Konzo
Konzolar Kongo Demokratik Respublikasidagi (Eduard koʻli gʻarbida) Bantu guruhining xalqi boʻlib, Uganda va chegaradosh hududlarda ham yashaydilar. Kongo DR-da 600 ming kishigacha, Ugandada esa 250 ming kishini tashkil etadi.
Til
Muloqot tili olu konzo.
Din
Ajdodlarga sigʻinish, tabiat kuchlari ajdodlardan qabilaga oʻtgan. Ammo Konzo qabilasining barcha vakillari katolik nasroniylar deb tasniflanadi.
Ijtimoiy tashkilot
Katta oila jamoalari ijtimoiy tashkilotning asosidir.
Asosiy kasb
Konzo qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi banan, joʻxori, elemsina, kassava, guruch, dukkaklilar, moy palmalari va mayda qoramollar netishtirilib, boqiladi. Shuningdek, Edvard koʻli boʻyida baliq ovlash bilan shugʻullanadilar. Ular boʻyalgan somondan paspaslar ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi, somon savatlari, qovoq belanchaklari. Konzo metallarni eritib, qayta ishlaydilar, yogʻoch bilan ham ishlaydilar (yogʻoch oʻymakorligi). Kongo Demokratik Respublikasining kon markazlarida mavsumiy ishlar rivojlangan.
Turar joylar
Konzo kulbalari asalari uyasi shaklida boʻlib, devorlari yoʻq, tomlari yerga tegib banan barglari bilan qoplangan. Barcha aholi punktlari tepaliklarda joylashgan. Ularning yonida oʻt va somondan toʻqilgan don omborlari joylashgan. Bir katta oilaga tegishli kulbalar odatda aylana shaklida joylashgan boʻlib, ular ichida kichik koʻcha va hovlilarni tashkil qiladi.
Asosiy oziq-ovqat
Oziq-ovqat, bu mintaqaning koʻplab aholisi singari, oʻsimlik - non va boʻtqalar, donli mahsulotlar, banan va baliqdan tayyorlangan taomlardir, palma yogʻi va yeryongʻoq. Palma sharobi ham tayyorlanadi.
Manbalar
Adabiyotlar
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Konzo — bu markaziy Afrikada, ayniqsa Kongo Demokratik Respublikasi va Ugandada yuqori tarqalgan surunkali neyrodegenerativ kasallikdir. U asosan oziq-ovqatdagi shilinadigan kasallik bo‘lib, konzo kasalligi bilan bog‘liq bo‘lgan markaziy asab tizimining shikastlanishi bilan ifodalanadi. Kasallik tez sur’atda yuzaga keladigan qattiq mushaklarning taranglashuvi (spastiklik) va qo‘llar va oyoqlarning harakatsizligi bilan tavsiflanadi.
Kasallikning sabablari
Konzo asosiy sabablaridan biri - ovqatlanishdagi uglevodlar miqdorining yetishmasligi, ayniqsa, siyonli tarkibga ega bo‘lgan quruq kassava ildizini noto‘g‘ri tayyorlash natijasida paydo bo‘lgan siyonidlarni iste’mol qilishdir. Siyonidlar markaziy asab tizimiga zarar yetkazadi. Kasallik odatda ocharchilik yoki ovqatlanish tanqisligi kuzatilgan hududlarda ko‘proq tarqaladi.
Kasallikning belgilar va alomatlari
- To‘g‘ridan-to‘g‘ri boshlanadigan qattiq mushaklarning taranglashuvi (spastik paraparez).
- Qo‘l va oyoqlarda zaiflik, harakatlarda qiyinchilik.
- Ba’zan yurishning imkonsizligi yoki juda qiyinlashishi.
- Asosiy simptomlar birdan paydo bo‘lishi mumkin.
- Kasallik surunkali bo‘lib, vaqt o‘tishi bilan simptomlar ortadi.
Tashxis
Konzo tashxisi klinik belgilarga asoslanadi. Laborator tekshiruvlar orqali boshqa nevrologik kasalliklardan farqlash kerak. Siyonid zaharlanishini aniqlash uchun oziq-ovqat va qon namunalarining tahlili o‘tkaziladi.
Davolash
Konzo’ning maxsus davosi yo‘q, ammo simptomlarni yengillashtirish va yangi holatlarning yuzaga kelishini oldini olish uchun ovqatlanishni yaxshilash zarur. Qassavani to‘g‘ri qayta ishlash bilan siyonid zaharlanishi kamaytirilishi mumkin. Reabilitatsiya va fizioterapiya kasallik asoratlarini kamaytirishda yordam beradi.
Oldini olish
- Kassavani to‘g‘ri va yetarlicha qayta ishlash.
- Ratsionni diversifikatsiya qilish, vitamin va minerallarni yetarlicha qabul qilish.
- Ijtimoiy va sog‘liqni saqlash dasturlari orqali kasallik tarqalishini oldini olish.
Konzo kam drajvli ammo jiddiy tibbiy muammo bo‘lib, ayniqsa qashshoqlik va ovqatlanish muammolari mavjud bo‘lgan hududlarda keng tarqalgan. Muntazam sog‘liqni saqlash yordamida uning oldini olish va boshqarish imkoniyatlarini yaratish muhim hisoblanadi.