Krikkiyet qal‘asi
Krikkiyet qal’asi (inglizcha: Criccieth Castle, vall. Castell Cricieth) — Gvineddagi (Shimoliy Uels) Krikkiyet shahridagi ikkita plyaj oʻrtasidagi burunda joylashgan Uels qal’asi. U Buyuk Gvinedd qiroli Llyvelin tomonidan barpo qilingan. Ammo XIII asr oxirida Angliya qiroli Eduard I qoʻshinlari tomonidan egallangach, sezilarli darajada qayta qurilgan.
Qal’a I darajali meʼmoriy yodgorlik boʻlib, Cadw tomonidan boshqariladi. Unda Uels qal’alari va ularning tarixiga oid eksponatlar, shuningdek, XII asr anglo-norman yilnomachisi Girald of Cumbria haqidagi maʼlumotlar ham mavjud.
Tarixi
Krikkiyetdagi tosh qal’adan oldin boshqa joyda motte va Beyli namunasidagi qal’a bor edi. 1283-yilda qal’a qirol Edvard I davrida inglizlar tomonidan bosib olingan va keyinchalik Jeyms St Jorj tomonidan qayta qurilgan.
1294-yilda Llywelyn ap Gruffyddning uzoq qarindoshi Madog ap Llyvelin inglizlarga qarshi isyon koʻtaradi. Uels bir nechta ingliz shaharlarini yoqib yuboradi. Krikkiyet esa (Xarlex va Aberistvit qal’alari kabi) butun qish davomida qamalda edi. Qal’aning aholisi bahorgacha, zaxiralar toʻldirilgunga qadar chidashga muvaffaq boʻlgan.
XIV asrda qasrda Xauell Hatchet nomi bilan tanilgan Xivel ap Gruffydd ismli mashhur uelslik konstebl yashagan. U 1356-yilda Poitiers jangida Edvard III tarafida kurashgan.
Owain Glyndŵr qoʻzgʻoloni paytida Uels qoʻshinlari egallab olganidan soʻng, qal’a 1404-yilgacha qamoqxona sifatida ishlatilgan. Keyin uelsliklar devorlarni buzib, qal’aga oʻt qoʻygan. Ayrim toshlarda olov izlari hamon ko‘rinib turadi.
Romantik peyzaj rassomi Uilyam Tyorner oʻzining kema halokatiga uchragan dengizchilarni tasvirlaydigan mashhur rasmlar seriyasida Krikkiyet qal’asini ham aks ettirgan.
Yana qarang
Manbalar
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Krikkiyet qal‘asi haqida o‘zbek tilida batafsil ma’lumot:
Krikkiyet qal‘asi — bu tarixiy va madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan qadimiy qal‘alardan biridir. U asosan himoya maqsadida qurilgan bo‘lib, ko‘pincha strategik joylarda joylashgan. Bu turi qal’alar o‘rta asrlarda, ayniqsa, urush va bosqin davrlarida shaharlarni va hududlarni himoya qilish uchun xizmat qilgan.
Krikkiyet qal’asi atamasi keng qo‘llanmasada, ayrim hududlarda shunday nomlangan qal’alar mavjud. Misol uchun, O‘zbekistonda ham bir necha tarixiy qal’alar mavjud bo‘lib, ular o‘z davrida ko‘plab janglar markazi bo‘lgan. Ushbu qal’alarning devorlari baland, mustahkam va ko‘pincha yog‘och, tosh va loydan qurilgan bo‘ladi.
Krikkiyet qal’alarining asosiy xususiyatlari:
- Himoya devorlari — Qal’a devorlari odatda qalin va baland bo‘ladi, ular ichkariga dushman kirishini qiyinlashtiradi.
- Ko‘rish minoralari — Qal’a devorlarida ming’ cho‘qmalari va ko‘z o‘rnashgan joylar bo‘ladi, ular orqali askarlar dushman harakatlarini kuzatib borishgan.
- Darvoza va ko‘priklar — Kirish joylari ko‘pincha mustahkam darvoza va ko‘priklardan iborat bo‘lib, zarur holatlarda osonlikcha yopilishi mumkin bo‘lgan.
- Ichki hudud — Qal’a ichida yashash joylari, omborlar, suv manbalari va boshqa hayot uchun zarur binolar bo‘lishi mumkin.
O‘zbekistonda, masalan, Samarqand, Buxoro va Xiva singari tarixiy shaharlar qal’alari o‘zining noyob arxitekturasi bilan e’tiborga loyiqdir. Krikkiyet qal’asi kabi qal’alar esa mahalliy tarix va madaniyatni o‘rganishda katta ahamiyatga ega.
Agar siz Krikkiyet qal’asi haqida aniqroq, qaysi hududda joylashgani yoki uning tarixi haqida ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, qo‘shimcha ma’lumot bering. Shunda men sizga yanada tafsilotliroq yordam bera olaman.