Kataral yallig`lanish
Katar (yun. katarrheo — oqib tushaman), kataral yalligʻlanish — shilliq pardalarning qizarishi, boʻrtishi va shilimshiqaralash koʻp suyuqmodda (ekssudat) chiqishi bilan kechadigan yalligʻlanish. Ekssudat tiniq (seroz), shilim-shiq, baʼzan yiring aralash boʻladi. K.ga, koʻpincha, infeksiya (yuqori na-fas yoʻllari va bronxlar katari) sa-bab boʻladi. Meʼda K. — gastrit, odatda, ovqatlanish maromining buzili-shi, ichkilik va tamakiga ruju qilish, zaharlanish va b. natijasida roʻy beradi. K.ning oʻtkir va surunkali xili farq qilinadi. Oʻtkir K.da yalliglanish oqibatida ajralayotgan suyuklik asta-sekin kamayib, bemor butunlay tuzalib ketadi. Oʻtkir K. vaqtidadavo-lanmasa, surunkali K.ga aylanada. Surunkali K. yillab davom etib, vaqt-vaqti bilan zoʻriqib turadi, bora-bora shilliq parda yupqa tortib (atrofiya) yoki, aksincha, qalinlashib (gipertrofiya), aʼzo funksiyasi buziladi. Masalan, meʼdaning surunkali katari (surunkali gastrit)da meʼda shirasi ajralmay qoladi; bronxlar shilliq pardasi surunkali K. oqibatida oʻzgarib, nafas yoʻllari va oʻpkaning yalligʻlanishi kabi kasalliklarning avj olishiga imkon tugiladi. Kasallikning oldini olishda sovqotishdan oʻzni ehtiyot qilish, organizmni chiniqtirish, za-rarli odatlardan cheklanish muhim. Davo qaysi aʼzo kasallanganligiga qarab buyuriladi.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kataral yallig‘lanish haqida ma’lumot (o‘zbek tilida)
Kataral yallig‘lanish — bu yallig‘lanishning bir turi bo‘lib, undan odatda shilliq qavatlarning (masalan, burun, tomoq, oshqozon yoki o‘pka shilliq qavati) yallig‘lanishi tushuniladi. Kataral yallig‘lanish jarayonida shilliq qavat to‘qimalarida shishish va ko‘proq shilliq ajralmasi yuzaga keladi. Bu holat ko‘pincha infektsiyalar (bakterial yoki virusli), allergik reaktsiyalar yoki boshqa tashqi ta’sirlar natijasida kelib chiqadi.
Kataral yallig‘lanishning sabablari
- Infektsiyalar: Ko‘p hollarda yiringlamasdan, masalan, sovuqqonlik, gripp, burun yo‘llari infeksiyalari natijasida vujudga keladi.
- Allergik reaksiyalar: Chang yoki boshqa allergenlarga qarshi organizmning reaksiyasi kataral yallig‘lanishni yuzaga keltirishi mumkin.
- Kimyoviy moddalar, chang yoki zaharli gazlar ta’siri: Shilliq qavatni yallig‘lantirishi mumkin.
- Konditsiya sharoitlari: Qurib qolgan havo, quyosh ta’siri yoki chiqindilar ham sabab bo‘lishi mumkin.
Kataral yallig‘lanishning alomatlari
- Shilliq qavatning qizarishi va shishishi.
- Shishgan joydan ko‘p shilliq yoki suyuq ajralish (masalan, burundan oqindi).
- Og‘riq, qichishish, quruqlik yoki tirnash hissi.
- Nafas olishda qiyinchilik, ayniqsa burun va tomoqda.
- Bosim sezilishi yoki bosilish vaqtida noqulaylik.
Kataral yallig‘lanishning turlari
- Burun katarali yallig‘lanish — burun shilliq qavati yallig‘lanadi, natijada burun tiqilib, oqindi ko‘payadi.
- Tomoq katarali yallig‘lanishi — tomoq qismi shishib, qichishadi.
- Oshqozon katarali yallig‘lanishi — oshqozon shilliq qavati shishadi, ko‘pincha gastritning boshlang‘ich bosqichida uchraydi.
Davolash usullari
- Sababni aniqlash va bartaraf etish: Infeksiya bo‘lsa, shifokor tomonidan antibiotiklar yoki antiviral preparatlar buyurilishi mumkin.
- Alomatlarni yengillashtirish: Shilliq memraning shishishini kamaytirish uchun turli shamchalar, burun sprylar yoki dorilar qo‘llaniladi.
- Allergiyani davolash: Antihistamin preparatlar qabul qilinadi.
- Uy sharoitida parvarish: Ko‘p suv ichish, dam olish, salqin va nam havo ta’minlash tavsiya etiladi.
- Xalq tabobati usullari: Tuzli suv bilan burunni yuvish, asal va limonli choy ichish yordam berishi mumkin.
Eslatma
Kataral yallig‘lanish ko‘pincha o‘zi o‘tib ketadigan holat bo‘lsa-da, uning uzoq davom etishi yoki yallig‘lanishning chuqur qatlamlarga yoyilishi (masalan, jigar yoki buyraklarda) jiddiy kasalliklar alomati bo‘lishi mumkin. Shuning uchun belgilangan muolajalarni kechiktirmasdan, shifokorga murojaat qilish muhimdir.
Agar sizda kataral yallig‘lanishga oid yana savollaringiz bo‘lsa yoki aniqroq ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, so‘rashingiz mumkin!