Krash sindromi
Krash sindromi Bu sindrom nimasi bilan xarakterlanadi? Javob : 👇👇👇
· Yumshoq to'qimalarning uzoq davom etgan qon aylanishining buzilishi (ishemiya) natijasida kelib chiqadi, toksikoz, giperkalemiya va buyrak etishmovchiligi bilan xarakterlanadi.
· Bu sindrom nimalar oqibatida kelib chiqishi mumkin ? 👇👇👇👇
· Bu sindrom zilzilalar, shaxtalardagi to`siqlar qulashi, ko`chkilar va shu kabi holatlar jabrlanuvchilarida paydo bo`ladi.
Bu sindromda qanaqa simptomlar uchraydi? 👇👇👇
· Bu sindrom haqidagi ilk ma'lumotlar 1910-yilgi nemis adabiyotlarida quyidagi simptomlar bilan ta'riflanadi:
1) mushaklar og'rig'i
2) siydik rangini jigarrang tusda bo'lishi
3)xolsizlik
Bu sindromga molekulyar darajadagi o'zgarishlar va ularning tavsifi.👇👇👇
1. Ishemiya hamda bevosita zararlanishlar, erkin radikallar ko'payishi natijasida hujayra membranasi va membranadagi ion kanalchalar ishi buziladi.
2. Erkin radikallar membrana lipidlari peroksidlanishiga olib keladi. Natijada esa Na va Ca ionlari ko'p miqdorda hujayraga kiradi. Miofibril oqsillar parchalanadi, ATFni ingibirlovchi nukleazalar hosil bo'ladi. Bu esa o'z navbatida qiynalib turgan Aerob metabolizmni Anaerob holatga o'tkazib yuboradi.
3. Yuk olingandan keyin esa o'zi shishib turgan zararlangan qism yanada shishib ketadi. Bu shikastlangan hujayralar o'z ichida suyuqlik to'plashi bilan bog'liq.
4. Bu jarayonlar natijasida gipovolemiya yuzaga keladi. Qolaversa qon aylanish qisman tiklanishi natijasida yig'ilib turgan toksinlar, kaliy, fosfor va mioglobin xalqaro trassaga tushib olishadi.
5. Mioglobin va uning parchalanish mahsulotlari buyrakka kelganda (ayniqsa kislotali muhit bo'lganda pH<5.4) kuchli toksik ta'sir ko'rsatadi va buyrak naychalarida Tamm- Horsefall oqsillari bilan ta'sirlashadi. Ta'sirlashish natijasida esa o'lim cho'kmalari hosil bo'ladi. Buyrak tezlik bilan ishdan chiqa boshlaydi:
Elektrolit disbalans: Giperkaliyemiya ( K miqdorini ortib ketishi ) , giperfosfotemiya va gipokalsiyemiya.
Qon aylanish sistemasi ham davomli kuchli zarbalardan quruq qolmaydi. Chunki aritmiya retsepti tayyor turibdi: Atsidoz + giperkaliyemiya + gipokalsiyemiya.
Davolash: Treatment
👇👇👇
Shunday holatdagi bemorning zararlangan qismini jgut yoki boshqa narsa bilan qattiq bog'lamay(!) yukni olish aslo mumkin emas,. Ayniqsa bu borada bilimi bo'lmagan kishining yordami o'lim tomon yordamlashish bo'lishi mumkin, og'riqli shok paydo bo'lishining oldini olish uchun unga analgetiklar yuboriladi, Savol tug'iladi - nima uchun? Bu qonning, demak, nekroz hududidan tizimli qon aylanishiga toksik moddalarning chiqishini kamaytirish va qo'shimcha soatlarni olish uchun amalga oshiriladi. Agar bemorda yurak etishmovchiligi belgilari bo'lsa, adrenalin yoki norepinefrin tomir ichiga yuboriladi
Og'ir holatlarda Nekrotomiya yoki amputatsiya. Boshqa iloji yo'q. Bu muolajalar umumiy davolashlar bilan olib boriladi. Diurez nazorati juda muhim. Anuriya bo'lsa qo'shimcha gemodializ amaliyoti o'tkazish kerak bo'ladi.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Krash sindromi (yoki qisqarilgan nomi bilan "Crush sindromi") — bu tananing jiddiy siqilishi natijasida yuzaga keladigan hayot uchun xavfli holatdir. Ushbu sindrom ko‘pincha falokatlar, zilzilalar, bino qulashlari yoki og‘ir mexanik ta’sirlar natijasida yuzaga keladi, bunda tana bir qismi uzun vaqt (soatlar davomida) siqilgan bo‘ladi.
Krash sindromining sabab va mexanizmi:
- Tanadagi mushak to‘qimalari uzoq davom etgan siqilish natijasida qon va kislorod bilan ta’minlanmaydi va shu bois nekroz (to‘qimalarning nobud bo‘lishi) boshlanadi.
- Mushak hujayralari yorilganda, ular tarkibidan mioglobin, kaliy, fosfat va other toksik moddalar qon oqimiga chiqariladi.
- Mioglobin siydik yo‘llarini tiqib, buyraklarning ishlashini buzishi mumkin va bu o‘z navbatida buyrak yetishmovchiligi bilan bog‘liq.
- Kaliy miqdorining yuqoriligi yurak ritmida o‘zgarishlar va hatto yurak to‘xtashiga olib kelishi mumkin.
Belgilar:
- Siqilgan joyda shish, og‘riq va sezgirlik.
- Mushaklarning kuchsizlanishi, siqilish joyida og‘ir shikastlanish belgilarining paydo bo‘lishi.
- Siydik hajmining kamayishi yoki umuman siydik ajralmasligi.
- Ko‘zning qorong‘iligi, bosh aylanish, yurak urishining o‘zgarishi.
- Umumiy holsizlik, qabziyat, uyqusizlik yoki apatiya.
Kasallikni davolash:
- Zudlik bilan tibbiy yordam: Siqilish holatidan chiqarilishdan keyin darhol shoshilinch tibbiy yordam zarur.
- Intravazal suyuqliklar: Buyrak faoliyatini qo‘llab-quvvatlash uchun katta miqdorda intravenous (QV) suyuqlik beriladi.
- Elektrolitlarni tartibga solish: Kaliy darajasini nazorat qilish va boshqarish, ba’zida dializ (sun’iy buyrak) kerak bo‘lishi mumkin.
- Og‘riqni kamaytirish va boshqa simptomlarni davolash.
- Jarrohlik: Zarur bo‘lsa, siqilish sabablarini bartaraf etish uchun jarrohlik aralashuvi amalga oshiriladi.
Profilaktika:
- Og‘ir jarohatlar va siqilish holatlarida tezkor harakat qilish.
- Tezkor shifokor ko‘rigiga murojaat qilish.
- Buyraklar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash uchun etarli suyuqlik iste’mol qilish.
Xulosa
Krash sindromi tezda rivojlanib, og‘ir asoratlar keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan tibbiy favqulodda vaziyatdir. Uning oldini olish yoki asoratlarini kamaytirish uchun zararlangan shaxsga tez va to‘g‘ri tibbiy yordam ko‘rsatish juda muhimdir.