Milet maktabi

Milet maktabi — yunon ilmiy-falsafiy maktabi. Miloddan avvalgi VII-VI asrlar o'rtalarida vujudga kelgan. Ioniya dengizi sohilidagi Milet shahri nomidan olingan. Uning asoschisi – Fales. Yirik namoyandalari — Anaksimandr, Anaksimen. Ular tabiatdagi hodisalarni oʻzgarishda, oʻzaro aloqadorlikda, bir-biriga oʻtib turishda deb, voqea-hodisalar sababini tabi-atning oʻzidan qidirdilar. Ruhiy hodisalar (mas, jon)ni materiyaning koʻrinishi, butun tabiatni jonli deb tu-shunganlar. Yevropa ilmiy kosmogoniya, kosmologiya, fizika, geogr., meteorologiya, astronomiya va biol.si tarixi Milet maktabidan boshlanadi. Milet maktabi va uning vakillari Yunonistonda falsafiy fikr rivojiga hissa qoʻshdilar.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Milet maktabi qadimgi yunon falsafasining ilk maktablaridan biri hisoblanadi va u eramizdan avvalgi VI asrda Milet shahrida (hozirgi Turkiya hududida) tashkil etilgan. Ushbu maktab yunon falsafasining asosiy boshlang‘ich nuqtasi hisoblanib, tabiiy dunyoni tushunish va uni tavsiflashga qaratilgan ilmiy-falsafiy izlanishlarga katta hissa qo‘shdi.

Tarixi va asoschilari

Milet maktabi asoschilari eng ko‘zga ko‘ringan uchta olimdir:

Tales (Miletlik Tales, taxminan miloddan avvalgi 624-546 yillar)
U tabiat hodisalarini ma’budlarning iroda yoki mifologik tushunchalaridan farqli ravishda, tabiiy sabablar asosida tushuntirishga harakat qilgan birinchi falsafiy olim hisoblanadi. Uning fikricha, barcha narsaning boshlang‘ich materiali suvdir.
Anaksimandr (taxminan miloddan avvalgi 610-546 yillar)
Talesdan keyingi Milet maktabining olimi bo‘lib, u «arxé» (asos, boshlang‘ich) haqidagi g‘oyani takomillashtirdi. Anaksimandr«arxé»ni cheksiz va chegarasiz (Apeiron) deb bilgan. Shuningdek, u ilk geodeziya xaritalarini yaratgan va tabiiy hodisalarni tushuntirishda ilmiy yondashuvni rivojlantirgan.
Anaksimen (taxminan miloddan avvalgi 585-525 yillar)
U ham «arxé»ni ma’lum bir moddiy element sifatida tushuntirishga harakat qilgan. Anaksimen uchun bu element havo bo‘lib, u hayot va barcha mavjudotlarning eng asosiy materiali deb qaralgan.

Falsafiy yo‘nalishlari

Milet maktabi falsafasi asosan tabiatni va uning mohiyatini izlash bilan bog‘liq edi. Ularning asosiy maqsadi — dunyo va tabiiy jarayonlarni mif yoki diniy tushuntirishlarsiz, mantiqiy va tabiiy sabablar yordamida izohlash edi.

Milet maktabining ahamiyati

Tabiiy fanlarning rivojlanishi: Miletliklar tabiatni jismoniy moddalar va ularning o‘zgarishlari asosida tushuntirishga harakat qildilar. Bu yondashuv turli tabiiy fanlarning shakllanishiga asos soldi.
Ratsional fikrlash: Ular tabiat hodisalarini ilohiy yoki afsonaviy sabablar bilan emas, balki tabiiy qonunlar va moddiy elementlar bilan tushuntirishga intildilar.
Keyingi falsafiy maktablarga ta’sir: Milet maktabining g‘oyalari va metodlari keyinchalik pifagoriylik, Eleatik maktab va boshqa yunon falsafiy oqimlariga ta’sir ko‘rsatgan.

Xulosa

Milet maktabi qadimgi yunon falsafasining poydevorini tashkil qiluvchi muhim ilk maktab bo‘lib, u tabiat va olamni ilmiy asosda tushunishga intilgan. Uning asoschilari — Tales, Anaksimandr va Anaksimen tabiatni bitta boshlang‘ich element orqali tushuntirishga harakat qilib, falsafa va tabiiy fanlarning rivojlanishida katta rol o‘ynadi.

Agar sizga Milet maktabi haqida yana batafsil yoki boshqa mavzuda ma’lumot kerak bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin!