Marsiya



Marsiya (marsiya) — 1) Yaqin va Oʻrta Sharq poeziyasida adabiy janrlardan biri; 2) biror mashhur kishi yoki keksa oila aʼzosi vafoti munosabati bilan gʻam-alam va hasratni ifodalaydigan xalq ogʻzaki poetik va musiqa ijodiyotining azamotam janri. M. qoʻshiq yoki ashula turi sifatida dafn marosimida hayotdan koʻz yumgan kishining yaxshi hislatlari, ish faoliyatlari, qarindoshlik aloqalari esga olinib erkaklar tomonidan joʻrsiz rechitativ yoki kuychan, ogʻir, mungli ohanglarda aytiladi. M.da xalq soʻzlari, gʻazal, ruboiy, muhammas va boshqa asosida shaxs boshiga tushgan kulfat, yakin kishidan judo boʻlish qismati aks etadi. Ayrim xududlarda, baʼzan esa oilalarda M.ni ayollar ham alohida taʼsirchan va mahorat bilan aytgan. "Sadr"yoki "Jaxr" marosimlarida M. ("aytib yigʻlash" maʼnosida) lar yakin qarindoshlari davrasida hofiz yoki xonanda tomonidan ijro etilgan (ayrim xrlatlarda cholgʻu joʻrnavozligida). Yozma manbalarda M. haqida maʼlumotlar va namunalar berilgan: Narshaxiyning "Buxoro tarixi" kitobida Siyovushga bagʻishlangan M., Mahmud Koshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk" asarida Alp Ertunga M.si, adabiyotda Alisher Navoiyning ustozi Abdurahmon Jomiyga bagʻishlangan M.si, Hamzaning birinchi oʻzbek aktrisasi Tursunoyga bagʻishlab yozgan M.si, xalq orasida Mulla Toʻychi Hofizga bagʻishlangan M. va boshqa 20-asr oʻzbek adabiyoti va musiqasida M.lar ijod etilgan: Rasul kori Mamadaliyev tomonidan bir necha M.lar yaratilgan; M. Burhonovning "Epitafiya" asari M. shaklida yozilgan. Rustam Abdullayev.

Manbalar




uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Marsiya — bu adabiyotda hajviy, qayg‘uli yoki tadbirkorona ruhda yozilgan she'r yoki asardir. Marsiya odatda kimningdir o‘limi yoki katta yo‘qotishlar haqida yoziladi va unda qayg‘u, huzun, dard va motam tuyg‘ulari ifodalanadi. Marsiya janri arab va fors adabiyotlaridan o‘zbek adabiyotiga ham kirib kelgan.

Marsiyaning xususiyatlari:

  1. Mavzusi: Marsiyaning asosiy mavzusi — yo‘qotish, o‘lim, halok bo‘lgan inson yoki shaxslar haqida qayg‘u va motam. Bu ko‘pincha shaxsiy yoki tarixiy qahramonlarga bag‘ishlanadi.
  2. Kayfiyat: Marsiya asarida qayg‘u, achchiqlik, dard va vafotning alamli tomonlari tasvirlanadi.
  3. Tuzi: Marsiya she’r shaklida yoki prosada bo‘lishi mumkin, lekin ko‘pincha ular majmualar shaklida yoziladi.
  4. Maqsad: Marsiyaning maqsadi – yo‘qotilgan insonni yodga olish, uning o‘lumi haqida boshqalarni xabardor qilish va hamdardlik uyg‘otish.
  5. Tarixi: O‘zbek adabiyotida marsiya janri XIX asrdan boshlab rivojlangan. Mirzo Abdulla Qodiriy, Cho‘lpon, Hamid Olimjon kabi adiblar bunday janrda asarlar yaratgan.

Misol uchun o‘zbek adabiyotidan marsiya namunasi:

"Qo‘limdan ushlab ketdilar do‘stlarim,
Qoldim yolg‘iz bir dunyoda o'tlarim.
Achchiq dard yuragimga solindi,
Bir ma'rakada ildim, ko‘zim yoshlarim."

Marsiya – inson qalbining chuqur tuyg‘ularini ifodalovchi janr bo‘lib, hayotning achchiq tomonlarini yoritishda muhim o‘rin tutadi. Ayniqsa, tarixiy voqealar yoki shaxsiy yo‘qotishlarni eslashda marsiya ijodining o‘rni beqiyosdir.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz