Nomzodlik imtihonlari
Nomzodlik minimumi , nomzodlik imtihonlari (OʻzRda)— oliy oʻquv yurtlari va ilmiy tadqiqot muassasalarida nomzodlik dissertatsiyasini ximoya qilishdan oldin aspirant va tadqiqotchilar tomonidan topshiriladigan im-tihonlar. Falsafa va milliy istiklol gʻoyasi hamda demokratik jamiyat qurishning nazariy asoslari, chet tili, kompyuter va hisoblash texnikasi, dissertatsiya mavzusiga muvofiq keladigan mutaxassislik fanidan topshiriladi. Ijtimoiy-gumanitar yoʻnalishda dissertatsiya yoklamoqchi boʻlganlar bularga qoʻshimcha ravishda mustaqillik mafkurasi va demokratik jamiyat kurishning iqtisodiy, ijtimoiysiyosiy, maʼnaviy negizlari hamda ilmiy asoslari fanidan ham Nomzodlik minimumi topshiradilar.
Falsafa va milliy istiklol gʻoyasi hamda demokratik jamiyat kurishning nazariy asoslari fanidan imtihon topshiruvchilar oliy maktablarda oʻqitiladigan klassik falsafa kurslaridan tashqari, zamonaviy falsafiy oqim hamda yoʻnalishlarning mohiyati aks etgan adabiyotlar bilan tanishishlari va shu asosda Nomzodlik minimumiga tayyorgarlik koʻrishlari kerak. Bu imtihon savollariga falsafa va demokratik jamiyat qurishning nazariy asoslari fanlari dasturlari tayanch boʻlib xizmat qiladi. Nomzodlik imtihoni mazmuni tegishli oliy maktab yoki ilmiy tadqiqot muassasasi falsafa kafedrasi tomonidan belgilana-di va shu kafedra tomonidan tayyorlangan maxsus dastur asosida oʻtkaziladi.
Chet tili boʻyicha olinadigan nomzodlik imtixrnida daʼvogardan mutaxassisligiga doyr va biror ijtimoiysiyosiy mavzudagi matnni lugʻatsiz oʻqish, qayta soʻzlab berish, chet tilida oʻqilgan matn yuzasidan suhbatlashish qamda mutaxassislikka oid mavzuda suhbatlasha olish talab etiladi. Imtihon qajmi tegishli kafedra yoki sektor tomonidan daʼvogarning mutaxassisligiga qarab belgilanadi.
Inson intellektual faoliyatida kompyuter texnikasining tobora katta oʻrin tutib borayotganligi ilmiy daraja daʼvogarlarining kompyuterni egallashlarini shart qilib qoʻydi. Shuning uchun ham keyingi vaqtlarda kompyuter va hisoblash texnikasi fanidan Nomzodlik minimumi kiritildi. Bu imtihonda kompyuter va hisoblash texnikasi ishlash tamoyillarining nazariy ji-hatlari hamda amaliy koʻnikmalari, aspirant yoki tadqiqotchining oʻz muta-xassisligi boʻyicha izlanishlar olib borishida kompyuterdan foydalana olish malakasi tekshiriladi. Daʼvogarlardan kompyuterdan foydalanishning nazariy qoidalaridan tashqari amaliy malakaga ega boʻlish ham talab etiladi. Bu fandan olinadigan imti-hon mazmuni ham tegishli kafedra yoki sektor mutaxassislari tomonidan belgilanadi va muayyan dastur shakliga keltirilib, aspirant va tadqiqotchilarga yetkaziladi.
Mustakillik mafkurasi va demokratik jamiyat qurishning iqtisodiy, ijtimoiysiyosiy, maʼnaviy negizlari hamda ilmiy asoslari fanidan Nomzodlik minimumi topshirishda ijtimoiy-gumanitar fanlar yoʻnalishida dissertatsiya yozayotgan aspirant va tadqiqotchilardan mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, maʼnaviy va mafkuraviy asoslarini puxta bilib olish talab etiladi.
Nomzodlik imtihonlari topshirilgan kundan eʼtiboran 5 yil mobaynida kuchga ega boʻladi. Agar dissertatsiya himoya kengashi tomonidan qabul qilib olingan vaqtda nomzodlik imtihonlaridan birortasining topshirilganiga 5 yildan oshib ketgan boʻlsa, u qayta topshirilishi lozim.
