Oltin tarkibli rudalarni boyitish

Oltin tarkibli rudalarni boyitish sxemalari va usullari ularning mineral tarkibiga, yo'qotilishiga , oltin qazib olishni qiyinlashtiradigan aralashmalarning mavjudligiga, shuningdek, oltin zarralarining hajmiga bog'liq.

Kam sulfidli birlamchi rudalar

Kam sulfidli birlamchi rudalardan, oltinning hajmiga qarab, oltin odatda bir yoki ikki bosqichli gravitatsion-flotatsiya sxemasi bilan yoki amalgamatsiya bilan birgalikda olinadi. Agar ruda tarkibida oltin zarrachalari yetarlicha miqdorda katta bo'lsa, u holda maydalashning birinchi bosqichidan keyin gravitatsion boyitish qo'llaniladi. Gravitatsion boyitish jarayonlaridan foydalangan holda oltinni 80% ga qadar ajratib olish mumkin.

Gravitatsion boyitish chiqindilarini sianlash natijasida jarayonda oltin qazib olish 95% ga oshadi. Biroq, tarkibida uglerodli moddalar, shuningdek, mis va surma sulfidlari bo'lgan rudalar uchun sianlashni qo'llab bo'lmaydi. Bundan tashqari, sianlash oltinni qayta tiklamaydi. Bunday holda oltinning sulfidli rudalarini flotatsiyasiyalash maqsadga muvofiqdir. Sulfidlar va oltinning kichik va notekisligi sababli ajratib olishda bosqichli flotatsiya sxemalarini qo'llash mumkin. Shu bilan birga, chiqindixonaga chiqarilgan chiqindilar tarkibida oltin bo'lsa , ular gidrosiklonlarda yoki cho'ktirish mashinalarida boyitiladi, qum fraktsiyasi yoki kontsentrat jarayonning boshiga yoki mustaqil sianlash jarayoniga qaytariladi.

Oltin-pirit rudalari

Oltin-pirit rudalarida oltin juda yupqa parda hosil qilib pirit bilan bog'lanadi, shuning uchun u pirit bilan birga flotatsiya orqali olinadi. Yakuniy flotatsiyalashda oltin tarkibiga ega bo'lgan chiqindilarni olish uchun nazorat flotatsiyasi qo'llaniladi va nazorat flotatsiyasida chiqqan mahsulot sianlashga yuboriladi. Agar sianlash yo'li bilan piritlarga birikkan oltin olinmasa, flotatsion konsentrat sianlashdan oldin 650-700 S haroratda yondirilib, oltin donalarining ochilishini ta'minlaydigan g'ovakli subkarbonat olinadi. Ba'zan sianlash chiqindilar bilan oltin yo'qotilishini kamaytirish uchun ishlatiladi. Biroq, rudada erkin oltin bo'lsa, u yonish paytida rudaning past eriydigan komponentlari tomonidan so'riladi va keyingi sianlash paytida qayta tiklanmaydi. Bunday holda, gravitatsion konsentrat erkin oltinning erishi uchun sianlanadigan sxema qo'llaniladi. Sianlash chiqindilari flotatsiyalashga va konsentrat keyingi bosqichga yuboriladi.

Sulfidli oltin-mis rudalari

Sulfidli oltin-mis rudalarida oltin nafaqat erkin holatda, balki sulfidlar (asosan, xalkopiritda) bilan ham mayda birikkan xolda bo'ladi. Mis sulfidlariga qo'shimcha ravishda odatda rudalarda pirit, arsenopirit, pirrotinni o'z ichiga oladi, ular tarkibida oltin ham bor, lekin xalkopiritga qaraganda kamroq miqdorda. Bunday rudalar gravitatsion jarayonlar (cho'ktirish mashinalariga, shlyuzlarda boyitish) orqali ulardan erkin oltinni ajratib olinadi va 70% rudani 0,2 mm o'lchamga qadar maydalanadi va 1-kollektiv flotatsiyaga yuboriladi, u erda ksantogenat va qarag'ay yog'i bilan flotatsiyalanadi. Flotatsiya chiqindilarining hajmi 95% 0.2mm bo'lganga qadar maydalagandan so'ng erkin oltin cho'ktirish mashinalari bilan olinadi va sliv II kollektiv flotatsiyaga yuboriladi, u ham ksantogenat va qarag'ay yog'i bilan flotatsiyalanadi.

Kollektiv kontsentrat tozalangandan keyin mis flotatsiyasiga yuboriladi, u erda piritni ohak bilan depressiya qilish amalga oshiriladi, lekin past ishqorlikda, chunki oltin yuqori ishqoriy muhitda depressiyaga uchraydi. Olingan oltin-mis konsentrati suvsizlanish va quritishdan keyin mis eritish zavodiga yuboriladi. Eritish jarayonida hosil bo'lgan qora mis elektrolitik qayta ishlashga yuboriladi va elektrolit jarayoni shlamlari tarkibida oltin qoladi, ulardan qimmatbaho metallarni ajratib olish maxsus zavodlarida oltin ajratib olinadi. Pirit konsentrati tarkibidagi oltinni olish uchun sianlashga yuboriladi. Ushbu sxema bo'yicha jami oltin qazib olish 90 - 91%ni tashkil qiladi.

