Kobaltin

Kobaltin , kobalt yaltirogʻi — sulfidlar sinfiga oid mineral, kimyoviy formulasi: CoAsS (Co — 35,4%, As - 45,3%, S - 19,3%). Ni, Fe aralashmalari ham mavjud. Kub sistemada kristallanadi. Rangi oq, pushti donador agregat va kristallardan iborat. Metallsimon yaltiroq. Qattikligi 5,5; zichligi 6,2 g/sm3. Moʻrt. Elektrni yaxshi oʻtkazadi. Gidrotermal, kontakt-metasomatik konlar temir rudali skarnlar va gidrotermal tomirlarda uchraydi. Oksidlanish zonasida eritringa aylanadi. K. kobalt olinadigan asosiy xom ashyo hisoblanadi. Oʻzbekistonda Chaqilkalon togʻlarida uchraydi, shuningdek, Oqtepa konida ham bor.

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Kobaltin (Kimyoviy belgisi: Co, atom raqami: 27) — kimyoviy element bo‘lib, o'tish metallar guruhiga kiradi. U tabiatda odatda alyuminiy, temir, nikel va boshqa metallarga qo‘shilgan holda topiladi. Kobaltin ko‘p asrlardan beri metallurgiya, kimyo sanoati va boshqa sohalarda muhim ahamiyatga ega elementlardan biri hisoblanadi.

Fizik-kimyoviy xossalari

Kobaltin — qattiq, kumushrang-kulrang metall.
Uning qattiqligi va mag‘zi qarshiligi yuqori bo‘lib, yuqori haroratlarda korroziyaga chidamli.
Elektr o'tkazuvchanligi va magnitik xossa jihatdan temir bilan o‘xshashlik ko‘rsatadi.
Kimyoviy jihatdan nisbatan barqaror bo‘lib, kislorodda yuqori haroratda oksidlanadi.

Tarqalishi va qazib olinishi

Kobaltin asosan Kongo Demokratik Respublikasi, Rossiya, Kanada, Avstraliya va boshqa ba'zi davlatlarda qazib olinadi. Ushbu metal tuproq, rudalarda temir, nikel va qalay konlari bilan yonma-yon topiladi. Kobaltin qazib olinishi ko‘p hollarda boshqa metallarning qazib olinishi jarayonida yon mahsulot sifatida olinadi.

Ishlatilishi

Batareyalar: Kobaltin lityum-ion batareyalarda muhim komponent hisoblanadi, ayniqsa elektr transport vositalari uchun ishlab chiqariladigan batareyalarda keng qo‘llaniladi.
Magnit materiallar: Yuqori samarali magnitlar tarkibida kobaltin ishlatiladi.
Kimyo sanoatida: Katalizator sifatida qo‘llaniladi, shuningdek, bo‘yoqlar va keramika buyumlarida rang beruvchi pigment sifatida ishlatiladi.
Aloqalar: Kobaltin boshqa metallarga qo‘shilib, yuqori qattiqlik va bardoshlilikka ega qotishmalar ishlab chiqarishda foydalaniladi.

Sog‘liq uchun ta'siri

Kobaltin tabiiy sharoitda oz miqdorda inson organizmi uchun zarur bo‘lsa-da, uning ko‘p miqdorda nafas olish yoki teri orqali qabul qilinishi zararli bo‘lishi mumkin. Uzoq muddatli ta'sirlarida allergiya, nafas yo‘llari muammolari va ba'zan kobaltin zaharlanishi kuzatilishi mumkin.

Qisqacha tarix

Kobaltin nomi nemis so‘zidan olingan bo‘lib, "kobalt" yoki "kobold" misli boshqacha nomlanadigan raqib metal aralashmalariga nisbatan ishlatilgan. Kobaltin haqida ilk ma'lumotlar XVI asrda Germaniya hududlarida qazib olinishi bilan bog‘liq.

Agar siz kobaltin haqida yanada chuqurroq ma'lumot istasangiz, so‘rayverishingiz mumkin.