Morze Alifbosi

Morze kodi , Morze alifbosi — telegraf aloqada qoʻllaniladigan shartli belgilar tizimi; nuqta va tirelardan iborat. S. Morze tujt. Harbir harfga muayyan nuqta va tirelar uygʻunlashuvi (kombinatsiyasi) toʻgʻri keladi. Nuqta va tirelar elektr toki impulslari tarzida uzatiladi. Uzatiladigan impuls — kod juda qisqa boʻlib, har qaysi belgini belgilashda elementlar soni har xil (oʻzgaruvchan kod) yoki bir xil (oʻzgarmas kod) boʻlishi mumkin. Kod elementlari soniga qarab, 5 elementli, 6 elementli va boshqa xillarga boʻlinadi. Morze kodi Morze apparati yordamida uzatiladi. Oʻzgaruvchan koddan kamroq, oʻzgarmas koddan koʻproq foydalaniladi. Bunda nuqta va tire oʻrnida plyus (+) va minus (—) belgilari ishlatiladi. Morze kodi hozir asosan radiohavaskorlik aloqa tizimida qoʻllaniladi (2003).

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Morze alifbosi — bu ma’lumotlarni, ayniqsa harflar va raqamlarni, signal shaklida uzatish uchun ishlatiladigan kodlash tizimi. U radioaloqa, telegrafiya va boshqa kommunikatsiya shakllarida keng qo‘llaniladi. Morze kodi har bir harf yoki raqam uchun nuqta (.) va chiziq (-) kombinatsiyasidan iborat bo‘ladi.

Morze alifbosining asosiy elementlari:

Nuqta (.) — qisqa signal.
Chiziq (-) — uzun signal.
Belgilar orasidagi tanaffus — qisqa tanaffus (harf ichidagi belgilar orasida).
Harflar orasidagi tanaffus — o‘rtacha tanaffus.
So‘zlar orasidagi tanaffus — uzun tanaffus.

Misol uchun, ingliz tilida “A” harfi morze tilida “.-” sifatida ifodalanadi (nuqta + chiziq), “B” esa “-...” (chiziq + nuqta + nuqta + nuqta) ko‘rinishida.

Morze alifbosining tarixi:

Morze kodi Amerika muhandisi Semyuel Morze tomonidan XIX asrda yaratilgan. U dastlab telegraf qurilmasi bilan birga ishlab chiqilgan va uzoq masofalarga signallarni tez va aniq uzatish imkonini bergan. Bugungi kunda ham, ayniqsa, aviatsiya, dengiz aloqa va favqulodda vaziyatlarda morze kodi ishlatiladi.

Morze alifbosining ba’zi harflari va raqamlar:

A: .-
B: -...
C: -.-.
D: -..
E: .
F: ..-.
G: --.
H: ....
I: ..
J: .---
K: -.-
L: .-..
M: --
N: -.
O: ---
P: .--.
Q: --.-
R: .-.
S: ...
T: -
U: ..-
V: ...-
W: .--
X: -..-
Y: -.--
Z: --..

Raqamlar:

1: .----
2: ..---
3: ...--
4: ....-
5: .....
6: -....
7: --...
8: ---..
9: ----.
0: -----

Morze alifbosini o‘rganish va qo‘llash maxsus trening va amaliy mashg‘ulotni talab qiladi, lekin u kommunikatsiyaning o‘ziga xos, sodda va ishonchli usuli hisoblanadi.