Sun'iy intellekt javobi:
Mexanik kuchlanish — bu qattiq jismlarning tashqi yoki ichki kuchlar ta'sirida deformatsiyalanish jarayonida hosil bo‘ladigan ichki kuchlarning taqsimlanishidir. Mexanik kuchlanish har qanday material ichida yuzaga kelishi mumkin va u materialning deformatsiya darajasi, mustahkamligi hamda sinish xususiyatlari uchun muhim ko‘rsatkich hisoblanadi.
Mexanik kuchlanish — bu jismning birligiga tushadigan ichki kuch yoki kuchlarning ulushi. Odatda kuchlanish quyidagi formula bilan ifodalanadi:
[ \sigma = \frac{F}{S} ]
bu yerda:
Mexanik kuchlanish turli xil tashqi ta’sirlarga qarab tiplarga bo‘linadi:
Chiziqli kuchlanish (tensile stress) — jism cho‘zilayotgan va uzunligi ortayotgan vaqtda paydo bo‘ladi. Masalan, arqon tortilganda undagi kuchlanish.
Siqilish kuchlanishi (compressive stress) — jism siqilayotgan, ya’ni uzunligi kamayayotgan paytdagi kuchlanish turi. Masalan, ustunning og‘irlik ta’sirida siqilishi.
Egilish kuchlanishi (bending stress) — jism egilish jarayonida yuzaga keladigan kuchlanish turi. Bu yerda jism bir tomondan cho‘ziladi, boshqa tomondan esa siqiladi.
Qisilish (shear stress) — jismning yuzalarining bir-biriga nisbatan sirpanayotgan vaqtidagi ichki kuch. Masalan, qog‘ozni kaft bilan sirpanayotganda yuzaga keladi.
Burilish kuchlanishi (torsional stress) — jism burilish ta’sirida yuzaga keladigan kuchlanish turi. Masalan, milning burilishi.
Mexanik kuchlanish tana ichidagi atom va molekulalarning o‘zaro aloqalarini buzmasdan yoki bir oz o‘zgartirib, tashqi kuchlarga qarshi turadi. Tashqi kuch oshgani sari, tanadagi molekulalar o‘zaro nisbatda harakat qilgani sababli deformatsiya yuzaga keladi.
Kuchlanish materialning elastsion limitidan oshsa, materialda plastik deformatsiya yoki sinish yuzaga keladi. Shuning uchun mexanik kuchlanish materiallar fizik xossalarini o‘rganishda muhim ahamiyatga ega.
Mexanik kuchlanish texnika, qurilish, mexanika, avtomobilsozlik va boshqa ko‘plab sohalarda materiali tanlash, konstruktsiyalarni loyihalash va ularni tahlil qilish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Masalan, binolar, ko‘priklar, mashina qismlari va aviatsiya uskunalari kuchlanishlar hisobga olinmagan holda ishlab chiqarilsa, ular qisqa vaqt ichida sinib ketishi mumkin.
Mexanik kuchlanish — har qanday materialning mexanik xususiyatlarini o‘rganishda asosiy ko‘rsatkich bo‘lib, u jism ichida tashqi kuchlar ta’sirida yuzaga keladigan ichki kuchlar taqsimotini ifodalaydi. U turli imkoniyatlar: cho‘zilish, siqilish, egilish, qisilish va burilish ko‘rinishlarida namoyon bo‘ladi va materiallarning mustahkamligini baholashda muhim rol o‘ynaydi.