Kutubxonalararo abonement
Kutubxonalararo abonement — kutubxonada kitobxonga xizmat koʻrsatish usullaridan biri; kitobxonlarning adabiyotga boʻlgan talabini maqsadga muvofiq turli kutubxonalar fondlaridan oʻzaro foydalanish asosida krndirishga asoslangan. Eng yirik kutubxona ham oʻz fondidagi adabiyotlar bilan kitobxonlar talabini toʻliq bajarish imkoniyatiga ega emas. Ilmiy xodimlar va mutaxassislarning tobora murakkablashib borayotgan talablarini toʻla qondirishda Kutubxonalararo abonement muhim oʻrin tutadi. Kutubxonalararo abonement kitobxonga u qayerda yashashidan qatʼi nazar turar joyiga yaqin kutubxona orqali respublika kutubxonalari fondlaridan foydalanish imkonini beradi. Kutubxonalararo abonement tizimi mintaqaviy tarmoqlar uslubida qurilgan, uning asosiy boʻlinmalari mintaqalardagi markazlardir. Ish maʼmuriy va fan tarmoqdariga asoslangan holda tashkil etilgan. Respublikada Kutubxonalararo abonement markazi Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston milliy kutubxonasidir. Adabiyotlarga buyurtmalar maxsus talab varaqasiga toʻldiriladi. Respublika kutubxonalarida boʻlmagan adabiyotlar Xalqaro abonement orqali chet mamlakatlar kutubxonalaridan olinadi.
Tohir Shokirov.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kutubxonalararo abonement — bu bir kutubxonaga a’zo bo‘lgan foydalanuvchining boshqa kutubxonadan ham kitoblar, maqolalar yoki boshqa axborot resurslarini olish imkoniyatiga ega bo‘lishi tizimi. Boshqacha aytganda, agar sizning doimiy abonent ekanligingiz kutubxonangizda kerakli kitob yoki maqola bo‘lmasa, siz yaqin yoki yaqin atrofdagi boshqa kutubxonalararo abonement orqali o‘sha resursni boshqa kutubxonadan olish imkoniga ega bo‘lasiz.
Kutubxonalararo abonementning asosiy xususiyatlari:
- Resurslarni kengaytirish: Foydalanuvchilar o‘z asosiy kutubxonalaridagi mavjud bazadan tashqari, boshqa kutubxonalarning fondidan ham foydalanish imkoniga ega bo‘ladilar.
- Foydalanuvchi qulayligi: Kitob, maqola yoki boshqa materiallarni izlash uchun turli kutubxonalarga borish yoki ularning kutubxona-fondini alohida tekshirishga hojat qolmaydi.
- O‘zaro hamkorlik: Kutubxonalararo abonement kutubxonalar o‘rtasida do‘stona hamkorlikni rivojlantiradi va resurslarni samarali taqsimlashga yordam beradi.
- Ta’lim va tadqiqot jarayonlarini qo‘llab-quvvatlash: Talabalar, olimlar, tadqiqotchilar o‘z ishlarini olib borishda kengroq axborot bazasidan foydalanishi mumkin bo‘ladi.
qanday ishlaydi?
- Foydalanuvchi o‘zining asosiy kutubxonasida kerakli kitobni topa olmasa, kutubxonalararo abonement orqali boshqa kutubxonaga murojaat qiladi.
- Kutubxona xodimlari o‘zaro bog‘lanib, so‘ralgan resursni boshqa kutubxonadan olib keladi va foydalanuvchiga taqdim etadi.
- Ba’zida bu jarayon-raqamli shaklda ham amalga oshirilishi mumkin, masalan, skanerlangan maqolalar yoki raqamli kitoblar ko‘rinishida.
Kutubxonalararo abonementdan foydalangan paytdagi e’tiborli jihatlar:
- Resurslarni olish muddati va qoidalari har kutubxonada farq qilishi mumkin.
- Ayrim nodir yoki maxsus resurslarni kutubxonalararo abonement orqali olish imkoni bo‘lmasligi mumkin.
- Kutubxonalararo abonement uchun odatda qo‘shimcha to‘lov yoki maxsus ro‘yxatdan o‘tish talab qilinishi mumkin.
Xulosa:
Kutubxonalararo abonement foydalanuvchilarga o‘quv va ilmiy ishlarini yanada samarali qilish imkonini beradi. Bu tizim orqali kutubxonalar o‘rtasida resurs almashinuvi yo‘lga qo‘yilib, nafaqat foydalanuvchi ehtiyojlari qondiriladi, balki kutubxona fondlarining samarali foydalanilishi ham ta’minlanadi. O‘zbekistondagi kutubxonalar ham bu tizimni yanada rivojlantirish hamda kengaytirish ustida ishlamoqda, chunki bu ta’lim va ilmiy salohiyatning oshishida muhim ahamiyatga ega.