KO’CHMANCHI CHIGIRTKA

KO’CHMANCHI CHIGIRTKA, Osiyo chigirtkasi, to’qay chigirtkasi, qamishzor chigirtkasi, botqoqlik chigirtkasi (Locusta migratoria L.) — gala bo’lib yashovchi chigirtka turi. Yevrosiyodan Afrika, Avstraliyagacha bo’lgan joylarda, Yevropaning Janub qismi, Zakavkazye, O’rta Osiyo, G’arbiy Sibir Janub va uzoq, Sharqda tarqalgan. O’rta rus (L. m. rossica), Afrika (L.m. migratorioides), Sharq (B. m. manilensis) va asl Ko’chmanchi chigirtka (L. m. migratoria) kenja turlari mavjud; asosan, hamma ekinlarni, ayniqsa, boshoqlilarni ko’p zararlaydi. Ko’chmanchi chigirtka rivojlanishida ikki: tuda bo’lib yashovchi juda serharakat lichinkalik hamda gala bo’lib yashovchi qanotli bosqichlarni o’tadi. Lichinkalari to’dasi (ko’liga) oziq qidirib ma’lum yo’nalishda harakat qiladi va o’z yulida uchragan ko’katlarni yeb bitiradi. Ular soni siyraklashganda gala bo’lib yashash va ko’chib yurish xususiyatini yo’qotib, yakka yashovchi chigirtkalar paydo bo’ladi.

Manba

O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi

Sun'iy intellekt javobi:

Ko‘chmanchi chigirtka (Locusta migratoria) haqida uzunroq ma’lumot

Ko‘chmanchi chigirtka — bu dunyodagi eng mashhur va keng tarqalgan chigirtka turlaridan biri bo‘lib, ilmiy nomi Locusta migratoria. Ular ko‘chmanchi xususiyatga ega bo‘lib, yirik qirg‘oqdagi cho‘llar, dalalar va o‘rmonzorlar bo‘ylab katta guruhlarda harakatlanadi. Bu chigirtka turi butun dunyo bo‘ylab, asosan Afrika, Osiyo, Yevropa va Avstraliya hududlarida uchraydi.

Ko‘chmanchi chigirtka tavsifi

Ko‘chmanchi chigirtkaning tanasi o‘rtacha uzunligi 4-5 sm atrofida bo‘ladi. Ular sariq-sarg‘ish yoki jigarrang ranglarda bo‘lib, orqa qanotlari sariq-jigarrang rangda. Ularning kuchli orqa oyog‘i bor, bu ularga uzoq masofalarga sakrash va uchib yurishga imkon beradi.

Ko‘chmanchi chigirtkaning hayoti va ko‘chishi

Ularning eng ajralib turadigan xususiyati — ko‘chishi. Ko‘chmanchi chigirtkalar ba'zan oddiy yagona hayotdan guruh hayotiga o‘tadi, ya'ni ular individual holdan ko‘p minglab yoki millionlab boshli guruhga aylanadi. Bu holat chigirtkalarning ovqat topish qiyinlashganda yoki ko‘payish davrida yuz beradi. Shunda ular katta guruh bo‘lib, "ko‘chmanchi chigirtka to'dalari" yoki "chigirtka bulutlari" hosil qiladilar. Ushbu bulutlar yuzlab kilometr masofagacha uchib harakatlanadi va dalalardagi o‘simliklarni butunlay yeb bitirishlari mumkin.

Ko‘chmanchi chigirtkaning ovqatlanishi

Ko‘chmanchi chigirtka o‘tlar, barglar va boshqa yumshoq o‘simliklarni iste'mol qiladi. Guruh bo‘lib harakatlanganda ular dalalarni va ekinlarni butunlay vayron qilib tashlaydi, bu esa qishloq xo‘jaligiga katta zarar yetkazadi. Ularning kunlik ovqat miqdori juda katta bo‘ladi, shuning uchun ular juda xavfli zararkunandalardan biri hisoblanadi.

Ko‘chmanchi chigirtkalarning tabiiy dushmanlari

Ularning tabiiy dushmanlari orasida qushlar, hasharotlar, o‘rgimchaklar va ba’zi yirtqichlarning boshqa turlari mavjud. Shuningdek, ko‘chmanchi chigirtkaga qarshi kurash uchun kimyoviy vositalar va biologik usullar ham qo‘llaniladi.

Ko‘chmanchi chigirtkalarning ahamiyati

Ko‘chmanchi chigirtka tabiatda ekologik tizimning ajralmas qismidir. U o‘simliklarni iste’mol qilib, tuproq unumdorligini tartibga soladi. Ammo katta ko‘chishi qishloq xo‘jaligiga katta zarar olib keladi, oziq-ovqat xavfsizligiga jiddiy tahdid soladi. Shuning uchun ko‘chmanchi chigirtkalarning harakati va ko‘payishi doimiy nazorat ostida bo‘lishi zarur.

Xulosa

Ko‘chmanchi chigirtka tabiatda keng tarqalgan, ko‘p sonli va ko‘chmanchi turdir. Ularning ko‘chishi ko‘plab mamlakatlarda katta muammo hisoblanadi. Shu bois ularning ekologiyasi, harakati va nazorati yuzasidan ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Ko‘chmanchi chigirtkalarning harakati odamlar va qishloq xo‘jaligi uchun katta e’tibor talab etadi.

Agar ko‘proq ma’lumot yoki boshqa savollaringiz bo‘lsa, marhamat, so‘rashingiz mumkin!