Nuristonilar

Nuristonilar (Nuristoniylar) — Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi qardosh qabilalar guruhi (kati vaygallar, ashkuni, prasun), 150 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari); Pokiston bilan qoʻshni tumanlarda (10 ming kishi) ham yashaydi. Nuriston tillarida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar.

Nuristoniylar etnik jihatdan 8 ta mayda guruhlarni oʻz ichiga oladi. Bular sirasiga Ashkuni-Vamayi, Bashgali- Kati, Grangali, Kamviri, Malaxel, Vaigeli, Prasuni va Tregami kabilarni kiritishimiz mumkin. Ushbu guruhlarning oʻrtacha soni 120,000 dan 250,000 gachani tashkil qiladi, ammo til jihatdan mazkur guruhlar oʻrtasida tafovut mavjud. Misol uchun, guruhlardan ikkitasi hind-eroniy tillarning nuristoniylar oilasiga aloqasi boʻlmagan tillarda gaplashadi. Koʻpincha, bir guruhda gaplashadigan til, boshqa guruhlar uchun tushunarsiz boʻladi. Ularning biron bir tili yozma shakli mavjud emas. Geografik joylashuvi nuqtai nazardan, Afgʻonistonning shimoli-sharqidagi Nuristoniy mintaqasining dastlabki aholisi sifatida koʻpchilik hali ham oʻsha yerda yashaydi. Nuristoniylarning aksariyati dehqonchilik va chorvachilik bilan kun kechiradilar. Mazkur qabila erkaklari bir qismi yogʻoch va noqonuniy marvarid qazib olish korxonalarida ishlaydi.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Nuristonilar - bu Tojikistonning shimoliy va markaziy hududlarida yashovchi tojiklar etnik guruhidir. Ular o‘z nomini "Nuriston" so‘zidan olgan bo‘lib, "Nuriston" "Nur yeri" yoki "yorqin joy" degan ma’noni anglatadi. Nuristonilar asosan tog‘li hududlarda yashaydi, xususan Nuriston vodiysi va atrofdagi tumanlarda. Ularning tili – nuriston tillari guruhiga kiradi va o‘ziga xos murakkab lingvistik xususiyatlarga ega.

Tarixdan avval Nuristonilar ko‘pincha shamanistik va animistik e’tiqodlarga ega bo‘lib, keyinchalik islom dinini qisman qabul qilishgan. Zamonaviy nuristonilar ko‘p jihatdan sunniy islom dini asosida yashaydi, ammo ular o‘z urf-odatlari va an’analarini hozirgacha saqlab keladi.

Nuristonilar o‘zining mizg‘uvchan madaniy merosi, an’anaviy musiqa va raqs uslublari bilan mashhur. Ularning qo‘shiqlari ko‘pincha tabiat, tarix va sevgi haqidagi mavzularni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, nuristoniliklarning kiyim-kechaklari va hunarmandchiligi, xususan yog‘och o‘yma va to‘qimachilik, o‘ziga xosdir.

Bugungi kunda Nuristonilar o‘z madaniyati va tili barqarorligini saqlash uchun ko‘plab tashabbuslarni amalga oshirmoqda, shu jumladan ta’lim dasturlarida nuriston tillarini o‘rgatish va milliy bayramlarni nishonlash.

Agar Nuristonilar haqida yanada batafsil yoki ma’lum bir jihatlar bo‘yicha ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, xabar bering.