Ko'z yara
Ektima (yun. — pustula, gʻudda), koʻz yara — terining yiringli kasalligi. Terining bilinarbilinmas chaqalangan, tirnalgan, shikastlangan joylariga mikroblar (streptokokk, stafilokokk) kirishidan paydo boʻladi. Aksari dumbaga, tizzaga chiqadi. Dastlab terida yiring yoki qon va yiring aralash suyuqlik toʻla pufakcha hosil boʻlib, bir necha kundan soʻng u qovjirab, poʻst bilan qoplanadi. Poʻst tushgach, oʻrnida chuqur, chetlari tikka, tubi notekis, yiring boylagan yara koʻrinadi. Yara 2—3 haftadan soʻng bitib, oʻrnida dogʻli chandiq qoladi. Organizm himoya quvvatining susayishi, vitaminlar tanqisligi, moddalar almashinuvining buzilishi E.ga sabab boʻlishi mumkin. Oldini olish uchun terining zararlangan joylarini oʻz vaqtida davolash zarur.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Ko‘z yara — bu ko‘z shilliq qavatining jarohati yoki shikastlanishi bo‘lib, u ko‘zning old qismida joylashgan va ko‘zning eng sezgir qismidir. Ko‘z yarasi odatda ko‘zning shilliq qavati (kon'yunktiva) yoki qovoq ostidagi kornea qavatida (ko‘zning oynasi) hosil bo‘ladi. Bu jarohat turli sabablarga ko‘ra yuzaga kelishi mumkin va ko‘zning ko‘rish qobiliyatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Ko‘z yarasining sabablari:
- Jismoniy shikastlanish: Ko‘zga chang, qum, metall parchasi, shox-shabbalar yoki boshqa qattiq jismlar tegishi natijasida yuzaga keladi.
- Kimyoviy kuyishlar: Ko‘zning kimyoviy moddalarga, ayniqsa kislota yoki ishqorli suvga ta’siri ko‘z yarasini keltirib chiqaradi.
- Infeksiya: Bakteriyalar, viruslar yoki zamburug‘lar ta’sirida ko‘z shilliq qavati zarar ko‘rishi mumkin.
- Qo‘zg‘atuvchilar: Allergik reaksiyalar natijasida yoki qattiq shamol va quyosh nuridan ko‘zning shilliq qavati jarohatlanishi mumkin.
Ko‘z yaraning simptomlari:
- Qattiq ko‘z og‘rishi.
- Ko‘zda qizarish va shish.
- Ko‘z yoshlanishi va qichishish.
- Yorug‘likka sezuvchanlik.
- Ko‘zda qorong‘ulik yoki ko‘rish qobiliyatining yomonlashishi.
- Ba’zan ko‘z oldida dog‘lar yoki chiziqlar paydo bo‘lishi.
Tashxis va davolash:
Ko‘z yarasini aniqlash uchun oftalmolog ko‘zni maxsus mikroskop (slit-lamp) yordamida tekshiradi. Zarur bo‘lsa, ko‘zning shikastlangan qavatining tekshiruvi uchun maxsus bo‘yoqlar qo‘llanilishi mumkin.
Davolash ko‘z yaraning sababiga qarab belgilanadi:
- Antibiotik yoki antiviral dorilar: Infeksiya mavjud bo‘lsa.
- Ko‘z tomchilari: Yallig‘lanishga qarshi va og‘riqni kamaytiruvchi vositalar qo‘llanadi.
- Kimyoviy kuyishlarda: Ko‘zni tezda tozalash va yuvish juda muhim.
- Jismoniy shikastlanishda: Shifokor tomonidan jarrohlik aralashuvi yoki ko‘z oynasini himoya qilish choralarini ko‘rish mumkin.
Oldini olish:
- Ko‘zni himoya qilish uchun xavfli ishlar paytida himoya ko‘zoynaklaridan foydalanish.
- Qo‘lni yuving va ko‘zga har xil jismlar hamda kimyoviy moddalardan ehtiyot bo‘lish.
- Shaxsiy gigiyenaga, ayniqsa ko‘z atrofini tozalashga e'tibor berish.
Ko‘z yara holatida darhol tibbiy yordamga murojaat qilish kerak, chunki kechiktirilgan yoki noto‘g‘ri davolash ko‘zning doimiy shikastlanishiga va ko‘rish qobiliyatining pasayishiga olib kelishi mumkin.