Mixail Glinka
Mixail Ivanovich Glinka (1804-yil 20-may [1-iyun], Novospasskoye qishlogʻi, Smolensk guberniya — 1857-yil 3-fevral [15-fevral], Berlin; Sankt-Peterburgda dafn etilgan) — kompozitor, rus mumtoz musikasining boshlovchisi. 1817-yildan Sankt-Peterburgda yashab, musiqa ijrochiligidan sabok, olgan. 1820-yillarda pianinochi va xonanda sifatida tanilgan. Kompozitsiya boʻyicha Berlinda 3. Den taʼlimini olgan (1833-34). Bir necha marta chet el (Italiya shaharlari, Berlin, Parij, Varshava, Ispaniya va boshqalar)da boʻlib, turli xalq kuylari va professional musiqa madaniyati bilan tanishgan.
Glinka ijodida xalq (rus, italyan, ispan va boshqalar) musiqasi boyliklari bilan kompozitorlik uslubi yutuqlari uygʻunlashgan. Shakli mukammal, kuylari aniq va nafis, garmoniyasi hamda orkestr boʻyoqlari shirador va yorqin boʻlgan Glinka asarlari hayotbaxsh, quvonch ruhi bilan sugʻorilgan.
Glinkaning vatanparvarlik mavzuidagi „Ivan Susanin“ (aslida „Podsho uchun jon fido“, 1836) hamda „Ruslan va Lyudmila“ (1842) asarlari rus operasida 2 oqim — xalq musiqali dramasi va ertak doston operasini boshlab berdi.
Shuningdek, „Vals-fantaziya“ (1845), „Kamarinskaya“ (1848) kabi simfonik asarlari bilan rus simfonizmiga asos soldi. Glinka romanslari rus vokal lirikasi tarixida yangi davr ochgan. Ularning bir qismi oʻzbek tilida nashr etilgan. Glinkaning opera, simfonik va kamer asarlari Oʻzbekistonda muntazam ijro etiladi. 1960-yildan Glinka nomidagi opera xonandalar tanlovi taʼsis etilgan. Tanlov gʻoliblari orasida oʻzbek xonandalari (mas, I. Jalilov) ham bor.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Mixail Ivanovich Glinka (1804-1857) — rus kompozitori, zamonaviy Rossiya musiqa san’atining asoschisi hisoblanadi. U rus milliy musiqasining rivojlanishida muhim rol o‘ynagan va rus klassik musiqasining rivojlanishiga katta ta'sir ko‘rsatgan san’atkor hisoblanadi.
Glinka 1804 yil 1 iyunda Moskva shahrida tug‘ilgan. Uning musiqaga bo‘lgan qiziqishi bolalikdan boshlanadi. Yoshligidan u Xorvatiyada va Germaniyada musiqa ta’limi olgan, bu joylarda u klassik musiqaning asosiy tamoyillarini o‘rgangan. Keyinchalik u Rossiyaga qaytib, o‘zining musiqiy ijodini boshlaydi.
Mixail Glinkaning eng mashhur asarlari orasida «Ivan Susanin» («Ruslan va Lyudmila»dan oldin yaratilgan) va «Ruslan va Lyudmila» operalari bor. Bu operalar rus milliy musiqiy merosini boyitdi va xalq musiqasidan ilhomlangan bo‘lib, milliy ramzlarni o‘z ichiga olgan edi. Shuningdek, u ko‘plab fortepiano asarlari, vokal kompozitsiyalar va orkestral asarlar yaratgan.
Glinkaning ijodi Rossiyada milliy musiqiy maktabning shakllanishiga sabab bo‘ldi. Uning ishlariga keyingi avlod rus kompozitorlari, jumladan Modest Musorgskiy, Pyotr Chaykovskiy, Nikolay Rimskiy-Korsakov va Aleksandr Borodin ishlanib, rus musiqa san’atini jahon darajasiga ko‘tarishga harakat qilishdi.
Mixail Glinkaning musiqasi o‘zining melodiya go‘zalligi, ritmik xilma-xilligi va milliy ruhiga ega bo‘lib, u Rossiya madaniyati va musiqiy an’analarining muhim qismiga aylangan. U 1857 yilda Sankt-Peterburgda vafot etdi, ammo uning merosi bugungi kunda ham katta hurmat bilan eslanadi va ijro etiladi.