Mahidevran Sultan

Mohidavron Gulbahor Sulton (1500 — 3 fevral, 1580, Bursa) — Usmoniylar Sultonining I Sulaymonning hasekilaridan biri, shahzoda Mustafoning (1515-1553) onasi.

Dastlabki yillar

Mohidavron Sulton 1500-yilda tugʼilgan.U zodagonlar oilasida tugʻilgan boʻlib Sulton Sulaymonning haramiga 1512-yilda kirgan.Mohidavron Sulton juda ham chiroyli ayol edi.Sulaymon uni darhol sevib qoldi va unga Gulbahor (Bahor guli) va bu sevgidan 1515-yilda Shahzoda Mustafo tugʻildi.Mohidavron 1516-yilda haramdagi o'n yetti ayol qatoriga kiritilgan; u yuqori martabali turmush o'rtog'i emas edi , chunki u boshqa ikkita kanizak bilan birga kuniga 4 asper , qolgan uchtasi esa 5 asper ishlab oldi. Mahidevran oʻzining toʻngʻich farzandi Mustafoni 1515-yilda ular Sulaymon sanjak hukmdori boʻlgan Manisada boʻlganida tugʻdi .Mohidavron Sulton goʻzalligiga qaramay u Sultonni muhabbatini bir umr saqlab qoladigan darajada aqlli emas edi.Tarixchilar uni Chiroyli ammo aqlsiz va zerikarli ayol deb ta'riflashadi.Keyinchalik Mohidavron Sulton Sulaymonga yana 1 oʻgʻil va 2 qiz hadya qildi.

Sulton Sulaymon davrida

1520 yilda Salim I vafot etgach , Sulaymon taxtga o'tirish uchun oilasi bilan birga Usmonlilar imperiyasining poytaxti Istanbulga ko'chib o'tdi.1521-yilda Sulaymon ikki o'g'li, to'qqiz yoshli Mahmud va sakkiz yoshli Murod ham vafot etdi; Mustafo shahzoda avlodining eng kattasi bo'ldi. Bu Mahidevranga yuqori mavqega ega bo'ldi, lekin Sulaymon hukmronligining boshida Mahidevran yangi raqib Xurramga duch keldi, u tez orada Sulaymonning sevimli , keyinroq Xaseki va qonuniy xotiniga aylandi.Bernardo Navagero tomonidan yozilgan.Sulaymon Hurram bilan birga To'pqopi haramida Mahidevronni juda qadrlagan. Ammo 1526 yilga kelib u Mahidevronga eʼtibor berishni toʻxtatdi va butun mehrini Hurramga bagʻishladi.

Hurram 1521 yilda birinchi o'g'li Mehmedni , keyin esa 1524 yilda Selimni (bo'lajak Sulton Salim II) tug'ib , Mahidevranning sultonning yolg'iz o'g'lining onasi bo'lish maqomini buzdi. [16] Ikki ayol oʻrtasidagi raqobatni Sulaymonning onasi Hafsa Sulton qisman bostirdi. [17] Navageroning xabariga koʻra, qattiq raqobat natijasida ikki ayol oʻrtasida mushtlashuv boshlanib, Maxidevran Xurramni kaltaklagan va bu Sulaymonning gʻazabini keltirib chiqargan. [18]Turk tarixchisi Nejdet Sakaog'luning fikricha, bu ayblovlar haqiqatga to'g'ri kelmaydi. Mahidevran Manisa viloyatiga sanjak bey (gubernator) etib tayinlangani uchun oʻgʻli Mustafo bilan Istanbulni tark etadi va 1553 yilda vafotidan soʻng Bursaga boshpana oladi va oʻsha yerda vafot etadi. Aksincha, o'g'illari Sanjak-bey sifatida viloyatlarni boshqarishga yuborilganda, Hurram saroyda qoldi . [19]

Usmonlilarning xorijlik kuzatuvchilari, ayniqsa Venedik respublikasi elchilari Usmonlilar sulolasi siyosatini yaqindan kuzatib bordilar; ularning Mohidevron haqidagi mulohazalari shahzodaning onasi qanday muhim rol o'ynaganini va uning bu farovonlikka sadoqatini ko'rsatadi. [12] Sulaymon hukmronligining dastlabki yillarida elchi boʻlgan Pietro Bragadinning xabar berishicha, ikkalasi ham Istanbuldagi imperator saroyida istiqomat qilar ekan, Mustafo uning onasining “butun quvonchi” edi.

