Sun'iy intellekt javobi:
Merkantilizm — bu Yevropada XVI-XVIII asrlarda hukm surgan iqtisodiy nazariya va amaliy siyosat tizimi bo‘lib, uning asosiy maqsadi davlat boyligini oshirish va kuchini mustahkamlash edi. Bu tizimda davlat iqtisodiy faoliyatga faol aralashib, savdo va sanoatni rivojlantirish orqali oltin va kumush kabi qimmatbaho metallarni yig‘ishni o‘zining asosiy maqsadi deb bilardi.
Merkantilizmning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat:
Tashqi savdoning ijobiy balansini ta’minlash — ya’ni davlat eksport qiladigan mahsulotlar qiymati import qiladigan mahsulotlar qiymatidan katta bo‘lishi kerak. Bu tarzda oltin va kumushning kirib kelishi oshadi.
Davlatning iqtisodiyotga aralashuvi — hukumat savdo va sanoatni rag‘batlantirish uchun turli imtiyozlar va tarif siyosatini qo‘llaydi; import bojlarini oshirish, eksportni qo‘llab-quvvatlash, monopoliya va korxonalarni yaratish kabi choralar ko‘riladi.
Ichki ishlab chiqarishni rivojlantirish — mamlakatda mahsulot ishlab chiqarishni kuchaytirish va importni kamaytirish uchun qo‘llab-quvvatlash choralari ko‘riladi.
Tangalar markazlashtirilishi — oltin va kumush tangalar muhim ahamiyatga ega bo‘lib, davlat boyligining asosini tashkil etadi.
Merkantilizm davrida ko‘plab Yevropa davlatlari, ayniqsa Angliya, Frantsiya, Ispaniya va Gollandiya o‘z iqtisodiy siyosatlarini shu tamoyillarga binoan olib bordilar. Bu siyosat Jahon savdosining rivojlanishi, ayniqsa mustamlakalar bilan bog‘liq savdo munosabatlarining kengayishiga sabab bo‘ldi.
Ammo XVIII asr oxirlaridan boshlab merkantilizm tanqid qilina boshladi va uning o‘rnini klassik iqtisodiy nazariya egalladi. Adam Smit, Devid Rikardo kabi olimlar merkantilizmni davlatning haddan tashqari aralashuvi va savdoda cheklovlarni qo‘yish iqtisodiyotni sustlashtiradi deb tanqid qildilar.
Xulosa qilib aytganda, merkantilizm — bu davlatning o‘z iqtisodini mustahkamlashga qaratilgan siyosati bo‘lib, u iqtisodiy rivojlanishning dastlabki bosqichlarida muhim rol o‘ynagan.