Mahmud Koshg`ariy yodgorlik majmui

Koshgʻariy yodgorlik majmui , Mahmud Koshgʻariy yodgorlik majmui — Xitoyning Qashgʻar (Koshgʻar) viloyati Oʻpal nohiyasidagi Aziq qishlogʻida, Hazrati Mullom togʻi etagidagi tepalikda joylashgan maqbara. Tepalikning balandligi 40 m boʻlib, mahalliy xalq orasida Mahmud Koshgʻariy mozori nomi bilan mashhur. Olim dafn etilgan joyga oʻsha davr anʼanasiga mos ravishda peshtoqlik qabr qurilib, usti uy shaklida yopilgan. Shundan beri bu yer ziyoratgohga aylanib, mahalliy xalq tomonidan taʼmirlanib turilgan. 1958-yil maqbara toʻla taʼmirlanib, yoniga muzey qurilgan va hukumat tasarrufidagi ziyorat maskaniga aylantirilgan. Uning tarkibida asosiy maqbara, hovli, qiroatxona, muzey, tahoratxona qabilar mavjud. Ularning umumiy maydoni 1160 kv. m ga teng. Qabr joylashgan tepalikning etaklari goʻzal, manzarali boqqa aylantirilgan. Hozir ushbu ziyorat maskanining umumiy maydoni 75 ga ga yaqin. Maqbaraga chiqishda 92 ta zinani bosib oʻtish lozim. Aytishlaricha, ushbu zinalar soni olimning yoshi soniga tenglashtirilgan. Zinapoya yonida oʻsha davrdan beri saqlanib kelayotgan buloq mavjud. Mahmud Koshgʻariy muzeyi maqbaraning shim.-tomonida joylashgan. Maqbara bilan muzey oraligʻi taxminan 300 m keladi. 1999—2000-yillarda pastdan muzeyga chiqish uchun zinali yoʻl ishlangan. Uning oʻrta belida olimning kitob ushlab turgan haykali oʻrnatilgan. Haykalning balandligi 9,7 m.

Abdulahad Xoʻjayev.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Mahmud Koshg‘ariy yodgorlik majmui haqida batafsil ma’lumot:

Mahmud Koshg‘ariy (taxminan 1008–1088 yillar) – o‘rta asrlar turkiy tili va adabiyotining buyuk olimi, tilshunosi, tarixchisi va geografidir. U asosan “Devonu lug‘at-it turk” asari bilan mashhur bo‘lgan. Ushbu asar turkiy tillarning eng qadimgi lug‘atlaridan biri bo‘lib, turkiy xalqlarning til, madaniyat, urf-odatlari va tarixini o‘rganishda muhim manba hisoblanadi.

Mahmud Koshg‘ariy yodgorlik majmui deganda uning hayoti va ijodi bilan bog‘liq bo‘lgan tarixiy va madaniy yodgorliklar, ayniqsa “Devonu lug‘at-it turk” asari va uning saqlanib qolgan qo‘lyozmalari, shuningdek, unga oid muzey va yodgorliklar tushuniladi.

Devonu lug‘at-it turk
Bu asar XI asrda yozilgan bo‘lib, turkiy tillarning leksikasi, grammatikasi va dialektlarini o‘z ichiga oladi. Asar 30 bobdan iborat bo‘lib, turkiy xalqlarning turli lahjalari, shevalari va madaniyat elementlarini tavsiflaydi. Unda shuningdek, turkiy tilida she’riy namunalarga ham o‘rin berilgan.
Mahmud Koshg‘ariy yodgorliklari
Uning sharafiga turli mintaqalarda yodgorliklar o‘rnatilgan yoki muzeylar tashkil etilgan. Masalan, O‘zbekistonning Qo‘qon shahrida va Qoshg‘ar (hozirgi Xitoy Xalq Respublikasi hududi)da uning ismi bilan atalgan ilmiy muassasalar, madaniyat markazlari mavjud.
Qo‘lyozmalar va saqlanib qolgan manbalar
Mahmud Koshg‘ariyning qo‘lyozma asarlari butun dunyo kutubxonalarida saqlanmoqda. Ularning tahlili turkiy tillarning kelib chiqishini va rivojlanishini o‘rganishda juda muhimdir.
Turkiy xalq madaniyatidagi o‘rni
Mahmud Koshg‘ariy turkiy xalqlarning birlik va madaniy merosini mustahkamlashda katta rol o‘ynagan shaxs sifatida qadrlanadi. Uning asarlarini o‘rganish orqali turkiy xalqlarning o‘z tillariga bo‘lgan munosabati va tarixiy o‘tishi haqida ko‘plab ma’lumot olish mumkin.

Umuman olganda, Mahmud Koshg‘ariy yodgorlik majmui uning boy ilmiy merosi, asarlari, shuningdek, uning nomi bilan atalgan madaniy va ilmiy obyektlarni o‘z ichiga oladi. U turkiy tillar va madaniyat tarixida muhim shaxs sifatida e’zozlanadi.