Oltin Qoziq




Temir qoziq , Oltin qoziq, Qutb yulduzi — Kichik Ayiq yulduz turkumining eng ravshan yulduzi. Osmonida Shimoliy qutbga eng yaqin joylashgan yulduz boʻlib, qutbgacha taxminan 1 gradus masofada joylashgan. Osmondagi barcha yulduzlar Shimoliy qutb atrofida sharqdan gʻarbga tomon koʻrinma harakatlanib (Yer oʻz oʻqi atrofida gʻarbdan sharqqa tomon aylanishi tufayli), qutb atrofida konsentrik aylanalar chizadi. Temir qoziq yulduzi qutbga juda yaqin boʻlganidan yulduzlar goʻyo uning atrofida aylanadigandek va bunda u qoʻzgʻalmay turgandek tuyuladi. Shu bois unga Temir qoziq (Oltin qoziq, Qutb yulduzi) deb nom berilgan. Temir qoziqni Katta Ayiq (Yetti Qaroqchi) yulduz turkumi "choʻmichi" yoki "barkash" orqali oson topish mumkin.

Buning uchun "barkash"ning oxirgi "suv quyiladigan" 2 yulduzi orqali toʻgʻri chiziq tortilib, "barkash"ning ogʻzi tomoniga bu 2 yulduz orasidagi yoy oʻlchamidan 5 ta qoʻyilganda aynan Temir qoziq yulduziga taqaladi.

Temir qoziq yulduzining rangi sargʻish; temperaturasi Quyosh temperaturasvdan ancha yuqori (7000°); diametri Quyoshdan 120 marta katta. Uning nurlanish quvvati Quyoshnikidan 10000 marta ortiq. Temir qoziq hajmi oʻzgaruvchi (pulsatsiyalanuvchi) yulduzlar turkumiga kiradi. Bunda uning temperaturasi spektri va ravshanligi ham bir oz oʻzgaradi. Yulduz kattaligi ravshanligining maksimumida 2,1 minimumida 0,3 ga chiqadi. Undan chiqqan nur Yergacha 472 yidda yetib keladi. 1779-yilda V. Gershel uning yoʻldoshyulduzini ochgan.

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Oltin Qoziq — bu qadimiy turkiy va o‘rta asrlar markaziy osiyo madaniyatlarida uchraydigan ma’rifat va ramziy ma’noga ega bo‘lgan obekt yoki tushuncha. Tarixda va adabiyotda "Oltin Qoziq" atamasi turlicha ma’nolarda ishlatilgan, lekin asosiy g‘oya — bu barqarorlik, kuch va qadr-qimmatni ifodalashdir.

Oltin Qoziqning tarixiy va madaniy ma’nosi

  1. Ramziy ma’nosi
    Oltin Qoziq ko‘pincha o‘zgarmaslik, mustahkamlik va boqiylik ramzi sifatida ko‘riladi. Oltin — qadimdan qimmatbaho metallar orasida eng yuqori o‘rinni egallagan, shuningdek, poklik va sharaf timsoli hisoblangan. Qoziq esa tuproqni mahkam ushlab turuvchi, uni buzilishdan saqlovchi vosita sifatida qaralgan.

  2. Arxeologik topilmalar
    O‘rta Osiyo hududida arxeologik qazishmalarda oltindan yasalgan qoziqlar va boshqa ob’ektlar topilgan bo‘lib, ular qadimiy xalqlarning metall ishlash, bezak san’ati va kundalik hayotdagi qulaylikka bo‘lgan e’tiborini ko‘rsatadi. Bu yerdagi oltin qoziqlar ko‘pincha zamburug‘lar, arqonlar yoki tikuvlarni mahkamlashda ishlatilgan.

  3. Adabiyot va she’riyat
    O‘zbek va boshqa turkiy tillardagi she’riyatda "oltin qoziq" iborasi ko‘pincha qattiq, beqiyos mustahkamlikni ta’riflash uchun ishlatiladi. U hayotdagi qiyinchiliklarga barham berish va mustahkam asoslarda hayot qurish ramzi sifatida tasvirlanadi.

Zamonaviy kontekstda Oltin Qoziq

Bugungi kunda "Oltin Qoziq" atamasi ko‘proq ramziy yoki yashirin ma’noda qo‘llanadi. Masalan, siyosiy, iqtisodiy yoki ijtimoiy barqarorlikni ifodalash uchun ishlatilishi mumkin. Bundan tashqari, madaniy tadbirlarda yoki ta’limda ham oltin qoziqdan foydalanish — bu mulohaza va bilimlarning mustahkamligini ta’kidlashga xizmat qiladi.

Xulosa

Oltin Qoziq — bu nafaqat moddiy buyum, balki qadimiy donolik va madaniyat ramzi sifatida qadrlanadi. U inson hayotida barqarorlik, mustahkamlik va sharafni ifodalovchi ramzlar sonida yetakchi o‘rinni egallaydi. O‘zbek madaniyati va tilida bu atama doimo ehtiyotkorlik va hurmat bilan tilga olinadi.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz