Motsart Volfgang Amadey
Wolfgang Amadeus Mozart (27-yanvar, 1756, Zalsburg — 5-dekabr, 1791, Vena) klassik eraning mashhur va koʻp taʼsir koʻrsatgan bastakori boʻlgan. Uning 600 dan ortiq kompozitsiyalari orasida simfoniya, konserto, kamer, pianino, opera va xor uchun yozilgan asarlar bor. Mozartning ishlaridan boshqa koʻpgina bastakorlar ilhomlanishgan va uning asarlari hamon orkestrlarning standart repertuarlaridan joy olgan.
Mozart — avstriyalik kompozitor. Vena klassik maktabining yirik namoyandasi. Sozanda, oʻqituvchi va kompozitor. Leopold Mozartning oʻgʻli va shogirdi. Yoshligidanoq noyob musiqiy isteʼdod va xotira egasi, virtuoz sozanda (pianinochi, skripkachi), mohir dirijyor va kompozitor sifatida tanilgan: 5 yoshidan ilk musiqa asarlarini ijod etgan, 6 yoshdan butun Yevropa boʻylab gastrolda boʻlgan. 1770-yildan Bolonya Filarmoniya akademiyasi aʼzosi. Zalsburg knyazarxiyepiskop saroyida konsertmeyster (1769—77) va organchi (1779—81), Avstriya imperatori Iosif II saroyida musiqachi va kompozitor (1787-yildan).
Maʼrifatchilik davri gʻoyalari taʼsiri ostida kamol topgan Mozartning ijodi 18-asrning badiiy choʻqqilaridan biri. Mozart uslubida klassik tizimga xos ratsionalizm mezonlari bilan birga sentimentalizm xususiyatlari oʻzaro tutashgan. Keng qamrovli musiqiy-badiiy obrazlar dunyosida joʻshqinlik va chuqur ehtiros, iroda va matonat, ayni paytda nafislik va mayinlik xususiyatlari keng oʻrin olgan. Uning shodlik, xushchaqchaq tuygʻularga boy, hayotbaxsh ijodida fojia mavzulari, dard-alam kayfiyatlari ham chuqur ifoda topgan.
Eng yirik musiqa ustalari oʻrtasida Mozart oʻz ijodining serqatlamligi va kengligi bilan ajralib turadi. Mozart deyarli barcha musiqa janrlariga murojaat etib, 600 ga yaqin asar yaratgan, musiqa tarixida goʻzallik va mukammal garmoniya timsoli sifatida oʻz nomini qoldirgan. Mozart operaning yangi turlarini yaratgan. „Figaroning uylanishi“ opera-komediyasi (1786), „Don Juan“ opera-dramasi (1787), „Seholi fleyta“ milliy opera-ertagi (1791) (jami 17 ta) jahon musiqali teatri xazinasining durdonalariga aylangan. Bulardan „Zaida“ (1780), „Haramdan olib qochish“ (1782), „Qohira gʻozi“ (1783) kabi operalarida Sharq mavzulariga murojaat qilgan. Mozart ijodida simfoniya (50 ga yaqin), cholgʻu konsert (40 ga yaqin), torli kvartet (23 ta), fortepiano sonatasi (21 ta) rivoj topdi. Mozart, shuningdek, turli cholgʻu asarlar, kantata, messa, kamer ansambllar, qoʻshiqlar muallifi. Uning soʻnggi asari — „Rekviyem“ (1791, shogirdi F. Zyusmayer tugallagan) mazkur janrning mumtoz namunasiga aylangan. Zalsburgda xalqaro „Mozarteum“ (tarkibida ilmiy, oʻquv, konsert boʻlimlari mavjud) muassasasi faoliyat koʻrsatmoqda (1880-yildan).
Adabiyot
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Volfgang Amadey Motsart — dunyo musiqa tarixidagi eng buyuk bastakorlar va ijrochilardan biridir. U 1756 yil 27 yanvarda Avstriyaning Zaltsburg shahrida tug‘ilgan va 1791 yil 5 dekabrda Vena shahrida vafot etgan. Motsart bolalikdan noyob musiqaviy iste'dodga ega bo‘lib, juda yoshligidanoq notalar yozishni va murakkab kompozitsiyalar yaratishni boshlagan.
Uning asarlari ko‘plab janrlarni qamrab oladi: opera, simfoniya, kamer musiqalari, konsertlar va vokal musiqalar. Eng mashhur operalari qatorida "Figaroning to‘y marosimi" (Le nozze di Figaro), "Don Jovani" va "Sehrgar flauta" (Die Zauberflöte) bor. Motsartning musiqasi o‘zining nozikligi, melodiya chiroyi va chuqur emotsional mazmuni bilan ajralib turadi.
Motsart o‘z davridagi musiqiy an'analarni yangilab, klassik musiqa uslubining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. Uning asarlari zamonida ham, hozirda ham katta hurmat bilan ijro etiladi va o‘rganiladi. Motsart musiqasi inson ruhiy holatini turli qirralari bilan ifodalashda juda muvaffaqiyatli bo‘lib, ularni zamonlar osha sevib tinglashadi.
Volfgang Amadey Motsartning hayoti qisqa, ammo samarali bo‘lgan. U o‘zining musiqiy merosi bilan butun dunyo musiqiy madaniyatiga o‘zgarmas ta’sir ko‘rsatgan. Uning ijodi nafaqat Avstriya, balki butun insoniyat madaniy yodgorligi hisoblanadi.