Kotton-Mouton effekti
To'lqin optikasida
Cotton-Mouton effekti doimiy ko'ndalang magnit maydon mavjud bo'lganda suyuqlikdagi yorug'likning ikkilanib sinishidir . Bu Voigt effektiga o'xshash, ammo kuchliroq ta'sir (Voigt effektida muhit suyuqlik o'rniga gazdir). Mazkur effektning elektr analogi esa Kerr effektidir .
Effekt 1905-yilda o'zaro hamkorlikda faoliyat yuritgan ikki olim Aimé Cotton va Henri Mouton tomonidan kashf etilgan va bu haqidagi maqola Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences [fr] jurnalida chop etilgan.
Chiziqli qutblangan to'lqin magnit maydonga perpendikulyar ravishda tarqalsa (masalan, magnitlangan plazmada), u elliptik qutblanib qolishi mumkin. Chiziqli qutblangan to'lqin fazadagi X va O rejimlarining ba'zi kombinatsiyasi bo'lgani uchun, hamda, X va O to'lqinlari turli faza tezligida tarqalayotganligi sababli, paydo bo'lgan nur elliptik qutblangan bo'ladi. To'lqinlar tarqalishi bilan E va E o'rtasidagi fazalar farqi (δ) ortadi.
Shuningdek qarang
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kotton-Mouton effekti haqida
Kotton-Mouton effekti — bu suyuqliklar yoki gazlarning magnit maydon ta'sirida o'zlarining optik xususiyatlarini o'zgartirish hodisasi. Aniqroq aytganda, bu effekt magnit maydon ta'sirida suyuqliklarning yoki gazlarning ikkilamchi (ikkinchi tartibli) biriktirilgan qutbli optik kirishishini hosil qiladi, natijada ular dvuxaksially (ikki o'q bo'yicha) signal beradi. Bu effekt magnit maydon ta'sirida materiallarning qisqa va uzoq o‘qlarining nur o‘tish tezligidagi farq — ya’ni magnitooptik ikkilamchi izotropiya hosil bo‘lishi bilan bog‘liq.
Kotton-Mouton effekti nomi fransuz fiziklari Aleksandr Kotton va Henri Mouton sharafiga berilgan. Ular 1907 yilda suv va boshqa suyuqliklarda ushbu magnit maydon ta'sirini o'rganganlar.
Effektning fizik asoslari:
- Magnit maydon suyuqlik yoki gaz molekulalarining qutbli holatini o'zgartiradi. Molekulalar muayyan yo'nalishda qutbiylashadi.
- Bu qutbli holat nurning o‘tish tezligiga ta’sir qiladi va nurning polarizatsiyasi o‘zgaradi.
- Natijada, magnit maydon yo'nalishiga nisbatan perpendikulyar va parallel yo'nalishlardagi nur nisbatan farqli tezlikda harakatlanadi.
- Optical birefringence (yorug'likning ikki yo'nalishda har xil tezlikda tarqalishi) hosil bo‘ladi.
Qo‘llanish sohalari:
- Materialshunoslikda magnitooptik xususiyatlarni o‘rganish.
- Suv yoki boshqa suyuqliklarning molekulyar strukturasini magnit maydon ostida tahlil qilish.
- Optik sensorlar va magnit maydon o‘lchagichlarda ishlatiladi.
- Tadqiqot laboratoriyalarida suyuqliklarning faqat magnit maydon ta’sirida o‘zgaradigan optik xususiyatlarini o‘rganishda.
Farqi va o‘xshashligi:
Kotton-Mouton effekti Faradey effekti bilan o‘xshash bo‘lsa-da, ular asosiy farqi shundaki:
- Faradey effekti nur polarizatsiyasining magnit maydon yo‘nalishi bilan bir yo'nalishda o'zgarishini ko'rsatadi (magnetooptik rotatsiya).
- Kotton-Mouton effekti esa nur tarqalishining magnit maydonga perpendikulyar yo'nalishidagi o'zgarishlarni ko'rsatadi.
Yakuniy fikr:
Kotton-Mouton effekti — magnit maydon ostida suyuqlik va gazlardagi nurning ikki yo'nalishli tezligini farqlashga olib keladigan magnitooptik hodisa bo'lib, optik va magnit modifikatsiyalarni o‘rganishda muhim ahamiyatga ega. Uning tahlili yordamida fizika va materialshunoslik sohalarida yangi bilimlar olish mumkin.