Ko`k somsa
Koʻk somsa — xamirli taom turi. Oshirma yoki oddiy xamirdan tayyorlanadi. Oshirilgan xamirdan yongʻoqday zuvalalar oʻziladi va joʻva bilan qalinligi 1 mm qilib jildlar yoyiladi. Yangi unib chiqqan otquloq, yalpiz, yoʻngʻichqa, jagʻ-jagʻ, ismaloq, shoʻra, togʻ piyozi (mator) kabi koʻkatlarning bargpoyasi koʻk piyoz yoki bosh piyoz bilan birga chopiladi. Qiymaga tuz, qalampir (murch), jizza (mayda toʻgʻralgan qoʻy yogʻi yoki dogʻlangan paxta yogʻi) qoʻshiladi. Jildga bir qoshiqdan qiyma solib tugiladi va tandirda (yoki duxovkada) pishiriladi. Koʻk somsa uchun ozroq yogʻ yoki eritilgan margarin, suvga tuz qoʻshib yumshoq qilib xamir qoriladi. 10—15 min. tindirilgach, zuvalachalar norin xamiridek yupqa qilib yoyiladi. Oʻrtasiga qiyma solib tugiladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Ko‘k somsa – bu o‘zbek oshxonasining mazali va sevimli taomlaridan biri bo‘lib, asosan bahor yoki yoz oylari uchun ayniqsa mos keladi. Uni odatda yangi pishgan yosh ko‘katlar bilan tayyorlashadi, shuning uchun unga "ko‘k somsa" deb nom berilgan. Ko‘k somsa o‘zining nozik, xushbo‘y va engil ta’mi bilan ajralib turadi.
Ko‘k somsaning asosiy xususiyatlari:
- Xamir: Ko‘k somsalar uchun xamir mayin va yupqa bo‘lishi kerak. Ko‘pincha uni un, suv, biroz tuz va ba’zan yog‘ bilan tayyorlaydilar. Xamirni yaxshi urib, bir necha soatga dam olishga qo‘yish, undan keyin esa yupqa qilib yoyish taomning sifatini yaxshilaydi.
- To‘ldirish: Ko‘k somsada to‘ldirish uchun odatda yosh ismaloq, piyoz, yangi ko‘k piyoz, petrushka, shivit va boshqa ko‘katlar ishlatiladi. Ba’zan qo‘shimcha sifatida biroz mol go‘shti yoki qo‘y go‘shti qo‘shilishi mumkin, lekin asosiy e’tibor aynan ko‘k ko‘katlarga qaratiladi.
- Pishirish: Ko‘k somsalar odatda yopiq shaklda yasalib, ularni yuqori haroratda pechda yoki tandirda pishirishadi. Pishirilganda ularning tashqi qavati oltin-jigarrang tusga kiradi, ichki qismi esa shira bilan to‘lib, juda mazali bo‘ladi.
- Ta’mi va foydalari: Ko‘k somsa nafaqat ta’mga boy, balki foydali hamdir, chunki unda ko‘katlar mavjud bo‘lib, ular organizm uchun vitamin va minerallar manbai hisoblanadi. Ayniqsa, bahor faslida tabiiy ravishda inson organizmini kuchlantirish uchun juda yaxshi ovqatdir.
Ko‘k somsani tayyorlash bo‘yicha qisqacha retsept:
Tarkibi:
- Un – 500 gramm
- Suv – 250 ml
- Tuz – ta’bga ko‘ra
- Ko‘katlar (ismaloq, petrushka, shivit va boshqalar) – 300-400 gramm
- Piyoz – 1-2 bosh
- Yog‘ (o‘simlik yoki mol go‘shti yog‘i) – pishirish uchun
Tayyorlanishi:
- Un, suv va tuzni aralashtirib, elastik xamir tayyorlanadi. Xamirni toza sochiq bilan yopib, 30 daqiqa dam olishga qo‘yiladi.
- Ko‘katlar yuvilib, mayda to‘g‘raladi, piyoz ham mayda kesiladi va ularni yaxshilab aralashtiriladi. Tuz va ziravorlar qo‘shiladi.
- Xamir kichik bo‘laklarga bo‘linib, yupqa doira shaklida yoyiladi.
- Har bir yoyilgan xamirga ko‘katli to‘ldirish solinib, somsa shakliga keltiriladi.
- Pechda 200-220 daraja haroratda taxminan 20-25 daqiqa davomida pishiriladi.
Ko‘k somsa o‘zbek oshxonasida o‘ziga xos, yengil va foydali taom sifatida qadrlanadi. U ovqatlanishda va bayram dasturxonlarida ham ko‘p tayyorlanadi. Agar siz yangi va tabiiy mahsulotlardan tayyorlangan, mazali somsa qilishni istasangiz, ko‘k somsani sinab ko‘rishingizni tavsiya qilaman!