Marmaray
Koordinatalari: 41°01′09″N 028°59′48″E / 41.01917°N 28.99667°E / 41.01917; 28.99667 G O
Marmaray (Marmar + tur. ray — „rels“ soʻzlaridan) Turkiyaning Istanbul shahridagi temir yoʻl transporti loyihasidir. U Bosfor boʻgʻozi ostidan oʻtgan temir yoʻl tunneli qurilishi va Yevropa tomondagi Halkalıdan Marmar dengizi boʻylab Osiyo tomondagi Gebzegacha yotqizilgan mavjud shahar temir yoʻlini zamonaviylashtirishdan iborat. Loyihaga shuningdek yangi temir yoʻl transport sostavlari xarid qilish ham kiradi. Qurilish 2004-yili boshlanib, 2009-yil aprelida yakunlanishi rejalashtirilgan edi. Qurilish davomida qazib olingan bir necha arxeologik topilmalar tufayli bu muddat surildi va tunnel 2013-yil 29-oktabrida ochildi.
Tafsilotlar
Marmaray texnik xarakteristikasi quyidagicha:
Galereya
Manbalar
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Marmaray — bu Turkiyada, ayniqsa Istanbul shahrida joylashgan, Evropaning va Osiyoning qismidagi qismlarni Bosfor bo‘g‘ozi ostidan bog‘laydigan zamonaviy temir yo‘l tunnel tizimi. Marmaray loyihasi Istanbulning transport tizimini yaxshilash va shaharni yanada integratsiyalash maqsadida amalga oshirilgan va u dunyodagi eng muhim infratuzilma loyihalaridan biri hisoblanadi.
Marmaray loyihasining tarixi va maqsadi
Marmaray loyihasi 2004 yilda rasman boshlangan bo‘lib, uning asosiy maqsadi Istanbul shahrining ikki qismidagi temir yo‘l tizimini Bosfor bo‘g‘ozi ostidan tunnel orqali birlashtirish edi. Bu tunnel orqali nafaqat shahar ichidagi yo‘lovchilar uchun qulay va tezkor transport xizmatlari ko‘rsatish, balki shaharlararo va xalqaro temir yo‘l yo‘nalishlarini ham rivojlantirish ko‘zda tutilgan.
Texnik xususiyatlari
- Tunnel uzunligi: Marmaray bosfor ostidagi tunnelning umumiy uzunligi taxminan 1,4 kilometrni tashkil qiladi.
- Tunel turi: Marmaray submersiv tunel (suv osti tunnel) tipida qurilgan bo‘lib, bu yer ostidan suv bosimi ostida qurilgan ilk temir yo‘l tunellaridan biridir.
- Platformalar va bekatlar: Loyihaga kirgan Bekatlar soni 42 ga yaqin bo‘lib, ular orqali minglab yo‘lovchilar shaharning ikki tomoniga oson va tez yetib borishlari mumkin.
- Yo‘lovchi sig‘imi: Marmaray tizimi bir kunda millionlab yo‘lovchilarga xizmat ko‘rsatishga qodir.
Marmarayning ahamiyati
Marmaray Istanbul uchun juda katta ahamiyatga ega, chunki:
- Shahar ichidagi transport tarmoqlarini yaxshilash orqali tirbandliklarni kamaytiradi.
- Evropa va Osiyo qismlarini tez va qulay bog‘laydi.
- Iqtisodiy jihatdan shahar va mamlakat transport sohasini rivojlantirishga yordam beradi.
- Atrof-muhitni himoya qilishga ko‘maklashadi, chunki u ko‘proq jamoat transportidan foydalanishga turtki beradi.
Foydalanishda
Marmaray 2013 yilda birinchi bosqichda ochilgan, keyinchalik esa turli bosqichlarda kengaytirilgan va zamonaviylashtirilgan. Hozirda Marmaray nafaqat shahar ichida, balki Turkiyaning boshqa temir yo‘l yo‘nalishlari bilan ham bog‘langan holda faoliyat yuritadi.
Xulosa
Marmaray Istanbulning xalqaro miqyosdagi muhim transport infratuzilmasi bo‘lib, nafaqat shaharni ikki qismga bo‘luvchi Bosforni osongina bosib o‘tish imkonini berdi, balki Turkiya transport tizimidagi yangi davrni boshlab berdi. Bu loyiha transport sohasida ilg‘or texnologiyalar va ekologik muvozanatga e'tibor berishning yorqin namunasi hisoblanadi.