Ma’lumotlarni himoya qilish kuni
Maʼlumotlarni himoya qilish kuni (inglizcha: Data Protection Day yoki Maʼlumotlar maxfiyligi kuni) ― har yili 28-yanvarda nishonlanadigan xalqaro kun. Maʼlumotlarni himoya qilish kunining maqsadi xabardorlikni oshirish va maxfiylik va maʼlumotlarni himoya qilishning eng yaxshi usullarini targʻib qilishdir. Endi u AQSh, Kanada va Yevropa Kengashiga aʼzo 47 ta davlatda nishonlanadi.
Maqsad
Maʼlumotlarni himoya qilish kuni shaxsiy maʼlumotlarni shaxsiy nazorat qilish uchun texnologik vositalarni ishlab chiqishni ragʻbatlantiradigan chora-tadbirlarni ilgari suradi, maxfiylik toʻgʻrisidagi qonunlarga rioya qilishni va maʼlumotlar himoyasini yaxshilashdan manfaatdor tomonlar oʻrtasida muloqotlarni yaratishni ragʻbatlantiradi. Ushbu kunning xalqaro miqyosda nishonlanishi hukumatlar, sanoat, olimlar, mutaxassislar, jamoat va taʼlim tashkilotlarini hamkorlikka jalb etishga xizmat qilmoqda.
Dastlab, Maʼlumotlarni himoya qilish kuni taʼlim tashabbusi biznes va foydalanuvchilarning shaxsiy onlayn maʼlumotlarini, ayniqsa ijtimoiy media kontekstida himoya qilish haqida xabardorligini oshirishga qaratilgan. Soʻnggi yillarda taʼlim sohasida sezilarli darajada kengaydi.
Tarixi
Birinchi Yevropa maʼlumotlarini himoya qilish kuni Yevropa Kengashi tashabbusi bilan 2007-yilda boshlangan. Ikki yil oʻtgach 2009-yil 26-yanvarda AQSh Vakillar palatasi HR 31 rezolyutsiyasini bir ovozdan qabul qildi, bu qaror 28-yanvarni Milliy maʼlumotlar maxfiyligi kuni deb eʼlon qildi. 2009-yil 28-yanvarda AQSh Senati tegishli rezolyutsiyani qabul qildi, shuningdek, 2010- va 2011-yillarda Maʼlumotlarning maxfiyligi kunini tan oldi.
Shuningdek, maʼlumotlarning maxfiyligi Inson huquqlari boʻyicha Yevropa konventsiyasining 8-moddasi bilan himoyalangan.
2001-yilda qabul qilingan Kiberjinoyat konvensiyasi (Budapesht konvensiyasi) ham maʼlumotlar tizimlarining yaxlitligini va shu tariqa kibermakondagi maxfiylikni himoya qilishga qaratilgan.
1981-yil 28-yanvarda Yevropa Kengashi shaxsiy maʼlumotlarni avtomatik qayta ishlash boʻyicha shaxslarni himoya qilish toʻgʻrisidagi konvensiyani imzoladi. Konvensiya texnologik ishlanmalar keltirib chiqaradigan yangi muammolarni aks ettirish uchun yangilanish jarayonida oʻzgartirilmoqda.
Ishtirok etgan tashkilotlar
Maʼlumotlar maxfiyligi kunida ishtirok etuvchi tashkilotlarga quyidagilar kiradi: Fishingga qarshi ishchi guruhi, Kaliforniya Maxfiylikni himoya qilish boshqarmasi, Kibermaʼlumotlar-xavf menejerlari, EDUCAUSE, Jorjtaun universiteti, Federal savdo komissiyasi, Federal aloqa komissiyasi, Federal tergov byurosi, Bosh prokuror Yangi. York, Onlayn Trust Alliance, Buyuk Britaniya axborot komissari va boshqalar.
Manbalar
Havolalar
[[Turkum: it sohasida bayramlar]
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Ma’lumotlarni himoya qilish kuni — bu har yili 28 yanvarda nishonlanadigan xalqaro kun bo‘lib, odamlarni shaxsiy va moliyaviy axborotlarini himoya qilish, ma’lumotlarni xavfsiz saqlash va internetdagi xavfsizlikka e’tibor qaratishga chaqiradi. Ushbu kun maqsadi — insonlarni ma’lumotlarni himoyalashning ahamiyati haqida xabardor qilish, kiberxavfsizlikni kuchaytirish va firibgarliklardan, shaxsiy ma’lumotlarning o‘g‘irlanishidan saqlanishga yordam berishdir.
Tarixi
Ma’lumotlarni himoya qilish kuni dastlab Evropa Ittifoqi tomonidan 2007 yilda tashkil etilgan va u “Data Protection Day” yoki “Data Privacy Day” nomi bilan mashhur bo‘lib, 28 yanvar kuni nishonlanadi. Bu sana 1981 yilda Yevropa Kengashi tomonidan qabul qilingan "Shaxsiy ma'lumotlarni avtomatlashtirilgan qayta ishlashda shaxsiy hayotni himoya qilish to‘g‘risidagi konventsiya"ga bog‘liq. Hozirda bu kun butun dunyoda, xususan, AQSh, Kanada, Yevropa va boshqa davlatlarda keng nishonlanadi.
Ma’nosi va ahamiyati
Internetning keng tarqalishi va zamonaviy texnologiyalar rivojlanishi bilan shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish muhim masalaga aylandi. Hozirgi kunda odamlar ko‘plab onlayn xizmatlar, ijtimoiy tarmoqlar, bank tizimlari va boshqa platformalarga shaxsiy ma’lumotlarini kiritadi. Shu sababli, ma’lumotlarni noto‘g‘ri qo‘llash, o‘g‘rilash yoki buzish xavfi oshmoqda. Ma’lumotlarni himoya qilish kuni odamlarni quyidagi jihatlarga e'tibor qaratishga chaqiradi:
- Shaxsiy ma’lumotlarni xavfsiz saqlash.
- Kuchli parollarni yaratish va ularni xavfsiz saqlash.
- Firibgarlik va kiberhujumlardan himoyalanish choralari ko‘rish.
- Ma’lumotlarni qayta ishlayotgan tashkilotlar va xizmatlardan ma’lumotlarni qanday himoyalashini so‘rash.
- O'zlarining onlayn harakatlari natijasida qanday ma’lumotlar oshkor bo‘lishini tushunish.
Ma’lumotlarni himoya qilish kunida nimalar qilinadi?
- Turli tashkilotlar, maktablar, universitetlar va davlat idoralari ma’lumotlarni himoya qilish bo‘yicha seminarlar, treninglar, vebinarlar o‘tkazadi.
- Kiberxavfsizlik va shaxsiy ma’lumotlar himoyasi bo‘yicha ko‘rsatmalar, maslahatlar tarqatiladi.
- Odamlar kiberxavfsizlik haqida bilimlarini oshirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Xulosa
Ma’lumotlarni himoya qilish kuni — bu ma’lumotlar xavfsizligi masalasini jamoatchilikka yetkazish, odamlarni onlayn maydonda o‘zini himoya qilishga o‘rgatish uchun muhim sanadir. Har bir foydalanuvchi shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish bo‘yicha zamonaviy vositalar va usullarni o‘rganishi, ehtiyot choralarini ko‘rishi muhimdir. Shunda kiberxavfsizlik kuchayadi va ma’lumotlar o‘g‘irlanishi, buzilishi oldi olinadi.