Majburiy sug'urta
Majburiy sugʻurta - davlat su-gʻurtasi shakllaridan biri, qonun asosida belgilangan shartlarga binoan, davlat sugurta tashkilotlari tomonidan oʻtkaziladi. Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligi korxonalari boʻyicha tijorat banklari tomonidan ajratiladigan kreditlar qaytarilishi uchun qishloq xoʻjaligi korxonalarining javobgarligi; qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish ishlarini oʻtkazish uchun avans tarikasida beriladigan va fyuchers kontraktlari boʻyicha mablagʻlar qaytarilishi; qishloq va shaharda garovga qoʻyilgan mol-mulk; qishloqdagi transport egalarining fuqarolik javobgarligi va boshqa majburiy tartibda sugʻurtalanadi. Bundan tashqari, harbiy xizmatchilar va majburiy harbiy xizmat tarkibidagilar, shuningdek, ichki ishlar va xavfeizlik organlari xodimlari xizmatni oʻtash, harbiy yigʻinlar davrida jarohatlanish, kasallanish, oʻlim hollaridan, ogʻir sanoat tarmoqlari va transport tarmoqlari xizmatchilari ham majburiy sugʻurtalanadi. Majburiy sugʻurta boʻyicha sugʻurta tashkilotlari qonunda koʻrsatilgan sugʻurta holatlari yuz berganda yetgan zarar miqsorini su-gʻurta qildirgan shaxsga yoki sugʻurta qilingan mol-mulkning egasiga toʻlaydi. Oʻzbekiston Respublikasida Majburiy sugʻurtani amalga oshiruvchi eng yirik kompaniyalar "Oʻzagrosugʻurta" davlat-aksiyadorlik sugʻurta kompaniyasi, "Oʻzbekin-vest" eksport-import milliy sugʻurta kompaniyasi. Majburiy sugʻurta munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasining "[[Sugʻurta toʻgʻrisida" (1993-yil 6-may), "[[Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida" (2002-yil 5-aprel) qonunlari bilan tartibga solinadi (yana q. [[Sugʻurta).
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Majburiy sug‘urta – bu davlat tomonidan belgilangan va qonun hujjatlari asosida majburiy tarzda amalga oshiriladigan sug‘urta turi. Uning asosiy maqsadi fuqarolarni va yuridik shaxslarni muayyan xatarlar, zararlar yoki yo‘qotishlardan himoya qilishdir. Majburiy sug‘urta tizimi har bir sug‘urta qiluvchi shaxs yoki tashkilot uchun majburiydir, ya’ni u sug‘urtaga kiritilishi qonun bilan taqiqlanadi yoki shart qilib qo‘yiladi.
Majburiy sug‘urtaning asosiy turlari:
-
Avtomobil sug‘urtasi (masalan, fuqarolik javobgarligi sug‘urtasi)
Bu sug‘urta turi avtomobil egalari uchun majburiy bo‘lib, yo‘l-transport hodisalari natijasida uchinchi shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplashga qaratilgan.
-
Ijtimoiy sug‘urta
Bu sug‘urta ishlovchilarni kasallik, nogironlik, mehnatga qobiliyatsizlik, nafaqa va boshqa ijtimoiy xatarlardan himoya qilishga yo‘naltirilgan bo‘lib, davlat yoki sug‘urta jamg‘armalari tomonidan boshqariladi.
-
Yong‘in va tabiiy ofat sug‘urtasi
Ayrim hududlarda yong‘in, zilzila yoki boshqa tabiiy ofatlar xavfi ko‘p bo‘lgan obyektlar uchun majburiy hisoblanadi.
-
Fuqarolik javobgarligi sug‘urtasi
Ba’zi sohalarda kelib chiqishi mumkin bo‘lgan javobgarliklar uchun sug‘urta qilish majburiy hisoblanadi (masalan, shifokorlar, qurilish tashkilotlari va boshqalar).
Majburiy sug‘urtaning afzalliklari:
- Sug‘urta qilish tizimini kengaytiradi va mushkul vaziyatlarda yordam beradi.
- Fuqarolar va tashkilotlar uchun iqtisodiy xatarlarni kamaytiradi.
- Ijtimoiy barqarorlikni ta’minlaydi.
Qonuniy asoslari:
O‘zbekiston Respublikasida majburiy sug‘urta sohasi O‘zbekiston Respublikasi Qonunlari bilan tartibga solinadi. Masalan, "Majburiy sug‘urta haqida"gi qonunlar xatarlar va majburiyatlarni aniqlab beradi.
Umuman olganda, majburiy sug‘urta fuqarolar va tashkilotlarning moliyaviy xavfsizligini ta’minlashda muhim vositadir va davlat tomonidan muhim ahamiyatga ega.