Mashiah ben-Yosef

Mashiah ben-Yosef (boshq. מייי-ywוו, „Yusufning oʻgʻli Masih“) — ibroniy apokaliptik adabiyotida Yusuf yoki Efrayim qabilasidan kelib chiqqan Masih. U Dovud Oʻgʻli Masihning oldiga keladi va Isroil dushmanlari bilan jangda halok boʻladi.

Baʼzilar bu tasvirni ravvinlarning „ixtirosi“ deb hisoblashadi, ammo boshqalar uning kelib chiqishi Troyada deb hisoblashadi.

Ehtimol, Yusufning qabilasidan („Masih, Yusufning oʻgʻli“) va uning oʻlimi haqidagi fikr bar-Kohba va uning qoʻzgʻolonidan kelib chiqqan. Keyingi Talmud manbalarida milliy-siyosiy motivlar asosan maʼnaviy va mifologik motivlarga oʻz oʻrnini bosadi.

Mashiah ben Yosef Talmudda faqat bir marta eslatib oʻtilgan: "donishmandlar bu yozilganidek oʻldirilishi kerak boʻlgan mashiah ben Yosef haqida gapirishdi (Zaxarya 12,10): „…va ular kimga zarba bergani uchun koʻzlarini menga qaratadilar …“.

Rashi maʼlumotlariga koʻra, Mashiah ben Yosef Gog va Magog urushi paytida oʻldiriladi.

Rav Saadiya Gaon Yosefning avlodi Galileyda paydo boʻlishini va uning atrofida odamlar toʻplanishini batafsil bayon qildi; u Edomning qoʻlida boʻlgan maʼbadga boradi; keyinchalik u oʻladi.

Kabbalah Arizona („Shaar ha-cavanot“) taʼlimotiga koʻra, har bir avlodda Mashiah ben Yosef ruhining „uchqunlari“ boʻlgan qahramon mavjud. Rabi Haim Vitalning soʻzlariga koʻra, Arizalning oʻzi shunday odam edi va „Dovud taxtini“ tiklashga chaqirgan Shmon-Esre duosi paytida talabalardan Mashiah ben Yosef oʻldirilmasligi uchun ibodat qilishni soʻradi.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Mashiah ben-Yosef haqida ma'lumot berishdan avval, uning ismi yahudiy diniy va tarixiy kontekstlarda keng tarqalganligini ta'kidlash muhim. Umuman olganda, Mashiah ben-Yosef (yoki Moshiach ben Yosef) – yahudiyschilikda kutilayotgan Masih (Mashiah) qiyofasi bo‘lib, “Yusuf o‘g‘li Masihi” degan ma'noni anglatadi. U yahudiylarning oyatlari va rabbinik adabiyotiga ko‘ra, Masihning ikki asosiy shaklidan biri hisoblanadi.

Mashiah ben-Yosef tushunchasi haqida umumiy ma'lumot:

Tarixi va manbasi:
Mashiah ben-Yosef tushunchasi yahudiy muqaddas matnlarida, ayniqsa, Kabbala, Talmud va qisman Zohar kabi qabala tajribalarida ko‘p tilga olinadi. Bu tushuncha, shuningdek, yahudiy apokaliptik va messianistik an'analarida muhim o‘rin tutadi. Biblia va undan keyingi manbalarda, ayniqsa, Esra va Daniyel kitoblarida ham kelajakdagi Masih haqidagi bashoratlar mavjud.
Kim:
Mashiah ben-Yosef — bu Masihning “urushchi” yoki “qutqaruvchi” shakli bo‘lib, u yahudiy xalqini zaharli dushmanlardan himoya qiladi, ularni siyosiy va harbiy jihatdan ozod qiladi. U Yusuf (Yosef) urug‘idan kelgan nasl deb hisoblanadi. Bu maqomda bo‘lgan shaxs yahudiylarni dushmanlar zulmidan qutqarishga vaqtilik qahramon sifatida xizmat qiladi.
Roli va funksiyasi:
Mashiah ben-Yosefning asosiy vazifasi – Isroil xalqini jismonan ozod qilish, janglarda g‘alaba qozonish va Sion yerini dushman qo‘lidan olish hisoblanadi. U siyosiy va harbiy vazifalarni bajarib, Isroil xalqini qutqaradi, lekin uning vazifasi yakuniy haqiqiy tinchlik va ruhiy qutqaruv emas, balki u ko‘pincha qurbonliklarga duch keladigan shaxs sifatida tasvirlanadi.
Mashiah ben-David bilan aloqasi:
Mashiah ben-Yosef bilan Mashiah ben-David tushunchalari bir-biri bilan chambarchas bog‘liqdir. Ular ikki turdagi Masih qiyofalaridir. Mashiah ben-David (David o‘g‘li Masih) esa Ruhiy qutqaruvchi bo‘lib, u abadiy tinchlik, adolat va qudratli hukmronlik o‘rnatadi. Mashiah ben-Yosef esa unga tayyorgarlik ko‘radigan va oldingi qadam sifatida keladi.
O‘zbek tilidagi kontekst:
O‘zbek tilida Mashiah ben-Yosef haqida o‘qish va ma’lumot olish imkoniyatlari kamroq bo‘lishi mumkin. Biroq, u yahudiyning diniy-ma’naviy masalalarini o‘rganishda, dinlararo munosabatlarda va tarixiy diniy fanlarda muhim tushunchalardan biridir.

Xulosa:

Mashiah ben-Yosef – yahudiylikda messiani klassifikatsiyalardan biri bo‘lib, u jangchi qutqaruvchi sifatida tasvirlanadi. U Mashiah ben-Davidga tayyorgarlik ko‘radi va xalqni siyosiy jihatdan qutqarish vazifasini bajaradi. Bu tushuncha yahudiylarning kutilayotgan qutqaruvchisi haqidagi umidlari va bashoratlari bilan bog‘liqdir.

Agar xohlasangiz, ushbu mavzu bo‘yicha yanada chuqurroq yahudiyschilik adabiyotlari, Talmud, Kabbala yoki tarixiy manbalar haqidagi ma’lumotlarni ham taqdim eta olaman.