Aspiranturaga kirish vaqtida Nomzodlik minimumi topshirishni istagan shaxslar kirish imtihonlaridan ozod qilinadilar. Xususiy yoʻsinda Nomzodlik minimumi topshirgan kishilar qabul komissiyasi qarori bilan tegishli fanlardan kirish imtihonlaridan ozod qilinadilar va ularga Nomzodlik minimumida olgan baholari qoʻyib beriladi.
Aspiranturada sirtdan oʻqiyotgan shaxslarga Nomzodlik minimumilari topshirish hamda dissertatsiya yuzasidan tadqiqotlar olib borish uchun har yili ish haqi saqlangan holda bir oylik qoʻshimcha taʼtil beriladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Nomzodlik imtihonlari haqida uzunroq ma'lumot beraman.
Nomzodlik imtihonlari – bu oliy ta’lim muassasalariga kirish yoki malaka olish uchun o'tkaziladigan rasmiy sinovlardir. Odatda, bu imtihonlar orqali abituriyentlar yoki nomzodlar o'z bilim va ko'nikmalarini ko'rsatadilar hamda ularning ma'lum bir sohada malakasi baholanadi.
Nomzodlik imtihonlarining maqsadi
- Ta’lim muassasasiga kirish: Universitet yoki institutlarga kirish jarayonida talabalar bilim darajalarini tekshirish uchun o'tkaziladi.
- Malaka olish: Kasbiy sohada ishga kirish yoki oliy martabaga erishish uchun talab qilinadigan tajriba va bilimlarni baholash.
- Sifat nazorati: Ta’lim sifati va talabalar tayyorligi darajasini aniqlash.
Nomzodlik imtihonlarining turlari
- Test sinovlari: Ko'pincha ko'p variantli savollar bo'lib, ular tezkor va aniq natija berishga mo'ljallangan.
- Imtihon ishlar: Yoza olish, esselar yoki muayyan mavzular bo'yicha bilimlarni chuqurroq ko'rsatish talab qilinadi.
- Amaliy imtihonlar: Kasbiy sohada ko'nikmalarni sinash uchun bajariladi, masalan, laboratoriya ishlar, loyihalar tuzish yoki intervyular.
- Og'zaki imtihonlar: Nomzodning mavzuni chuqur tushunganligini va fikrini aniq ifodalay olish qobiliyatini tekshiradi.
Nomzodlik imtihonlariga tayyorgarlik
Imtihonga muvaffaqiyatli tayyorlanish uchun quyidagilar muhim:
- Mavzuni chuqur o‘rganish: O'qituvchilar tomonidan berilgan o'quv materiallari, darsliklar va qo'llanmalar asosida tayyorlanish.
- Testlarni yechish: O‘xshash imtihon testlarini yechish orqali vaqtni boshqarish va savollarga javob berish ko'nikmasini rivojlantirish.
- Amaliy mashqlar: Agar imtihon amaliy bo‘lsa, unga muvofiq vazifalarni bajarish.
- Salomatlikni saqlash: Imtihon kunida sog'lom holatda bo‘lish uchun yetarli dam olish va to'yimli ovqatlanish.
Nomzodlik imtihonlari natijalari
Imtihon natijalari odatda ball (bal) yoki foizlarda ko'rsatiladi. Har bir muassasa yoki tashkilot o‘zining o‘tkazish qoidalariga muvofiq o‘tish ballarini belgilaydi. Imtihon natijalariga ko‘ra:
- O‘tish: Nomzod talab qilingan minimal ballni olgan bo‘lsa, u oldinga o‘tadi.
- Qayta topshirish: Natijalar qoniqarli bo‘lmasa, imtihonni qayta topshirish imkoniyati beriladi.
- Rad etish: Agar ball juda past bo‘lsa, nomzod hatto qaytadan topshirish imkoniyatini ham yo‘qotishi mumkin.
O‘zbekiston konteksti
O‘zbekistonda nomzodlik imtihonlari asosiy talabalar qabul jarayonida muhim o‘rin tutadi. Davlat test markazi tomonidan belgilangan DTM testlari yorqin misoldir. Shuningdek, aspirantura yoki doktorantura darajasiga qabul qilish uchun ham nomzodlik imtihonlari o‘tkaziladi.
Nomzodlik imtihonlariga tayyorlanishda O‘zbekistonning ta’lim muassasalari ko‘plab qo‘llanmalar, darsliklar va onlayn kurslarni taqdim etadi.
Agar sizga nomzodlik imtihonlari haqida aniqroq, masalan, qaysi soha yoki universitet kontekstida ma'lumot kerak bo‘lsa, iltimos, ayting!