Kosta Xetagurov
Kosta Xetagurov (taxallusi, asl ismsharifi Konstantin Levanovich Xetagurov) [1859.3(15).10, hozirgi Shimoliy Osetiya Alagir tumani Nor qishlogʻi — 1906.19.3(1.4), Qorachoy-Cherkas viloyati Kosta Xetagurov qdshloga; Vladikavkazda dafn etilgan] — osetin shoiri va jamoat arbobi. Osetin adabiyotining asoschisi. Peterburg BAdaoʻqigan (1881— 85). 1891-yil hukumat qarorlariga qarshi publitsistik maqolalari uchun 5 yilga Tver viloyatiga surgun qilingan. 1893-yil fevraldan "Severniy Kavkaz" ("Shimoliy Kavkaz") gaz.da ishlab, chor hukumatining Kavkazdagi siyosatiga qarshi mafkuraviy kurash olib borganligi sababli 1899-yilda Xerson viloyatiga badargʻa etilgan. 1902-yil surgundan qaytgan. 1903-yilda ogʻir kasallikka chalinib, ijodiy va ijtimoiy faoliyat bilan shugʻullana olmagan. X.ning adabiy merosi lirik sheʼrlar, masallar, romantik va xajviy dostonlar hamda sheʼriy rivoyatlardan iborat. X.ning rus tilida yozgan sheʼrlari "Sheʼrlar" (Stavropol, 1895), osetin tilida yozganlari esa "Iron fandir" ("Osetin sozi", 1899) toʻplamlarida eʼlon qilingan. X. sheʼriy ijodining markazida osetin xalqining tarixiy takdiri bilan bogʻliq masalalar yotadi ("Fotima", 1889; "Sud oldida", 1893; "Yigʻloki qoya", 1894 dostonlari; "Kimdir" etnografik ocherki). X.ga qadar ham osetin tilida sheʼrlar yozilganiga qaramay, u gʻoyaviybadiiy va lisoniy jihatdan yuksak asarlari bilan milliy adabiyotga tamal toshini qoʻydi. Vladikavkazda X.ning uymuzeyi bor. As: Sobraniye sochineniy, t. 1—3, M., 1973.
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kosta Xetagurov (toʻliq ismi: Kosta Leonidovich Xetagurov) — osetin xalqining buyuk shoiri, adibi, rassomi va davlat arbobi hisoblanadi. U 19-asrning oxiri va 20-asrning boshlarida yashagan va milliy osetin adabiyotining asoschisi sifatida tanilgan.
Hayoti va faoliyati
Kosta Xetagurov 1859-yilda Osetiyada tug‘ilgan. Yoshligidan adabiyotga qiziqqan, osetin xalqining madaniyati va tarixi bilan chuqur shug‘ullangan. U o‘z asarlarida millat va xalqning og‘ir hayotini, mustamlakachilikka qarshi kurashni, insoniy qadriyatlarni ifoda etdi. O‘z zamondoshlarining hayotini tanqid qilib, ijtimoiy adolat haqida yozdi.
Asarlari
Xetagurovning she'rlari soddalik, samimiylik va xalqonanlik ruhida yozilgan. Uning "Fardyga" nomli she'ri mashhur bo‘lib, unda millat va vatanga bo‘lgan muhabbat aks ettirilgan. Shuningdek, uning "Tyuruev", "Sobaka" va boshqa ko‘plab asarlari osetin adabiyotida muhim o‘rin tutadi.
Ta'siri va merosi
Kosta Xetagurov osetin milliy ruhining ramzi sifatida qaraladi. Uning ijodi nafaqat osetin xalqiga, balki butun Kavkaz hududi xalqlariga ham katta ta'sir ko‘rsatdi. Shoirning asarlari osetin madaniy merosining ajralmas qismi bo'lib, uning nomi ko‘plab maktablar, kutubxonalar va madaniy muassasalarga berilgan.
Qo‘shimcha ma’lumot
Shuningdek, Kosta Xetagurov rassom sifatida ham faol bo‘lgan. Uning qalamiga mansub ko‘plab rasmlar o‘ta nafis va ma’noli ekanligi bilan ajralib turadi.
Umuman olganda, Kosta Xetagurov osetin xalqi uchun nafaqat buyuk adib, balki milliy birdamlik va madaniyat ramzi sifatida ham katta ahamiyatga ega shaxs hisoblanadi.