Katta sovet ensiklopediyasi

Katta sovet ensiklopediyasi (Большая Советская Энциклопедия, БСЭ) — SSSRda chiqarilgan universal ensiklopedik nashr, jahondagi yirik ensiklopediyalardan biri. Moskvadagi "Sovetskaya ensiklopediya" ("Sovet ensiklopediyasi") nashriyoti tomonidan rus tilida nashr etilgan. 1-nashri 1926—47 yillarda chiqqan; 65 asosiy jild va alohida SSSR jildidan iborat; 65 ming maqolani oʻz ichiga oladi, adadi 50— 80 ming; bosh muharriri — O. Yu. Shmidt (1941-yilgacha). 2-nashri 1950—58 yillarda chiqqan, 50 asosiy jild va 51-qoʻshimcha jilddan iborat; 100 mingga yaqin maqolasi bor, adadi 250—300 ming; 2 jildli alfavitli koʻrsatkichi chiqqan (1960); bosh muharriri — S. I. Vavilov (1951-yilgacha), B. A. Vvedenskiy (1951-yildan). 3-nashri 1969—78-yillarda chiqqan, 30 jilddan iborat; 100 mingdan ortiq maqolani qamragan, adadi 630 ming; 1 jildli koʻrsatkichi bor (1981); bosh muharriri — A. M. Proxorov (1969-yildan).

Katta sovet ensiklopediyasi AQSH va Gretsiyada tarjima kilinib, nashr etilgan. U sobiq Ittifoqda ensiklopediya ishining rivojlanishiga taʼsir koʻrsatgan. Oʻzbek Sovet Ensiklopediyasi (1971—80)ni nashr etishda ham K.S.E. tajribasidan foydalanilgan. 1957—90 yillarda Katta sovet ensiklopediyasi ning Yejegodnigi (yillik toʻplami) chiqarildi (yana qarang Ensiklopediya).

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

Katta Sovet Ensiklopediyasi (KSE) — bu sovet davrida nashr qilingan yirik ensiklopediya bo‘lib, u turli fan, madaniyat, tarix, geografiya, san’at va boshqa sohalar bo‘yicha keng qamrovli ma'lumotlarni o‘z ichiga oladi. U Sovet Ittifoqining ilmiy, madaniy va siyosiy hayotini aks ettiruvchi eng muhim manbalardan biri hisoblanadi.

Tarixi

Katta Sovet Ensiklopediyasining birinchi nashri 1926 yilda boshlangan va u 30 jilddan tashkil topgan. Ensiklopediyaning bosh maqsadi – Sovet Ittifoqining salohiyatini, ilm-fan va texnologiyadagi yutuqlarini keng yoyish edi. U sodda va tushunarli tilda yozilgan bo‘lib, keng aholi qatlamlariga mo‘ljallangan. Sovet davrida KSE asosiy bilim manbasi hisoblangan.

Tarkibi

Ensiklopediyada siyosat, iqtisodiyot, tarix, til va adabiyot, matematika, tabiiy fanlar, tibbiyot, texnika, sport, madaniyat, san’at va boshqalar haqida ma'lumotlar berilgan. Har bir maqola aniq faktlar, rasm va diagrammalar bilan boyitilgan. Maqolalar ko‘plab olimlar, mutaxassislar va yozuvchilar tomonidan tayyorlangan.

Ahamiyati

KSE nafaqat ma'lumotlarni jamlagan, balki Sovet Ittifoqi ideologiyasini targ‘ib qilgan muhim vosita bo‘lib xizmat qilgan. Ensiklopediyadan ko‘plab maktab, institut va ilmiy markazlarda foydalanilgan. U sovet fuqarolariga dunyoqarashni kengaytirish, bilim olish va fan sohasida rivojlanishga yordam bergan.

Nashr va Yangi Tahrirlar

Dastlabki tahriri 1926–1947 yillarda, ikkinchi tahriri esa 1950–1958 yillarda (Ikkinchi Katta Sovet Ensiklopediyasi) boshlangan. So‘ngra 1969 yildan 1978 yilgacha uchinchi tahriri boshlangan, u o‘z davrining eng mukammal versiyasi sifatida e’tirof etilgan. Har bir yangi tahrir oldingisidan yangiliklar bilan boyitilgan va zamonaviy talablar asosida tayyorlangan.

Xulosa

Katta Sovet Ensiklopediyasi sovet davrining eng yirik ilmiy va madaniy loyihalaridan biri bo‘lib, o‘sha davrning bilim va qarashlarini aks ettiradi. U o‘zining tarixi davomida mamlakat fuqarolarining bilim darajasini oshirishga, ilm-fan va madaniyatni rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan muhim ensiklopediya hisoblanadi. Hozirda uning materiallari o‘rganish uchun tarixiy ma’lumotlar manbai sifatida qadrlanadi.