Nomofobiya
Nomofobiya (inglizcha: Nomophobia, no mobile-phone phobia - telefonsizlikdan qo'rqish) - mobil telefonsiz yoki undan uzoqda qolishdan qo'rqish (fobiya) hisoblanadi.
"Fobiya - mobil telefonsiz" ("
no mo bil phone
phobia ") so'zlarining qisqartmasi bo'lgan atama Buyuk Britaniya pochta bo'limi tomonidan 2010-yilda YouGov tomonidan o'tkazilgan tadqiqotda paydo bo'lgan. Tadqiqotning maqsadi mobil telefon foydalanuvchilarining tashvishlarini o'rganish bo'lib, unda 2,1 ming kishi ishtirok etgan. Buyuk Britaniyadagi mobil telefon foydalanuvchilarining qariyb 53 foizi "uyali telefonini yo'qotib qo'yishi, batareya quvvati yoki hisobi tugashi yoki qamrovi tugashi" haqida tashvishlanishlarini aytgan. Erkaklarning taxminan 58 foizi va ayollarning 47 foizi bunday qo'rquvni boshdan kechirishgan, yana 9 foizi mobil telefonlari o'chirilganida tashvishlanishlarini aytishgan. Telefon foydalanuvchilarining 55% qismi tashvishlanishning asosiy sababi do'stlar yoki oila a'zolari bilan aloqada bo'lolmaslik deb aytishgan. Nomofobiyaning stress darajasi to'y kunidagi stress yoki tish shifokoriga tashrif buyurish bilan taqqoslanadi. So'rovda qatnashganlarning har o'ndan biri ishi tufayli telefon orqali doimo mavjud bo'lishi kerakligini aytishgan. Shu bilan birga, nomofobiyaga nisbatan fobiya atamasi shartli bo'lib, aksariyat hollarda bu umumiy qo'rquvdir.
Nomofoblarning yarmi hech qachon mobil telefonlarini o'chirmaydi. Tadqiqot va hodisani keyingi o'rganish natijasida mobil telefondan kamdan-kam yoki hech qachon foydalanmaydigan muharrirlarning bir nechta nashrlari paydo bo'ldi.
Yana qarang
Manbalar
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Nomofobiya — bu zamonaviy jamiyatda keng tarqalgan ruhiy holat bo‘lib, uning asosiy belgilari mobil telefonsiz yoki unga ulangan aloqasiz qolishdan qo‘rqish va bezovtalikdir. Nomofobiya so‘zi inglizcha "no mobile phone phobia" (mobil telefonsiz qolish fobiyasi) iborasidan kelib chiqqan.
Nomofobiyaning sabablari:
- Texnologiyaga qaramlik: Mobil telefonlar bugungi kunda insonlarning kundalik turmushida markaziy o‘rin tutmoqda. Ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, yangiliklar va boshqa xizmatlar orqali odamlar doimiy bog‘lanishni xohlaydi.
- Ijtimoiy bosim: Do‘stlar, hamkasblar yoki oila a’zolariga tezkor javob berish talab qilinishi odamni telefonsiz qolishdan qo‘rqar qiladi.
- Axborotga ehtiyoj: Zamonaviy insonlar doimiy ravishda yangiliklardan xabardor bo‘lishni xohlashadi, shuning uchun telefonlarining mavjud emasligi ularni bezovta qiladi.
- Sensatsion va ijtimoiy tarmoqlarga qaramlik: Doimiy ravishda ijtimoiy tarmoqlarni tekshirish va ma’lumotlarni yangilab turish insonlarni telefonsiz qolishdan qo‘rqitadi.
Nomofobiyaning belgilar:
- Telefoningizni yo‘qotish yoki zaryadining tugashi haqida doimiy xavotirda bo‘lish.
- Telefon qo‘lga tegmasa yoki yoningizda bo‘lmasa asabiylashish, xavotirga tushish.
- Telefon yoki internet aloqasi yo‘qligida o‘zini yolg‘iz yoki ajralib qolgan his qilish.
- Telefonni doimiy ravishda tekshirish, hatto zarur bo‘lmagan hollarda ham uni ko‘p ishlatish.
- Ijtimoiy hayot yoki ish faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan darajada smartfoniga qaram bo‘lish.
Nomofobiyani qanday yengish mumkin?
- O‘z-o‘zini cheklash: Telefon ishlatishni belgilangan vaqtga cheklash. Masalan, kechki paytlarda yoki ovqat paytida telefonni boshqa joyga qo‘yish.
- Texnologiyadan vaqtincha uzoqlashish: Kuniga bir necha soat telefonni o‘chirib, o‘sha vaqtni oila a’zolari yoki tabiat bilan shug‘ullanishga ajratish.
- Qiziqarli mashg‘ulotlarni topish: Kitob o‘qish, sport bilan shug‘ullanish, yangi hobbi topish yordam beradi.
- Psixolog yoki mutaxassisga murojaat qilish: Agar nomofobiya hayotingizga jiddiy ta’sir qilayotgan bo‘lsa, ruhiy salomatlik bo‘yicha mutaxassis maslahatidan foydalanish kerak.
- Telefon bildirishnomalarini cheklash: Keraksiz ilovalarning bildirishnomalarini o‘chirib qo‘yish yordam beradi.
Xulosa:
Nomofobiya — bu zamonaviy texnologiyalar va internetga bo‘lgan qaramlik natijasida yuzaga kelgan yangi psixologik muammo. U bilan kurashish uchun o‘zimizni nazorat qilish, telefon va internetdan foydalanishni tartibga solish zarur. Shu tariqa, ruhiy salomatlikni himoya qilish va hayot sifatini yaxshilash mumkin.