Bolalari

Sulton Sulaymon bilan birga Mohidavron Sultonning 2 oʻgʻil va 2 qizi bor edi.

Shahzoda Mustafo (1515-1553)
Shahzoda Ahmet (1516-1543)
Fatma Sulton (1517-1571)
Roziya Sulton (1525-1556)

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Mahidevran Sultan — Usmonli imperiyasining muhim shaxslardan biri bo‘lib, u Sultan Suleyman Qonuniy (Suleyman I) ning birinchi xotinlaridan biri va uning birinchi o‘g‘li Ibrohim Soltanning onasi hisoblanadi. Mahidevran Sultan tarixda ko‘proq “Suleyman va Mahidevran” sevgi voqeasi bilan mashhur, ammo uning hayoti va roli juda murakkab va qadrlidir.

Mahidevran Sultanning hayoti haqida ma'lumot:

Ismi va kelib chiqishi: Mahidevranning asl ismi aniq ma’lum emas, ba’zi manbalarda uning ismi Gülbahar deb ham ko‘rsatiladi. U ko‘pincha Qora dengiz yoki Slav kelib chiqishi bilan bog‘lanadi, ya’ni u shariatga muvofiq tarzda qul sifatida Usmonli xonadoniga kelgan deb hisoblanadi.
Suleyman Qonuniy bilan munosabati: Mahidevran Sultan Usmonli saltanatiga Suleyman Soltan sharofati bilan kirib kelgan. U Suleyman Qonuniy tomonidan sevib olingan va uning ilk rafiqasi sifatida ko‘rilgan. Ularning o‘g‘li Ibrohim Soltan, keyinchalik 1640-1648 yillar oralig‘ida Usmonli saltanati taxtiga o‘tiradi.
Mahidevran va Hurrem Sultan: Suleyman Qonuniyning yana bir mashhur xotini, Hurrem Sultan (Roksolana), Usmonli tarixida katta iz qoldirgan shaxsdir. Hurremning ta’siri oshib borgan sari, Mahidevranning mavqei kamaygan. Bu ikki ayol o‘rtasida siyosiy va shaxsiy raqobat tarixi Usmonli padishohi xonadonining inqirozli sahifalaridan biri hisoblanadi.
Oxirgi yillari: Sultan Suleyman vafotidan so‘ng, Hurremning og‘ushida o‘g‘li Soltan Ibrohim taxtga o‘tiradi. Ibrohimning hukmronligi davrida Mahidevran o‘z farzandining yo‘llarini qo‘llab-quvvatlashda davom etgan. Tarixiy manbalarda aytilishicha, u o‘zining umrining so‘nggi yillarini Monastir (hozirgi Shimoliy Makedoniya hududi) yaqinlarida yashab o‘tgan.

Mahidevran Sultanning ahamiyati:

Mahidevran Usmonli tarixida nafaqat siyosiy ahamiyatga, balki madaniy va tarixiy kontekstda ham muhim ahamiyatga ega. Uning hayoti Usmonli sulolasi ichidagi murakkab xotinlar o‘rtasidagi munosabatlar, taxt taqsimoti va palata ichidagi intriigalar haqida ko‘p ma’lumot beradi.

Mahidevran haqidagi ma’lumotlar ko‘plab tarix kitoblari, romanlar va drama asarlarida o‘z aksini topgan va uning hayoti tushunishda Usmonli xonligi tarixining bir jihatini yoritadi.

Agar sizga Mahidevran Sultanning hayoti yoki Usmonli tarixi haqida qo‘shimcha ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos so‘rashingiz mumkin.