Kibr-Havo
K ibr-havo, manmanlik, dimogʻdorlik — oʻz shaxsiyatiga, qobiliyatiga ortiqcha baho berish, oʻzini boshqalardan yuqori qoʻyish, kalondimogʻlik oqibatida namoyon boʻladigan salbiy axloqiy sifat. Bu sifat kishilarni mensimaslik, ularga past nazar bilan qarash, oʻrinsiz gʻururga berilish, oʻzining arzimas yutuqlarini boʻrttirib koʻrsatish va b.da koʻrinadi. Kibrli kishi oʻz aybi, nuqsonlaridan koʻz yumadi, manmansiraydi. Manman kishi oʻzgalarning nasihatini yoqtirmaydi, zalolat botqogʻiga botadi. Kibr — kishilarning kamchiligi, nuqsonidir. Kibr odamlar oʻrtasida birdamlik, ahillik va muhabbatni yoʻq qiladi, adovat uygʻotadi. Kibr odobsizlik belgisi boʻlib, u doimo qoralangan.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kibr va Havo haqida tushuncha
Kibr — bu insonning o‘zini boshqalardan ustun, yaxshiroq, noyob deb hisoblash, o‘z qadr-qimmatini ortiqcha baland baholash holatidir. Kibr qilish odatda insonning xulq-atvoriga ta’sir qiluvchi salbiy xislat sifatida qaraladi. Kibrli odam boshqalarni past ko‘radi, ularni tan olmaydi yoki hurmat qilmaydi, o‘zini esa juda yuqori baholaydi.
Havo (yoki havoyi) esa insonning o‘zini tashqi ko‘rinish, obro‘ yoki maqom bilan ko‘rsatishga intilishi. Bu ham kibrning bir ko‘rinishi bo‘lib, ko‘proq tashqi jihatlarga, masalan, kiyinish, nutq, muomala va boshqalarga bog‘liq bo‘ladi. Havo qiluvchi odam ko‘pincha o‘zini boshqalardan yaxshiroq ko‘rsatishga harakat qiladi, odamlarning e’tiborini va maqtovini olishni istaydi.
Kibr-havo xavfi nimada?
- Munofiqlik alomati: Islom ta’limotida kibr qilish gunoh hisoblanadi va bu haqiqatda munofiqlik belgisi sifatida ko‘riladi. Kibr odamni ichidan yomon qiladi, qalbni qattiqlashtiradi.
- Jamoada yomon muomala: Kibrli odamlar boshqalar bilan hurmatsiz munosabatda bo‘lishadi, bu esa ijtimoiy muhitda ziddiyatlar va nizolarga olib keladi.
- O‘zini cheklash: Kibr inson o‘z xatolarini ko‘ra olmaydi, o‘zini doim to‘g‘ri deb biladi, shuning uchun o‘sishga, tarbiyalanishga, takomillashishga yo‘l qo‘ymaydi.
Kibr va havoni yengish yo‘llari
- Tavba qilish: O‘zdagi kibrni tan olib, Allohdan yordam so‘rash.
- Taqvo va kamtarlik: Qalbingda o‘zini kichik deb his qilish, faqat Alloh oldida katta bo‘lishni anglash.
- Boshqalarga mehr-oqibat ko‘rsatish: Yaxshilik qilish, boshqalarning achinishlari va kamchiliklarini ko‘rmaslik, ularga yordam berish.
- Donolarning so‘zlarini o‘qish: Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) va boshqa payg‘ambarlarning hayotidan, ulardan kibr-havo qilmaslik haqida ma’naviy saboqlar olish.
- O‘zini tanqid qilish: Doimiy ravishda o‘z xulq-atvoringizni tahlil qilish va uni yaxshilashga intilish.
- Shukrlik va sabr qilish: Hayotda bo‘lgan narsalarga shukr qilish va qiyinchiliklarga sabr bilan qarash.
Xulosa
Kibr va havo inson ma’naviy hayotiga zarar yetkazuvchi illatlardir. Bularni yengish uchun inson doim kamtarlikni, o‘zini past ko‘rishni, boshqalarga mehr ko‘rsatishni o‘rganishi lozim. Kibr-havo insonni haqiqiy baxtdan, ichki osoyishtalikdan, ijtimoiy hurmatdan mahrum qiladi. Shuning uchun har birimiz kibrdan saqlanishimiz, samimiy va pokiza qalb bilan yashashga intilishga harakat qilishimiz kerak.