Nishon Tumani
Nishon tumani - Qashqadaryo viloyatidagi tuman. 1975-yil 6-martda tashkil etilgan. Janubida Turkmaniston, shimolida viloyatning Qarshi, sharqda Gʻuzor, gʻarbda Kasbi tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 2,1 ming km². Aholisi 159,2 ming kishi (2022). Nishon tumanida 2 shahar (Tallimarjon va Yangi Nishon), 1 shaharcha (Nuriston), 8 qishloq fuqarolar yigʻini (Balxiyak, Nishon, Navroʻz, Oydin, Oqoltin, Paxtazor, Qirkduloch, Shirinobod) bor. Tuman markazi — Yangi Nishon shahri.
Tabiati
Tuman hududi Qashqadaryo vohasining janubida, Qarshi choʻlida joylashgan. Hududining asosiy qismi choʻl, qir hamda adirlardan iborat. Bu yerda Nishon, Gulbodom, Gʻovur, Kaptarli, Oydin kabi choʻl va yaylovlar mavjud. Iqlimi keskin kontinental. Yillik oʻrtacha harorat 14,8°. Yanvarning oʻrtacha harorati 0,2°, eng past harorat —15°, iyulniki 28,8°, eng yuqori harorat 45°. Vegetatsiya davri 230 kun. Oktabr oyining oxirlari va noyabr oyining boshlaridan havo soviydi va namgarchilik boshlanadi. Yillik yogʻin 180–220 mm. Tuman hududidan Qarshi magistral kanali oʻtgan. Tallimarjon suv ombori bor. Tuprogʻi asosan, boʻz tuproq.
Aholisi
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, rus, tatar, tojik, turkman, qozoq, qoraqalpoq, koreys va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholi zichligi 1 km² ga 53 kishi.
Iqtisodiyoti
Nishon tumani xoʻjaliklari paxtachilik, gʻallachilik, sabzavotchilik, polizchilik, chorvachilikka ixtisoslashgan. Tumanda 377 kichik va xususiy korxona, 52 aksiyadorlik jamiyati, Tallimarjon GRES qurilish boshqarmasi, Tallimarjon issiqlik elektr stansiyasi shoʻba korxonasi mavjud. Nishon tumanida 3 shirkat, 1967 fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatmoqda. 47196 ga yer maydoni sugʻoriladi, shu jumladan, 24553 ga paxta, 18640 ga gʻalla, 596,6 ga sabzavot va poliz, 1637 ga yem-xashak ekinlari bilan band. Tuman shirkat va shaxsiy xoʻjaliklarida 22 ming qoramol, 42,1 ming qoʻy va echki boqiladi. Tuman markazini xoʻjaliklar bilan bogʻlaydigan yoʻllar asfaltlangan. Tuman hududini Katta Oʻzbekiston trakti va temir yoʻl kesib oʻtgan. Nishon—Qarshi (25 km) va boshqa yoʻnalishlarda avtobuslar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Nishon tumanida 42 umumiy taʼlim maktabi, agroiqtisodiyot kolleji, 3 kasb-hunar maktabi, 21 kutubxona, madaniyat uylari, stadion bor. Kasalxona, feldsher-akusherlik punktlari, qishloq vrachlik punktlari va boshqa tibbiy muassasalarda 156 vrach va 640 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi. 1975-yildan „Nishon tongi“ tuman gazetasi chiqadi (adadi 960).
Moddiy madaniy meros obyektlari
Nishon tumanida 7 ta obyekt Oʻzbekiston Respublikasining Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Arxeologiya yodgorliklari
Tumanda jami 3 ta arxeologiya yodgorligi davlat muhofazasiga olingan.
