Muskul uchishi
Tik (frans. tic — uchish, pirpirash), muskul uchishi — ayrim yoki bir guruh muskullarning ixtiyorsiz tez-tez takrorlanadigan qisqarishi. Aksari yuz, boʻyin, kul muskullari, baʼzan til muskullari va diafragma ham uchadi. Turli kishilarda T.ning tashki alomatlari turlicha, birok, bitta kishining oʻzida, odatda, bir xil namoyon boʻladi, yaʼni har bir takrorlangan xurujda oʻsha bir xil muskullarning oʻzi uchadi. Mas., kishining yuz muskullari uchganda toʻsatdan peshonasini tirishtiradi, qoshlarini chimiradi, koʻzini qisadi, burnini qimirlatadi, labini choʻchchaytiradi, bu xildagi qisqarish yuz muskullarining yarmida yoki hammasida roʻy berishi mumkin; boʻyin muskullari T.ida bemor boshini koʻylak yoqasi siqqandek buradi yoki yelkalarini egniga oʻxshovsiz oʻtirgan kiyimni tuzatgandek harakatlantiradi. Ogʻiz muskullari va hiqildoq T.ida tilini taqillatadi, labini choʻlpillatadi, yalaydi, chaynaladi. T. nafas muskulaturasiga tarqalganda bemor tomogʻini qirib yoʻtaladi, pishillaydi yoki tumovdagi kabi burni bilan tez-tez nafas oladi. Bayon etilgan ixtiyorsiz harakatlar koʻpincha boshi shikastlanib yoki bosh miyasi hamda pardasi yalligʻlanib tuzalgan odamlarda uchraydi. Biroq T. qattiq iztirob chekish, bolalarda yoki kattalarda kuchli qoʻrqish, uzoqvaqt toliqish va darmonsizlanish yoki surunkali kasallik, nevroz oqibatida kelib chikishi mumkin. Baʼzi xollarda yuzning gʻayriixtiyeriy harakatlari uch shoxli nerv nevralgiyasida ogʻriq xuruji vaqtida paydo boʻladi, bu ogʻriqli T. deyiladi. Bunday T.ka uch shoxli nerv qoʻzgʻalishining yuz nerviga taʼsir etishi sabab boʻladi.
T.ni keltirib chiqargan sababiga kura vrach davolaydi.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Muskul uchishi — bu mushaklarda paydo bo‘ladigan og‘riqli va noqulay holat bo‘lib, ko‘pincha mushak tolalarining qisqarishi yoki spazmi natijasida yuzaga keladi. Muskul uchishi ko‘pincha jismoniy faoliyat, haddan tashqari zo‘riqish, yoki kemik yetishmovchiligi sababli yuzaga keladi.
Sabablari
- Jismoniy zo‘riqish: Mushaklarning haddan tashqari ishlashi yoki uzoq vaqt davomida bir holatda turishi mushaklarning charchashiga va uchishiga olib keladi.
- Vitamin va minerallarning yetishmovchiligi: Ayniqsa, magniy, kaliy va kaltsiyning yetishmovchiligi mushak spazmlarini keltirib chiqarishi mumkin.
- Qon aylanishining buzilishi: Mushaklarga qon yetishmovchiligi mushak to‘qimalarining normal ishlashiga to‘sqinlik qiladi.
- Dehidratsiya: Tana suvsizlanishi mushaklarning spazmlariga sabab bo‘ladi.
- Nevrologik muammolar: Ba’zi hollarda, masalan, asabning siqilishi yoki nevropatiya kuchli mushak og‘rig‘i va uchishlarga olib kelishi mumkin.
- Ortopedik shikastlanishlar: Mushaklarning jarohatlanishi, yiringlash yoki yallig‘lanishi mushak uchishini keltirib chiqishi mumkin.
Belgilari
- Mushakda kutilmaganda paydo bo‘ladigan qattiq og‘riq yoki siqilish
- Mushaklarning muayyan joyida siqilish yoki qotish
- Harakat qilishda qiyinchilik
- Ba’zan mushakda qattiq qistalarning hosil bo‘lishi
Davolash va oldini olish
- Dam olish; og‘riqli muskullarni haddan tashqari zo‘riqtirmaslik va dam olish/
- Issiq va sovuq muolajalar; avval sovuq kompress qo‘yish, keyin esa issiq vannalar yoki issiq kompresslar yordam beradi.
- Mushaklarni cho‘zish; og‘riq paytida muloyim cho‘zish mushaklarni bo‘shashtiradi.
- Suv ichishni ko‘paytirish; tanani suvsizlanishdan saqlash uchun ko‘proq suv ichish kerak.
- Oziqlanishga e'tibor berish; magniy, kaliy va kaltsiyni o‘z ichiga olgan mahsulotlarni iste’mol qilish.
- Dori vositalari; o‘tkir og‘riqni kamaytirish uchun og‘riq qoldiruvchi yoki mushak gevşetici dori vositalaridan foydalanish mumkin (shifokor tavsiyasi bilan).
- Fizioterapiya; mushaklarni mustahkamlash va qon aylanishini yaxshilash uchun.
Agar mushak uchishi tez-tez va og‘ir kechadigan bo‘lsa, yaxshisi shifokorga murojaat qilib, sababini aniqlash va to‘g‘ri davolashni boshlash zarur. Mushak uchishi ko‘pincha oddiy va vaqtinchalik holat bo‘lsa-da, ayrim hollarda jiddiy kasalliklarning belgisi bo‘lishi mumkin.