Kompleks IV
Kompleks IV ,
Sitoxrom-c-oksidazasi (sitoxromoksidaza),
Sitoxrom-c-kislorod-oksireduktazasi yoki
Sitoxrom aa3 - mitoxondriyaning elektron transport zanjirining oxirgi multioqsil kompleksi, sitoxrom c ni oksidlaydi, elektronlarni kislorodga tashish natijasida suv hosil boʼlish reaksiyasining katalizatori sifatida ishlaydi. Sitoxromoksidaza xar bir eukariotlarning mitoxondriyalarining ichki membranasida uchraydi hamda koʼp bakterialar ham oʼz hujayra membranalarida sitoxromoksidazaga ega.
Reaksiya
Kompleks IV toʼrta sitoxrom c molekulalarini oksidlaydi va 4ta elektron qabul qilib, Oni 2HOgacha qaytaradi. Oni qaytarish reaksiyasi natijasida mitoxondrial matriksdan suv hosil qilish uchun 4ta proton olinadi. Shu bois sitoxromoksidaza mitoxondriyada elektrokimyoviy potentsial hosil qilishda va ATF sintezlashda ishtirok etadi. Bundan tashqari kompleks IV butun mitoxondriyaning elektron transport zanjirining ishlashini nazorat qilib turadi.
4sitoxrom c + O + 8H → 4sitoxrom c + 2HO + 4H
Sitoxromoksidazada kislorod qaytarilish reaksayasi Cu va Fe atomlarida (biyaderli markaz) boʼlib oʼtadi.
Sitoxromoksidazaning ingibitorlari
Sianidlar, sulfidlar, azidlar, CO va NO hujayraga tushib mitoxondriyada sitoxromoksidazaning biyader markazi bilan bogʼlanib hujayra oʼlimiga olib kelishlari mumkin. Metanol (texnik spirt) organizmga tushib sitoxromoksidazaning ingibitorlash xususiyatiga ega chumoli kislotasiga aylanadi.
DNK-barkoding
Sitoxrom c-oksidazaning I subbirligining gen ketma-ketligi (600 nukleotid uzunligiga ega) DNK-barkodingda (muayyan organizm qaysi taksonga tegishliligini DNK nukleotidlarini ketma-ketligini tekshirish asosidagi metod) ishlatiladi
Yana koʼring
Adabiyotlar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kompleks IV — bu yurakning elektr faolligi to‘lqinlarining elektrokardiogrammadagi (EKG) to‘rtinchi kompleksi, ya'ni QRS kompleksi deb ataladi. Yurakning har bir yurish siklida, atriyalardan ventrikullarga impuls o‘tishi natijasida hosil bo‘ladi.
Kompleks IV haqida batafsil ma’lumot:
-
Tuzilishi:
Kompleks IV QRS kompleksi sifatida EKGda namoyon bo‘lib, u uchta komponentdan tashkil topgan:
- Q to‘lqini: elektr impulsining ventrikullarga kirayotgan bosqichi, bu to‘lqin ba’zan yo‘q bo‘lishi mumkin.
- R to‘lqini: eng katta musbat qirra, bu ventrikullar depolarizatsiyasini ko‘rsatadi.
- S to‘lqini: R to‘lqinidan keyin keluvchi manfiy to‘lqin.
-
Fiziologik ma’nosi:
Kompleks IV ventrikullar miokardining depolarizatsiyasi jarayonini aks ettiradi. Bu jarayon yurak mushaklarining qisqarishi, ya’ni qonni chiqarish uchun zarur bo‘lgan elektr aktivligidir.
-
EKGda roli:
Kompleks IV wellar orqali yurak ritmini, impulslarni o‘tish tezligini va yurakdagi patologiyalarni aniqlash mumkin. Misol uchun:
- QRS kengayishi kardiyak o‘tdan o‘tmaslik yoki o‘tkazilish bloklarini ko‘rsatishi mumkin.
- QRS amplitude yurak mushagining holati haqida ma'lumot beradi, masalan, gipertrofiyada amplitude oshishi mumkin.
- QRS shaklining o‘zgarishi infarkt yoki o‘zgarish koʻrsatkichi bo‘lib xizmat qiladi.
-
Patologik holatlar:
Kompleks IV ning o‘zgarishlari:
- Yurak bloklari (masalan, to‘liq yoki qisman o‘tkazuvchanlik buzilishi).
- Ventrikullar gipertrofiyasi.
- Yurak infarkti (miokard infarkti) holatlarida.
- Yurak aritmiyalari.
-
Klinik ahamiyati:
Kompleks IV ni sinchkovlik bilan tahlil qilish orqali yurakning elektr faoliyatidagi muammolarni aniqlash va ularni davolashda yordam berishi mumkin. Shifokorlar EKG natijasidan foydalanib, yurakning sog‘lomligi haqida keng ma’lumot olishlari mumkin.
Xulosa:
Kompleks IV yurakning elektr impulslarini o‘tkazish jarayonini aks ettiradigan muhim elektrokardiografik element bo‘lib, uning tahlili yurak kasalliklarini tashxislashda katta o‘rin tutadi. EKGdagi kompleks IV ni to‘g‘ri o‘qish va tushunish zarur klinik qaror qabul qilishda muhimdir.