KXMER TILI



KXMER TILI — monkxmer tillaridan biri. Kambodja davlatining rasmiy tili, Vetnam va Tailandda ham tarqalgan. Kxmer tilida so’zlashuvchilarning umumiy soni taxminan 8 million kishini tashkil etadi. Kambodja hududida keskin dialektal tafovutlar yo’q. Ikkita lahja: shimoliy-g’arbiy va Janubiy-Sharqiy lahjalar o’zaro farqlanadi. Hozirgi kxmer adabiy tiliga Pnompen shahar laxjasi asos bo’lgan. Kxmer tilining shimoliy-g’arbiy va Tailanddagi lahjalarida tay tilining, Janubiy-Sharqiy va Vetnamdagi lahjalarida Vetnam tilining ta’siri kuchli. Kxmer tili Janubiy hind alifbolaridan biriga asoslangan bo’g’in-tovushli yozuvga ega. Unda 33 ta asosiy harf, 12 ta qo’shimcha belgi va yana bir qancha yordamchi belgilar mavjud. Ad.: Gorgoniev Yu. A., Grammatika kxmerskogo yazika, M., 1966.

Manba



O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Kxmer tili (yoki kximer tili) — Kambodja davlatining rasmiy tili bo‘lib, janubi-sharqiy Osiyoda keng tarqalgan tillardan biridir. Kxmer tili Mon-Xmer til oilasiga kiradi va uning asosiy dialekti – Kambodja yoki markaziy kxmer tilidir.

Tarixi

Kxmer tili qadimiy tarixga ega bo‘lib, uning eng qadimgi yozuvi taxminan miloddan avvalgi birinchi ming yillikka taqaladi. Bu til orqali Angkor davrining (9–15-asrlar) madaniy va siyosiy yodgorliklari, xususan Angkor Vat kabi qadimiy me’moriy inshootlar haqida ma’lumot olish mumkin.

Fonetikasi va Grammatikasi

Kxmer tili tonallik tiliga kiruvchi tillardan emas, ya'ni u tonlarni ishlatmaydi, bu uni qo‘shni tonalli tillardan, masalan, tay yoki vet tilidan farqlaydi. Kxmer tilining fonetik tizimida ko‘plab undosh va unli tovushlar mavjud. Grammatikaga kelsak, bu til so‘zlar o‘zgarmaydigan, ya’ni filtratsiyalangan (agglutinatsiyalangan emas) qaramaydi, ko‘pligi, fe’llarning zamoni va shaxsga qarab o‘zgarishi so‘z tartibi va yordamchi so‘zlar orqali ifodalanadi.

Yozuvi

Kxmer tili maxsus yozuv — kxmer yozuvi orqali ifodalanadi, u Brahmi yozuviga asoslangan va gorizontal yoziladi. Kxmer yozuvi murakkab va ko‘plab harflardan tashkil topgan bo‘lib, undosh harflar va unli harflarning kombinatsiyasidan iborat.

Bog‘liqliklar va Qo‘shni Tillar

Kxmer tili ko‘plab tillardan, xususan sanskrit va pali tillaridan ko‘plab so‘zlarni qabul qilgan, chunki bu ikki til diniy va ilmiy til sifatida Kambodjada uzoq vaqt foydalanilgan. Shuningdek, hozirda ingliz va fransuz tillaridan ham ko‘plab so‘zlar kiritilgan.

So‘nggi Vaqtdagi Holat

Bugungi kunda kxmer tili Kambodja aholisi tomonidan asosiy aloqa vositasi sifatida ishlatiladi. Shuningdek, u madaniy merosni saqlash va rivojlantirish uchun muhim vosita hisoblanadi.

Xulosa:

Kxmer tili — janubi-sharqiy Osiyoda muhim o‘rin egallagan, yuqori tarixiy va madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan til bo‘lib, bugungi kunda ham Kambodja jamiyati va madaniyatining ajralmas qismi sifatida faol qo‘llanilmoqda.



Loyiha rivoji uchun hayriya qiling: 9860 3501 4465 8134. @Shaka_rj
Maqsad sun'iy intellekt javoblarini ko'paytirish

Uzpedia.uz