Masse atomique

Atom massasi ( nisbiy atom massasi ) – atom massasining atom massa birligida ifodalangan qiymati.

Atom massasi , atom ogʻirligi – atom massalarining atom massasi birli-klarida ifodalangan nisbiy qiymati. Atom massasi ifodasini ingliz ki-myogari J.Dalton 19-asr boshida fanga kiritgan. 1961-yilda qabul qilingan nisbiy atom massalari birliklari shkalasiga asosan atom massasi birligi (atm.m.b.) uglerod izotopi atomi ¹²C massasining 1/12 qismiga teng. Xalqaro belgisi – U. Ele-mentar zarralar, atom yadrolari, atomlar, molekulalar massasi birligi sifatida qoʻllaniladi. Atom massasi kimyoviy elementlarning eng muhim koʻrsatkichidir. Kimyoviy elementlar atomlarining tuzilishi va xossalarining oʻzgarish qonuniyatlari Atom massasi bilan oʻzaro bogʻliq. Bir kimyoviy element izotoplarining Atom massasi qiymati turlicha boʻladi. Izotoplar aralashma-sidan tashkil topgan elementlarning Atom massasi sifatida aralashma tarkibidagi izotoplarning protsent miqdorlarini hisobga olgan holda shu izotoplar Atom massasining oʻrtacha qiymati qabul qilinadi. Ushbu qiymatlar elementlar davriy sistemasida (massa soni keltirilgan transuran elementlar bundan mustasno) keltirilgan. Atom massasi turli fizik va kimyo-viy usullar bilan aniqlanadi; ulardan eng aniqrogʻi – mass-spektroskopiyadir. Bu usulda element ionlari nisbiy zaryadlarning qiymatlari, boshqacha aytganda, zaryad kattaligining ion massasiga nis-batan aniqlanadi. Buning uchun ionlarning elektr yoki magnit maydonida toʻgʻri chiziqli harakatdan chetga chiqishi tek-shiriladi. Fizik usullardan yana biri yadro reaksiyasiga asoslangan. Bunda yadroda boʻladigan oʻzgarishlar natija-sida bir atom yadrosining ikkinchi atom yadrosiga aylanishi tufayli ajralib chiqadigan energiyadan foydalaniladi. Kimyoviy usullardan biri – elementning bir necha kimyoviy birikmalari mo-lekulyar massasini va bu birikmalarning kimyoviy tarkibini aniqlashga asoslangan. Atom massasini taqriban aniqlash usullari ham bor. Mas, ulardan biri Dyulong va Pti qoidasiga asoslangan; bu qoidaga koʻra, element Atom massasining oʻsha elementning solishtirma issiqlik sigʻimi (S)ga koʻpaytmasi oʻzgarmas miqdor boʻlib, u taxminan 6,3 ga teng: AS~6,3.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Masse atomique haqida ma'lumot

Masse atomique — bu atomning massasi bo‘lib, u atom yadrosidagi protonlar va neytronlarning umumiy massasidan iborat. Atom massasining o‘lchov birligi atom massasi birliklari (AMU) yoki atom massasining universal birliklari (u) hisoblanadi. 1 AMU taxminan 1/12 nisbatda uglerod-12 atomining massasiga teng.

Masse atomique nima?

Masse atomique bir atomning massasini ifodalaydi va u kimyoviy elementning bitta atomdagi protonlar, neytronlar va elektronlarning massasini o‘z ichiga oladi. Elektronlarning massasi proton va neytronlarga nisbatan juda kichik bo‘lgani uchun, u ko‘pincha e’tiborga olinmaydi. Shuning uchun massa asosan atom yadrosidagi protonlar va neytronlarning yig‘indisiga teng bo‘ladi.

Masse atomique qanday o‘lchanadi?

Masse atomique o‘rtacha qiymat bo‘lib, tabiatdagi elementning barcha izotoplariga qarab aniqlanadi.
U 12-uglerod atomining massasining 1/12 qismiga teng birlikda ifodalanadi.
Masalan, vodorod atomining massa birligi taxminan 1.008 u, kislorod — 15.999 u ga teng.

Masse atomique va atom massasi farqi

Masse atomique — bu kimyoviy elementning o‘rtacha atom massasi bo‘lib, izotoplarning nisbiy foizlariga qarab hisoblanadi.
Atom massasi esa bitta atomning aniq massasini anglatadi, ayniqsa izotoplar orasidagi massa farqlari mavjud bo‘lganda.

Masse atomique kimyoda qanday ahamiyatga ega?

Masse atomique elementlarning kimyoviy reaksiyalarda ishtirokini va ularning modda massasini hisoblashda muhim rol o‘ynaydi.
U molekulalar massasini topishda kerak bo‘ladi, chunki molekula massasi uning tarkibidagi barcha atomlarning massalar yig‘indisiga teng.
Bu qiymat moddalarning molyar massasini hisoblashda foydalaniladi, ya’ni 1 mol moddaning massasini o‘lchash uchun.

Xulosa

Masse atomique — atomning massasini aniqlash va kimyoviy hisob-kitoblarni o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan asosiy fizik-kimyoviy kattalikdir. U orqali elementlar va ularning izotoplari haqida chuqur bilimga ega bo‘lish mumkin.

Agar sizga yana ma’lumot yoki misollar kerak bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin.