Kesson Kasalligi
Kesson kasalligi - asosan, gʻavvoslik ishlarini bajargach, dekompressiya ( yuqori bosimdan birmuncha past bosimli muhitga asta-sekin oʻtish) qoidalari buzilishidan kelib chiqadigan kasallik hola-ti, dekompressiyey kasalliklardan. Kasb kasalligi hisoblanib, asosan, kessonda ishlovchilarda uchraydi. Ancha yuqori bosimli muhitdan birmuncha past bosimli muhitga birdan oʻtilganda toʻqimalarda erigan azot pufak-pufak boʻlib ajralib chiqib, qon tomirlarda emboliya hosil boʻladi. Emboliyaning oʻrniga, yaʼni qayerda joylashganiga qarab kasallik belgilari turlicha boʻladi. Oʻtkir K. k.da badan qichi-shadi, boʻgʻim va muskullar ogʻriydi (yengil shakli); bemorning boshi aylanadi, ogʻriydi, korni dam boʻladi, qulogʻi shangʻillaydi, qayt qiladi, muvozanat saqlay olmaydi (oʻrtacha ogʻir shakli); baʼzan nutq buziladi, koʻz koʻrmay qoladi, bemor hushdan ketadi, falajlanadi, miokard yoki oʻpka infarqti (ogʻir shakli) kuzatiladi. Hayot uchun muhim aʼzolarga koʻplab pufakchalar toʻplanishi, hatto oʻlim sodir boʻlishi mumkin. Surunkali K. k. sekin-asta rivojlanadi yoki kasallikning oʻtkir davridan keyin yuzaga keladi, bunda boʻgʻim va suyaklar, shuningdek, orqa miya, eshitish aʼzolari zararlanadi, miokard distrofiyasi va b. noxush holatlar roʻy beradi. Kasallikning oldini olish uchun dekompressiya qoidalariga amal qilish, yaʼni yuqori bosimli muhitdan quyi bosimli muhitga asta-sekin oʻtish talab etiladi. Davosi: bemorni "davo shlyuzi"ga joylashtiriladi, undan chiqqach, yurak faoliyatini yaxshilaydigan dori-darmonlar, issiq muolajalar buyuriladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kesson kasalligi — bu asosan tananing yuqori qismlarini suv ostida uzoq vaqt ushlab turilganda yoki bosimning tez o‘zgarishi natijasida yuzaga keladigan kasallikdir. Bu holat ko‘pincha suv osti sho‘ng‘ishlari, chuqur qazish ishlari, yoki yuqori bosimli muhitda ishlash bilan bog‘liq.
Kesson kasalligining sabablari
Kesson kasalligi (boshqa nomi bilan decompression sickness yoki gaz emboliyasi) asosan tanaga kirgan azot va boshqa gazlarning qon va to‘qimalarda derealishtib, kichik gaz pufakchalarini hosil qilishi natijasida yuzaga keladi. Bu pufakchalar qon aylanishi yoki nerv to‘qimalarini shikastlaydi.
Masalan, inson suv ostida uzoq vaqt kalganida tanadagi bosim yuqori bo‘ladi, ushbu bosim ostida havodagi azot qon va to‘qimalarga ko‘proq so‘riladi. Suv yuzasiga tez ko‘tarilganida bosim keskin kamayadi va azot pufakchalari shakllanadi.
Kesson kasalligining belgilar va simptomlari
- Mushaklarda va bo‘g‘imlarda og‘riq (ko‘pincha eng ko‘p uchraydigan belgidir)
- Bosh og‘rig‘i va bosh aylanishi
- Charchoq, zaiflik
- Terida qizil dog‘lar, qichishish
- Nafas olishda qiyinchilik, ko‘krak og‘rig‘i
- Ko‘z oldi qorong‘iligi yoki ko‘rish muammolari
- Yurak va qon tomir tizimiga bog‘liq muammolar
- Agar jiddiy bo‘lsa, ko‘ngil aynishi, qusish, chuqur nevrologik buzilishlar (masalan, ko‘tarila olmaslik, talaffuzda muammo, hushdan ketish)
Kesson kasalligining oldini olish choralari
- Suv ostida sho‘ng‘ish vaqtini va chuqurligini nazorat qilish
- Sho‘ng‘ishdan keyin sekin-asta yuzaga chiqish, shoshilmaslik
- Maxsus qaytish protokollariga amal qilish (dekompressiya rejimlari)
- Sho‘ng‘uvchi jihozlar va nasoslarni to‘g‘ri tanlash va boshqarish
- Profilaktik tibbiy tekshiruvlar va sharoitlarga amal qilish
Kasallikni davolash
Kesson kasalligi qattiq muolaja talab qiladi. Asosan:
- Hipertermik kislorod terapiyasi (hyperbaric oxygen therapy): Maxsus bosimli kamerada bemorga yuqori bosim ostida toza kislorod beriladi. Bu tanadagi azot pufakchalarining tez eritilishiga yordam beradi.
- Dori-darmonlar: og‘riqni kamaytiruvchi va qon aylanishini yaxshilovchi vositalar ishlatiladi.
- Bemor yotqiziladi va tinchlanishi ta’minlanadi, shikastlangan organlarni tiklanishiga yordam beriladi.
Xulosa
Kesson kasalligi juda jiddiy va vaqtida tashxis qo‘yilmasa, asoratlari, hatto o‘limga olib kelishi mumkin bo‘lgan xavfli holatdir. Suv osti faoliyati bilan shug‘ullanadiganlar uchun oldini olish choralari va xavfsizlik qoidalariga qat’iy rioya qilish muhim hisoblanadi. Agar sho‘ng‘ishdan keyin noxush belgilar paydo bo‘lsa, darhol tibbiy yordamga murojaat etish zarur.