Moddiy rag‘batlantirish
Moddiy ragʻbatlantirish -kishilarning oʻz mehnat natijalaridan manfaatdorligini taʼminlashga, mehnatga faol jalb etishga, ish va mahsulot sifatini oshirishga qaratilgan iqtisodiy shakllar va tadbirlar tizimi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida xoʻjalik yuritish, mehnatni tashkil etishning muhim omili hisoblanadi. Moddiy ragʻbatlantirishda xodimlarning bajarayotgan ish sifati, kasb mahorati, mehnat institutizomi, shaxsiy tashabbuskorligi, mehnat jarayonini takomillashtirish va sifatini oshirish borasidagi takliflari hisobga olinadi. Moddiy ragʻbatlantirishda, maosh, ish haqi darajasi va mukofot tizimi muhim ahamiyat kasb etadi. Moddiy ragʻbatlantirish tizimiga maosh miqdorini oshirish, shaxsiy pul mukofotlari, sovgʻalar berish, xodimlar ish sharoitini yaxshilash, sogʻligʻini saqlash boʻyicha tadbirlar va boshqa kiradi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Moddiy rag‘batlantirish — bu xodimlar yoki shaxslarni iqtisodiy manfaatlar orqali ish faoliyatini yaxshilashga, samaradorligini oshirishga undash usuli. Moddiy rag‘batlantirishda odatda pul, mukofot, bonuslar, imtiyozlar yoki boshqa moliyaviy qiymatga ega bo‘lgan narsalar ishlatiladi.
Moddiy rag‘batlantirishning asosiy shakllari:
- Ish haqi va maosh — xodimning ishlagan mehnatiga to‘lanadigan asosiy pul miqdori.
- Bonuslar va mukofotlar — maxsus natijalarga erishilganda beriladigan qo‘shimcha pul yoki sovrinlar.
- Qo‘shimcha kompensatsiyalar — masalan, ish sharoitlarini yaxshilash uchun beriladigan nafaqalar, transport, ovqatlanish uchun subsidiya.
- Soliq imtiyozlari va kreditlardan foydalanish — xodimlarga moliyaviy jihatdan qulaylik yaratish maqsadida beriladigan imtiyozlar.
- Dividendlar yoki aksiyalardan ulushlar — korxonadagi foydani taqsimlash jarayonida xodimlarga beriladigan moliyaviy ulush.
Moddiy rag‘batlantirishning ahamiyati:
- Xodimlarning ishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi.
- Mehnat unumdorligini yaxshilaydi.
- Korxona maqsadlariga erishishda yordam beradi.
- Mehnat jamoasida raqobatni rag‘batlantiradi.
- Iqtidorli kadrlarni jalb qilish va ularni ushlab turishda muhim rol o‘ynaydi.
Moddiy rag‘batlantirish bilan birga norag‘batlantirish usullari ham mavjud:
Masalan, jarimalar, ogohlantirishlar yoki mehnat intizomining buzilishi uchun jazo choralaridir. Bular ham xodimlarni tartibga solishda muhim hisoblanadi.
Ushbu rag‘batlantirish shakli tashkilot yoki korxonaning umumiy siyosati, moliyaviy imkoniyatlari va xodimlarning ehtiyojlariga qarab farqlanadi. Shuning uchun moddiy rag‘batlantirish tizimini ishlab chiqishda ehtiyotkorlik va mulohaza bilan yondashish talab etiladi.