Nikolay Prjevalskiy

Nikolay Mixaylovich Prjevalskiy [1839.31.3, Smolensk gubernyasi Kimorovo qishlogʻi — 1888.20.10, K,irgʻiziston, Prjevalsk (hozirgi Qoraqoʻl)] — rus sayyohi va geografi, Markaziy Osiyo tadqiqotchisi, generalmayor (1886), 1867—69 yillarda Ussuri oʻlka-siga, 1870—73 yillarda Mongoliya, Xi-toy va Tibetga ekspeditsiya uyushtirgan. 1876—85 yillarda Markaziy Osiyoga 4-marta ekspeditsiyaga borgan. P. oʻzi tekshirgan hududlarning relyefi, ikli-mi, dare va koʻllari, oʻsimliklari va hayvonot dunyosini tavsiflab bergan. Markaziy Osiyodagi asosiy togʻ tizmalarining yoʻnalishini aniklagan. Ek-speditsiyalar davrida zoologiya, botanika va mineralogiyaga doyr kolleksiya va etnografiyaga tegishli maʼlumotlarni toʻpladi. Podsho hukumati Oʻrta Osiyo hududlarini bosib olishda P. toʻplagan maʼlumotlardan unumli foydalangan. P. asarlari koʻpgina xorijiy tillarga tarjima qilingan. Markaziy Osiyo va Alyaskadagi bir nechta tabiiy obʼyektlar, bir qancha hayvon va oʻsimlik turlari P. nomi bilan atalgan.

Yana q.

Manbalar

Adabiyot

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Nikolay Mikhaylovich Prjevalskiy (ruscha: Николай Михайлович Пржевальский; 1839-yil 12-aprel — 1888-yil 8-fevral) — Rossiya geografiyachisi, tadqiqotchisi va etnografi, Markaziy Osiyo va Xitoyning janubiy qismida buyuk kashfiyotlar qilgan sayyoh va ekspeditsiyalar rahbari.

Hayoti va faoliyati:

Prjevalskiy 1839-yilda Rossiyaning Smolensk viloyatida tug‘ilgan. U Moskvadagi universitetda tarix va geografiya fanlarini o‘rgangan. Keyinchalik rus harbiy-dengiz kuchlarida xizmat qilgan, lekin u o‘zining haqiqiy chaqirig‘ini geografiya va tadqiqotlarda topdi.

Sayohatlari va kashfiyotlari:

Nikolay Prjevalskiy 1870-yillarda bir nechta ekspeditsiyalarni amalga oshirdi va ularning asosiysi Markaziy Osiyo, ayniqsa Tibet, Xitoyning g‘arbiy qismida va Mo‘g‘ullik hududlarida bo‘lib o‘tgan. Uning faoliyati Markaziy Osiyoning geologiyasi, etnografiyasi, botanika va zoogeografiyasiga oid ko‘plab muhim ma'lumotlarni taqdim etdi.

U turli yangi geografik ob’ektlarni aniqladi: tog‘ tizimlari, daryolar, qishloqlar. Prjevalskiy ayniqsa, atrof-muhit va hayvonot dunyosini o‘rganishga katta e’tibor qaratgan. Mazkur hududlarda u turli yangi hayvon turlarini qayd etdi, jumladan mashhur Prjevalskiy otini (Equus ferus przewalskii), u mustaqil, yovvoyi ot turi bo‘lib, keyinchalik juda qadrlangan.

Ilmiy merosi:

Prjevalskiyning sayohatlari haqida yozilgan hisobotlari va kitoblari o‘sha davrda geografiya va etnografiya fanlarida muhim manba hisoblangan. U topgan va o‘rgangan madaniyatlar, xalq an’analari, tabiat sharoitlari va biogeografik hodisalar haqida keng ma'lumotlar berdi.

O‘limi:

Nikolay Prjevalskiy 1888-yilda o‘zining navbatdagi ekspeditsiyasi vaqtida suv kasalliklaridan vafot etdi. U Markaziy Osiyoda qoldirgan izlari va tadqiqotlari O‘rta Osiyo tadqiqotining rivojlanishiga katta hissa qo‘shdi.

Xulosa:

Nikolay Prjevalskiy Rossiya va dunyo geografiyasiga chuqur ta’sir ko‘rsatgan buyuk tadqiqotchi edi. U Markaziy Osiyo, ayniqsa Tangri tog‘lari, Tibet va Xitoyning g‘arbiy qismlarini jahon ilmiy doirasiga tanitdi. Uning nomi bilan atalgan Prjevalskiy otini zamonaviy tabiatshunoslikda juda muhim hisoblanadi.

Agar Nikolay Prjevalskiy haqida yana biron-bir maxsus ma’lumot yoki uning ayrim ekspeditsiyalari haqida batafsilroq so‘ralsangiz, tayyorman!