Missuri (daryo)

Missuri yoki Missouri (mahalliy indeyslar tilida — loyqa daryo) — AQShdagi daryo, Mississipi daryosining eng katta oʻng irmogi. Uz. 4740 km, havzasining maydoni 1370 ming km² (shundan 10 ming km² Kanada hududida). Qoyali togʻlarning sharqiy yon bagʻridan boshlanadi. Oʻrta oqimi Missuri platosi (baʼzida daralardan oqib, ostonalar hosil qiladi) va quyi qismi Markaziy tekisliklar orqali oʻtgan. Suvi juda loyqa. Yirik irmoklari: Yellouston, Platt, Kanzas. Missuri yuqori oqimida qordan, oʻrta va quyi oqimida koʻproq yomgʻirdan suv oladi. Bahorda suvi koʻpayadi (etagida suv satqi 8–12 m gacha koʻtariladi), kuchli toshqinlar boʻladi. Oʻrtacha suv sarfi 2600 m³/sek., toshganda 19000 m³/ sek., suvi kamayganda 150–170 m³/sek. boʻladi. Daryo yiliga 220 mln. t oqiziq keltiradi. Katta suv omborlari (Fort-Pek, Garrison, Oaxe) qurilgan boʻlib, ulardan suv oqimini tartibga solib turish, irrigatsiya va energetika maqsadlarida foydalaniladi. Daryoda yirik kemalar Su-Siti shahrigacha, kichikroq kemalar Fort-Benton shahrigacha qatnaydi. Missuri boʻyida Omaxa, Kansas-City va boshqa shaharlar joylashgan.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Missuri daryosi (Missouri River) — Shimoliy Amerikadagi eng uzun daryolardan biri bo‘lib, AQShning Markaziy-g‘arbiy qismidan oqib o‘tadi. U taxminan 3,767 kilometr (2,341 milya) uzunlikda bo‘lib, Missisipi daryosiga qo‘shilib, uning eng uzun qo‘shmasi hisoblanadi. Missuri daryosi Amazonka va Nil daryolaridan keyin Shimoliy Amerikadagi uchinchi eng uzun daryo hisoblanadi.

Missuri daryosining geografiyasi

Missuri daryosi Qo‘shma Shtatlardagi Wyoming shtatining Skal Bi litsiyalari hududidan boshlanadi. Daryo asosan tog‘li hududlardan oqib, keyin keng tekisliklarga, shuningdek, qishloq xo‘jaligi uchun muhim bo‘lgan yerlarga kiradi. U Skaut qiroli, Omaha, Kansas Siti kabi yirik shaharlar orqali o'tadi va oxir-oqibat Missisipi daryosiga qo‘shilib, uni katta suv tizimini shakllantiradi.

Tarixiy ahamiyati

Missuri daryosi uzoq yillar davomida Hindiston xalqlari uchun muhim suv manbai va savdo yo‘li bo‘lgan. 19-asrda u Amerika Qo‘shma Shtatlari g‘arbiy qismini intilishlarda va kengayishda muhim rol o‘ynagan. Buyuk ekspeditsiyalar, masalan, Meri Uetherxousy va Vil'yam Klark ekspeditsiyasi (Lewis and Clark Expedition) 1804-1806 yillarda Missuri daryosidan foydalanishgan.

Ekologiyasi va aholi

Bugungi kunda Missuri daryosi atrofidagi hududlar qishloq xo‘jaligi, baliqchilik va turizm uchun muhim iqtisodiy manba sanaladi. Daryo va uning atrofidagi tabiiy muhit turli xil hayvonot va o‘simlik turlari uchun yashash maskani hisoblanadi. Shuningdek, daryo oldini olish, suvni nazorat qilish, ko‘priklar va gidroelektr stansiyalarining qurilishi bilan chambarchas bog‘liq.

Xulosa

Missuri daryosi Shimoliy Amerikada tabiiy resurs va madaniy meros sifatida katta ahamiyatga ega. U nafaqat geografik jihatdan, balki iqtisodiy va tarixiy nuqtai nazardan ham muhim daryo hisoblanadi. Missuri daryosi orqali oqayotgan suvlar ko‘plab hududlarni sug‘orib, yashash uchun sharoit yaratayotgan va hududlararo bog‘lanishni ta'minlab kelmoqda.