Arxitektura yodgorliklari
Nayman ota maqbarasi XIV asrda barpo etilgan. Nishon tumani Guliston MFY Otquduq qishlogʻida joylashgan. Maqbara Otquduq qishlog‘idagi baland tepalik yon bag‘rida to‘rtburchak shaklda pishiq g‘ishtdan bunyod etilgan bo‘lib, 2 xonadan iborat. Balandligi 4,3 metrni tashkil etadi. Nayman ota maqbarasi Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruvi ostida. Vazirlar Mahkamasining 2021-yilning 24-fevraldagi 100-sonli qaroriga binoan, Nayman ota maqbarasi 2021-2025 yillarda ustuvor ravishda restavratsiya qilinadigan obyektlar roʻyxatiga kiritilgan.
Monumental sanʼat yodgorliklari
Tumanda jami 3 ta monumental sanʼat yodgorligi milliy roʻyxatga kiritilgan.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Nishon tumani — O‘zbekistonning Qashqadaryo viloyatidagi tumandir. Ushbu tuman viloyatning markaziy qismida joylashgan bo‘lib, qadimdan tarixi va madaniyati bilan mashhur hududlardan biridir. Nishon tumani asosan qishloq xo‘jaligiga ixtisoslashgan, yer maydonlari dehqonchilik va chorvachilik uchun keng foydalaniladi.
Tarixiy ma’lumotlar
Nishon tumani hududida qadimdan inson yashashgan, bu yerda turli davrlarga oid arxeologik yodgorliklar topilgan. Tuman nomi ham o‘zida tarixiy ma’noni aks ettiradi, chunki "Nishon" so‘zi o‘zbek tilida "belgi", "belgisi" degan ma’noni bildiradi. Bu hududda o‘tgan asrlarda turli madaniylar va qabilalar yashagan.
Geografiya va iqlim
Tumanning maydoni taxminan 2000 kvadrat kilometr atrofida. Nishonning geografik joylashuvi uni Qashqadaryo viloyatining muhim iqtisodiy va madaniy markazlaridan biriga aylantiradi. Iqlimi quruq kontinental bo‘lib, yozda juda issiq, qishda esa sovuq bo‘ladi. Bu iqlim sharoiti qishloq xo‘jaligi uchun qulaydir, ayniqsa paxta, g‘alla, sabzavot va boshqa ekinlarni yetishtirishda.
Aholi va madaniyat
Nishon tumani aholisi asosan o‘zbek millatiga mansub, lekin boshqa millat vakillari ham yashaydi. Hududda ko‘plab madaniy va an’anaviy tadbirlar o‘tkaziladi, xalq o‘yinlari va hunarmandchilik rivojlangan. Tuman aholisi asosan qishloq xo‘jaligiga bog‘liq bo‘lib, mehnat faoliyati dehqonchilik va chorvachilikga qaratilgan.
Iqtisodiyot
Nishon tumani iqtisodiyoti asosan qishloq xo‘jaligiga tayanadi. Yer maydonlarida paxta, g‘alla, sabzavot va meva ekinlari yetishtiriladi. Shuningdek, chorvachilik ham rivojlangan bo‘lib, sut va go‘sht mahsulotlari ishlab chiqariladi. Tuman markazida kichik sanoat korxonalari, savdo va xizmat ko‘rsatish sohalari ham rivojlanmoqda.
Ta’lim va sog‘liqni saqlash
Nishon tumanida maktablar, bog‘chalar va tibbiyot muassasalari mavjud bo‘lib, aholining ta’lim va sog‘liqni saqlash ehtiyojlari qisman qondiriladi. Tuman markazida maktablar bilan bir qatorda kasb-hunar kollejlari ham faoliyat yuritadi.
Transport va infratuzilma
Tuman markazi va boshqa qishloqlar o‘rtasida yo‘l infratuzilmasi bor, shu bilan birga viloyat markazlari bilan aloqalar yo‘l tarmoqlari orqali ta’minlangan. Transport vositalari qishloq va shahar hududlarida faol ishlaydi.
Nishon tumani o‘zining tabiiy resurslari, madaniy merosi va iqtisodiy salohiyati bilan Qashqadaryo viloyatining muhim hududlaridan biri bo‘lib qolmoqda.