Malaxit
Malaxit [roH.malache — malva (gul-xayri bargining rangidan)] — karbonatlar sinfiga mansub mineral, Cu[CO3] (ON)2 tarkibli. Qattikligi 3,5—4. Zichligi 4,0 g/sm5. Qoʻshimchalaridan koʻproq Zn maʼlum, shuningdek, SaO, SiO2, GʻeO3 va boshqa Monoklin sin-goniyada kristallanadi. Kristallari (ignasimon yoki prizmatik qiyofada) kam uchraydi. Yaltirokdigi ipaksimon, olmossimon yoki shishasimon. Mis konlarining oksidlanish zonasida hrsil boʻladi. Oʻzbekistonda Olmaliqsa, RF (Ural), Qozogʻiston (Shaqpaqti)
, AQSH va boshqa joylarda uchraydi. M.ning tuproksimon massalari ("malaxit yashili") boʻyoq uchun xom ashyo. Odatda, kurtak koʻrinishidagi oqiq poʻstloq, stalaktitsimon agregatlar, radial tolali strukturaga ega boʻlgan takrorlanuvchi yoʻl-yoʻl. Rangi oqyashil, baʼzan qoʻngʻiryashil. M.ning kurtaksimon massalari rangining oʻzgarib borishi kesmada va jilolangan yuzada nihoyatda chiroyli boʻlganligi uchun qoplama bezak tosh sifatida va buyumlar tayyorlashda juda qadimdan qoʻllaniladi. Ermitajda (Sankt-Peterburg) M.dan ishlangan 200 dan ziyod buyum saqlanadi. Dala sharoitida mis rudalarini qidirishda koʻpincha indikator.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Malaxit — bu nozik va bezaklarda keng qo‘llaniladigan yarim qimmatbaho tosh. U o‘zining yorqin yashil ranglari bilan mashhur bo‘lib, ranglari turli soyalar va chiziqlardan iborat bo‘ladi. Quyida malaxit haqida batafsil ma'lumot beraman:
Malaxitning tavsifi
Malaxit — o‘ta mayda kristallardan tashkil topgan yirik silikat toshi bo‘lib, kimyoviy formulasi Cu₂CO₃(OH)₂ (mis karbonat gidroksidi). U tabiiy ravishda oksidlangan mis konlarida topiladi. Uning o‘ziga xos yashil ranglari juda ko‘p rang soyalari va to‘qimalarga ega bo‘ladi.
Fizik xususiyatlari
- Rangi: yorqin yashil, ko‘k-yashil, to‘q yashil va och yashil ranglarda bo‘ladi.
- Shaffofligi: shaffofdan begonaga qadar.
- Qattiqligi: Mohs qattiqlik o‘lchamida 3,5-4 ga teng.
- Yuzasi: odatda polirovka qilinadi va silliq yuzaga ega bo‘ladi.
- Siluet: odatda dumaloq yoki yirik g‘isht shaklida ko‘rinadi.
Hosil bo‘lishi
Malaxit kristallari odatda mis rudasining kimyoviy oksidlanishi jarayonida hosil bo‘ladi. U mis rudasining yuqori darajada oksidlangan hududlarida o‘ziga xos yashil rangli qatlamlar hosil qiladi. Ushbu toshlar ko‘pincha azurit bilan birga uchraydi, ular birgalikda juda chiroyli va bezak sifatida qiymatli hisoblanadi.
Qanday ishlatiladi?
- Bezak buyumlari: Malaxit asosan uzuk, marjon, bilakuzuk va boshqa zargarlik buyumlarida ishlatiladi.
- Bezash: Uy bezaklari va san'at asarlarida ishlatiladi.
- Tibbiy maqsadlar: Ba'zi an'anaviy shifobaxsh usullarda malaxitning energiyasi stressni kamaytiradi deb qaraladi.
- Dekorativ tosh: Interyerni bezash va mebel yuzasini qoplashda ham ishlatiladi.
Madaniy va tarixiy ahamiyati
Malaxit qadimdan Misr, Mesopotamiya va Rossiya o‘lkalarida ishlatilgan. U chinakamida boylik va himoya ramzi sifatida qimmatlangan. Rasmlar va bezaklarda ko‘pincha malaxitga o‘xshash yashil ranglar ishlatilgan.
Asosiy hosil bo‘ladigan joylari
- Rossiya (Ural tog‘lari)
- Afrika (Demokratik Kongodagi mis konlari)
- Avstraliya
- AQShning ayrim hududlari
Xulosa
Malaxit — chiroyli, noyob ko‘rinishdagi yashil yarim qimmatbaho tosh bo‘lib, uning rang-barangligi va noyob naqshlari zargarlik va bezakda keng qo‘llaniladi. Bu tosh nafaqat tashqi go‘zallik uchun balki energiya va ruhiy tasalli beruvchi xususiyatlarga ega ekanligi ko‘pchilik tomonidan ta’kidlanadi.
Agar malaxit yoki boshqa qimmatbaho toshlar haqida qo‘shimcha ma’lumot kerak bo‘lsa, bemalol so‘rashingiz mumkin!