Kredit biletlari
Banknotlar , bank biletlari, kredit biletlari— markaziy emissiya banklari chiqaradigan qog‘oz pullar, kredit pullarning asosiy turi. Banknotlar pulning to‘lov funksiyasi asosida 17-asrda vujudga kelgan. Yirik davlatlarda tovar-pul munosabatlarining rivojlanishi Banknotlar chiqarishni davlat emissiya banklarining monopoliyasiga aylantirdi. Qog‘oz pullarning oltin ta’minoti bekor qilinganidan keyin (20- a. 70- y.lari) Banknotlar haqiqiy qog‘oz pulga aylandi. Banknotlar Davlat (Markaziy) bankining aktivlari va davlatning aholiga sotadigan tovarlari b-n ta’minlanadi.O‘zbekiston Respublikasida 1994 y. 1 iyuldan boshlab milliy valyuta so‘m muomalaga kiritildi. O‘zR Markaziy banki muomalaga qiymati 1,3,5, 10,25,50,100 so‘mlik, 1997 y. 1 martdan qiymati 200 so‘m, 2000 y. 1 iyundan 500 so‘m bo‘lgan bank biletlari (bank qog‘oz pullari) chiqargan. Ular tanga va chaqalarga maydalanadi.
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kredit biletlari haqida uzoqroq ma'lumot beraman.
Kredit biletlari - bu moliyaviy institutlar, asosan banklar tomonidan mijozlarga beriladigan maxsus hujjatlar yoki elektron hujjatlar bo‘lib, ular orqali kredit summasi va shartlari belgilangan bo‘ladi. Kredit biletlari kredit berish jarayonini rasmiylashtirishning bir qismi sifatida ishlatiladi va kreditning asosiy shartlarini – miqdori, foiz stavkasi, muddat, to‘lov jadvali va boshqa shartlarni o‘z ichiga oladi.
Kredit biletining asosiy tushunchalari
-
Kredit bileti nima?
Kredit bileti – bu kredit berish huquqini tasdiqlovchi va kredit summasi hamda uning qaytarilishi shartlarini ko‘rsatadigan hujjatdir. Bu hujjat bank va mijoz o‘rtasida kelishuv sifatida xizmat qiladi.
-
Kredit biletining vazifalari:
- Kredit jarayonini huquqiy jihatdan rasmiylashtirish;
- Kredit so‘rovini yozma shaklda ko‘rsatish va tasdiqlash;
- Kredit summasi, foiz stavkasi, muddat va to‘lov tartibini belgilash;
- Kredit olish va qaytarish huquqi va majburiyatlarini aniq belgilash.
-
Kredit bileti qanday shakllarda bo‘lishi mumkin?
- Qog‘oz shaklidagi hujjat;
- Elektron shaklda;
- Bank kartasi yoki raqamli platformalarda kredit hisoboti ko‘rinishida.
-
Kredit biletining tarkibi:
- Kredit summasi;
- Foiz stavkasi va hisoblash usuli (oddiy yoki murakkab foiz);
- Kredit berish muddati;
- To‘lovlar jadvali (asosiy qarz summasi va foizlar bo‘yicha);
- Muddatidan oldin to‘lov shartlari;
- Penya yoki jarima belgilash lozim bo‘lsa;
- Tomonlarning imzolari va bankning tamponi.
-
Kredit biletlari turlari:
- Iste’mol kredit biletlari — shaxsiy ehtiyojlar uchun beriladi.
- Biznes kredit biletlari — korxona va biznes uchun ajratiladi.
- Avtokredit biletlari — transport vositalari sotib olish uchun.
- Hipoteka kredit biletlari — ko‘chmas mulk garoviga asoslangan kreditlar uchun.
Kredit biletining afzalliklari va kamchiliklari
Afzalliklari:
- Kredit shartlari aniq ko‘rsatilganligi sababli, tomonlar o‘rtasida tushunmovchilik kamayadi;
- Kreditni rasmiylashtirish jarayoni tezlashadi;
- Kreditni nazorat qilish va boshqarish osonlashadi.
Kamchiliklari:
- Ba’zida kredit biletining mazmuni juda murakkab bo‘lishi mumkin va mijoz uchun tushunarsiz bo‘lishi mumkin;
- Noto‘g‘ri to‘ldirilgan yoki imzolangan kredit biletlari yuzasidan nizolar kelib chiqishi mumkin.
Kredit biletlari bilan bog‘liq boshqa tushunchalar
- Kredit shartnomasi: Bu kredit biletidan farqli o‘laroq, ko‘pincha batafsilroq va yuridik jihatdan kengroq hujjat hisoblanadi. Kredit bilet esa uning qisqargan va asosiy qismlarini o‘z ichiga oladi.
- Garov yoki kafillik: Kredit biletlari bilan birga ko‘pincha garov hujjatlari yoki kafillik shartnomalari ham talab qilinadi.
Xulosa
Kredit biletlari moliyaviy aloqalarni rasmiylashtirishda muhim hujjat hisoblanadi. Ular kreditning shartlarini aniq belgilab beradi va tomonlar o‘rtasidagi munosabatlarga rasmiylik baxsh etadi. Kredit olishdan oldin kredit biletining barcha bandlarini diqqat bilan o‘qib chiqish va tushunish muhimdir, shunda kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nizolarning oldini olish mumkin.
Agar qo‘shimcha ma’lumot yoki savollaringiz bo‘lsa, so‘rashingiz mumkin!