Nevrellyoz
Listerioz , listerellyoz, nevrellyoz — odam va hayvonlarda uchraydigan yukumli zooantroponoz kasallik. Qoʻzgʻatuvchisi Listeria monocytogenes bakteriyasi. Kasallik manbai sichqonsimon kemiruvchilar, bemor va kasal hayvonlar. Odam L. bilan ogʻrigan hayvonning goʻshti, tuxumi, sutini isteʼmol qilganida, molxonadagi kanalar chaqqanida zararlanadi, baʼzan nafas yoʻllari orqali ham yuqishi mumkin. L. koʻpgina mamlakatlarda sporadik tarzda vaqti-vaqti bilan uchrab turadi. Kasallik diagnozi serologik va bakterio-logik tahlil natijalariga asoslanib qoʻyiladi. Davo — antibiotiklar.
Hayvonlarda kasallik markaziy nerv sistemasining zararlanishi, bola tashlash, mastit va septik kurinishlar bilan kechadi. Kasallik bilan qoramol, qoʻy, echki, choʻchqa, ot, quyon, parrandalar kasallanadi. Kasallik oʻtkir, yarim oʻtkir, baʼzan surunkali tarzda oʻtadi. Kasallikning yashirin davri 7—30 kun davom etib, hayvon holsizlanadi, harorati koʻtariladi, yurak faoliyati susayadi, boshini orkega tashlab yoki boʻynini egib yuradi, boʻyin muskuli tortishadi. Pastki jagʻi falajlanib, soʻlagi oqadi, ishtahasi yoʻqoladi, qaltiraydi, koʻz va ogʻiz shilliq pardalari zararlanadi, koʻzi koʻrmadi. Qoʻylarda koʻpincha markaziy nerv sistemasi faoliyatining buzilishi kuzatiladi va kasallikning 3—7-kunlari hayvon oʻladi.
Davolash: kasallikning boshlangʻich davrida antibiotiklar (tetratsiklin, terramitsin, streptomitsin), sulfanilamidlar beriladi.
Oldini olish: hayvonlarni alo-hida saqlash, sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilish, molxonalardan kemiruvchilarni yoʻqotish, nerv sistemasi zararlangan kasal hayvonlarni ajratib, kushxonaga joʻnatish, dezinfeksiya va deratizatsiya oʻtkazishdan iborat.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Nevrellyoz – bu asosan nerv tizimining surunkali yuqumli kasalligi bo‘lib, u asosan hayvonlarda uchraydi, kamroq hollarda esa odamlarda ham yuzaga kelishi mumkin. Nevrellyozni parazitlarning (odatda nematod yoki boshqa turdagi parazitlar) markaziy yoki periferik nerv tizimiga kirishi va shu joyda zarar yetkazishi sababli yuzaga keladi. Bu kasallik neurologik belgilar, jumladan, harakat buzilishlari, asabiylashish, koordinatsiya muammolari, qisman yoki to‘liq falaj kabi simptomlar bilan tavsiflanadi.
Nevrellyoz sabablari:
- Parazitlarning nerv tizimiga kirishi (masalan, nematodlar yoki hayvonlarning miyaga tushadigan parazitlari)
- Toksik moddalar yoki infektsiyalar natijasida asab to‘qimalarining zararlanishi
Nevrellyoz belgilari:
- Mushaklarning mushaklardagi boshqaruvining buzilishi
- Mushaklarda qattiqlik yoki spastiklik
- Bosh aylanishi, koordinatsiya muammolari
- Sezgi buzilishi yoki nogironlik
- Hayvonlarda tutqanoq, tajovuzkorlik o‘zgarishi yoki uyqu buzilishi kabi belgilar
Davolash:
- Kasallikning aniq sababini aniqlash muhim. Parazitar sabab bo‘lsa, antiparazitar dorilar qo‘llaniladi.
- Simptomatik davolash – mushaklarni bo‘shashtiruvchi vositalar, og‘riq qoldiruvchi dorilar, vitaminlar va asab tizimining tiklanishini qo‘llab-quvvatlovchi dorilar.
- Kasallikning oldini olish uchun gigiena qoidalariga rioya qilish, parazitlarga qarshi profilaktika choralari ko‘riladi.
Nevrellyoz asosan hayvonlarda ko‘proq uchraydi, masalan, itlar va echkilarda ko‘p uchraydigan holatlardan biridir. Odamlarda esa bu kasallik kamdan-kam hollarda, odatda parazitlar yoki zaharlanishlar sababli yuzaga keladi.
Agar sizda yoki tanishlaringizda nevrellyozga o‘xshash belgilar kuzatilsa, mutaxassis veterinar yoki shifokorga murojaat qilishingiz tavsiya etiladi.