Nog'ora

Nogʻora — urib chalinadigan musiqa asbobi. Nogʻoraning koʻp xili mavjud. Kosasi tuvaksimon boʻladi. Yogʻoch va sopoldan yasaladi. Usti hayvon terisi bilan qoplanadi. Qoʻsh nogʻora karnay va surnaylar bilan qoʻshilib oʻzbek milliy ansamblini tashkil etadi. Hozirgi kunda ham bu asboblar toʻy-u tomoshalarda keng qoʻllaniladi.

Turlari

Oʻzbekistonda nogʻoraning doʻl nogʻora, rez nogʻora va koʻs nogʻora kabi turlari bor. Doʻl nogʻora yoʻgʻon tovush chiqaradi va diamtetri 60 sm cha boʻladi. Rez nogʻoraning tovushi ingichka boʻladi va diamtetri 20-30 sm boʻladi. Koʻs nogʻoraning diamtetri 30-40 sm boʻladi va shuning uchun rez nogʻoranikidan yoʻgʻonroq, doʻl nogʻoranikidan ingichkaroq tovush chiqaradi.

Koʻs va rez nogʻora bir-biriga qoʻshilib yasalagan qoʻsh nogʻoralar ham mavjud. Ikkalasining tovushi orasidagi farq bir kvarta intervalidir. Bu doira chalishda ishlatiladigan „bum“ va „bak“ kabi tovushlarini chiqarish imkonini yaratadi. Nogʻoradan chiqqan tovushlar faqat „tum“ va „tak“ deb yuritiladi.

Nogʻoraning misdan yoki choʻyandan yasalagan yirik turlari ham mavjud. Bu tur nogʻoralar ammo keng tarqalmagan.

Chalish uslublari

Rez va koʻs nogʻora ikkita choʻp bilan chalinadi. Doʻl nogʻora yoʻgʻonroq bitta choʻp bilan chalinadi.

Havolalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Nog‘ora — bu O‘zbekistonda uchraydigan nozik va nafis bezak buyumidir. Ko‘pincha yog‘och, teri yoki boshqa tabiiy materiallardan tayyorlanadi. Nog‘ora tarixan milliy amaliy san'atning bir qismi sifatida o‘rin olgan bo‘lib, ko‘plab sharoitlarda, ayniqsa marosimlarda va bayramlarda ishlatilgan.

Nog‘oralar turli shakl va o‘lchamlarda bo‘lib, ustida nafis naqshlar, g‘ubor va geometrik bezaklar bo‘lishi mumkin. Ular ko‘proq musiqiy asbob sifatida ishlatiladi, xususan, raqs va kuy sohalarida baraban vazifasini bajaradi. Nog‘ora chalishda ko‘plab ixtisoslashgan texnikalar va ritmik usullar qo‘llaniladi, bu esa milliy musiqaning o‘ziga xosligini ta'minlaydi.

Shuningdek, nog‘ora folklor va etnografiya nuqtai nazaridan ham muhim o‘rin tutadi, chunki u xalq musiqasi va madaniyatining ajralmas qismi hisoblanadi. Har bir viloyat yoki hududda nog‘oralar ishlab chiqarilishi va ularni chalish usullari o‘ziga xos bo‘lishi mumkin, bu esa hududlarning madaniy xilma-xilligini aks ettiradi.

Bugungi kunda nog‘ora nafaqat milliy musiqada, balki zamonaviy ijro uslublarida ham qo‘llanilmoqda va yosh avlod tomonidan qadrlanmoqda. Bu asbob orqali nafaqat an'analar saqlanib qolmoqda, balki ularni rivojlantirish va yangi musiqiy shakllarga moslashtirish mumkinligini ham ko‘rsatmoqda.