Oltin-mishyak rudalari

Oltin-mishyak (oltin-arsenat) rudalarini boyitish eng og'iri hisoblanadi, chunki ular tarkibida 10 % gacha mishyak arsenopirit ko'rinishida yupqa holda oltin birikkan bo'ladi. Arsenopiritdan tashqari rudalarda odatda xalkopiritni ham o'z ichiga oladi. Bu rudalar tarkibida uglerodli slanetslar mavjudligi sababli ularni boyitish juda qiyin.

Oltin-mishyak rudalarini boyitish birlashgan gravitatsion-flotatsion sxema bo'yicha amalga oshiriladi. Gravitatsion kontsentratning kontsentratsion stolda tozalanadi va cho'ktirish yo'li bilan ajratilgandan so'ng, gravitatsiya davrining chiqindilari kollektiv flotatsiyaga yuboriladi.

Sulfidlarni flotatsiya qilishda uglerodli birikma ayniqsa qiyin bo'lib, ular konsentratga o'tadi va ularning ajralish darajasini oshiradi, lekin oltin tarkibini kamaytiradi. Bundan tashqari, bu kontsentratlarni keyin sianlash yo'li bilan qayta ishlash mumkin emas, chunki ko'mir slanetsi oltin-sianid kompleksining sorbentidir. Bunda uglerodli kontsentrat kollektiv flottsiyada kontsentratga ohak, ko'piklantiruvchi T-66 va kerosin qo'shgan holda ajratiladi va mis sulfat qo'shilgan ko'mir slanetslarining flotatsiya chiqindilari oltin-pirit va oltin-arsenga ajratiladi.

Polimetall rudalar

Polimetall rudalarda oltin odatda sulfidli minerallarda, birinchi navbatda, pirit va xalkopiritda, kamroq tarqalgan galenit va sfaleritda nozik dispers holatda bo'ladi va qo'shimcha ravishda erkin holatda bo'lishi mumkin.

Polimetall rudalardan oltinni ajratib olish texnologiyasi maydalash siklida erkin oltinni ushlash va uni asosiy qimmatli komponentlar bilan bogʻlangan holda konsentratlar bilan toʻliqroq ajratib olishdan iborat.

Yana qarang

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Oltin tarkibli rudalarni boyitish — bu rudalardan qiymatli oltinni ajratib olish va uning kontsentratsiyasini oshirish jarayonidir. Oltin rudalarida oltin miqdori odatda past bo‘ladi, shuning uchun uni qazib olish va iqtisodiy jihatdan foydali qilish uchun rudani boyitish kerak bo‘ladi. Oltin rudalarini boyitish jarayoni quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi:

1. Ruda tayyorlash

Boyitishdan oldin rudani maydalash va maydalash orqali uning tuzilishini mayda bo‘laklarga ajratish kerak. Bu jarayon oksidlanishni va keyingi kimyoviy jarayonlarni osonlashtiradi.

2. Gravimetrik boyitish

Gravimetrik boyitish oltin rudasining zichlik farqidan foydalanadi. Oltin odatda og‘irligi yuqori bo‘lgan metal hisoblanadi, shuning uchun uni suv yoki javobgarlik og‘irlik orqali ajratish mumkin. Gravimetrik usullar:

Qovurilgan idish yoki pan taqsimoti (panning) – minerallarni suvda yuvish.
Tunga (shlich) usuli – rudani suvning oqimi orqali tortib olish.
Siklonnar va gidrosiklonnar — o‘tkir spirallik yordamida zichlik bo‘yicha ajratish.

3. Frothin (ko‘pikli) boyitish

Frotatsiya — bu rudalarni yuzaki faol moddalar yordamida ajratish usuli. Odatda sulfid rudalar yoki oltin bilan birga keladigan minerallarni ajratishda qo‘llanadi. Bu usulda minerallar yuzasi ko‘pikli moddalar bilan qoplanib, suv yuzasida ko‘pik hosil qiladi va shu orqali oltinni boyitish mumkin.

4. Kimyoviy boyitish

Kimyoviy reagentlar yordamida oltinni rudadan ajratib olish qilinadi. Bu jarayon ko‘proq quyidagi turlarga bo‘linadi:

Siyanidlash usuli — eng keng tarqalgan usul bo‘lib, oltinni siyanid eritmasi yordamida eriydi. Keyinchalik oltin qattiq holatga qaytariladi.
Ammiak va boshqa reagentsiyalar — ba’zan maxsus kimyoviy moddalardan oltinni ajratishda foydalaniladi.

5. Termik va elektrokimyoviy usullar

Ba’zi hollarda rudani eritish yoki elektroliz jarayonlari qo‘llaniladi:

Smelting (eritish) — rudani yuqori haroratda eritib, oltinni oksidlardan ajratib olish.
Elektroliz — eritmadagi oltinni qat’iy tozalash uchun ishlatiladi.

Boyitish jarayonida muhim omillar

Ruda tarkibi va mineralogiiyasi
Mineralarning zichligi, kimyoviy tabiati
Oziqlanish va texnologik imkoniyatlar
Atrof-muhit talablariga rioya qilish

Xulosa

Oltin rudalarini boyitish murakkab texnologik jarayon bo‘lib, rudadan oltinni maksimal darajada olishga yo‘naltirilgan. Bu jarayonda gravimetrik, kimyoviy va fizik usullarni kombinatsiyalash kerak bo‘ladi. Zamonaviy texnologiyalar yordamida oltinning iqtisodiy samarasini oshirish, shu bilan birga ekologik xavfsizlikni ta’minlash muhimdir.