Katapultalanadigan o‘rindiq
Katapultalanadigan oʻrindiq — kosmonavtni kosmik kema kabinasidan xavfsiz masofaga irgʻitishni va soʻngra parashyut yordamida yerga qoʻndirishni taʼminlovchi qurilma. Kosmonavtni yerga qoʻndiruvchi vosita sifatida foydalaniladi ("Vostok" kosmik kemasida kosmonavt Yer sirtidan 7 km balandlikda katapultalangan). Shuningdek, K. oʻ. uchishning boshlangʻich qismida (kema 4 km balandlikka koʻtarilgunga qadar), avariya holatida kosmik kemani tark etishga ham moʻljallangan. K. oʻ. pirotexnik irgʻituvchi mexanizm (baʼzan poroxli raketa tezlatkichi b-n), parashyut tizimi, avariya holati uchun zaruriy zahira, kislorod zaxirasi, skafandrni shamollatish qurilmasi, qabul qiluvchiuzatuvchi radioapparatura, kosmonavt yerga qoʻnganda isteʼmol qiladigan oziqovqatlar va dastlab kerak boʻladigan narsalar, kosmonavt tanasini oʻrindiqqa bogʻlab turuvchi mexanizmlardan tashkil topgan. Zamonaviy samolyotlarda uchuvchi kabinasi ham katapultlanadigan qurilma bilan jihozlanadi (qarang Katapulta).
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Katapultalanadigan o‘rindiq — bu harbiy va ba'zi tijorat samolyotlarida uchuvchi ekipaj a’zolarini favqulodda vaziyatda tez va xavfsiz samolyotdan qochib ketish imkonini beruvchi maxsus o‘rindiqdir. Bu o‘rindiqlar yordamida uchuvchi yoki ekipaj a’zosi o‘rindiq bilan birga samolyotdan katapultalanib, havoga uchiriladi va keyin pastga tushish uchun ochiladigan parashyut orqali yerga xavfsiz qo‘nadi.
Katapultalanadigan o‘rindiqning afzalliklari:
- Favqulodda sharoitda tez qochish: Samolyot halokatga uchrayotganda vaqt yo‘qolmasdan tezda samolyotni tark etish imkonini beradi.
- Xavfsizlikni oshirish: Uchuvchi va ekipaj a'zolari ko‘proq himoyalangan holda samolyotdan chiqishi mumkin, qiyin vaziyatlarda omon qolish imkoniyatini oshiradi.
- Keng qo‘llanilishi: Har turdagi harbiy samolyotlarda, ayniqsa jangovar bombardimonchi, kutilmagan vaziyatlarda qutqarish uchun mo‘ljallangan.
Ishlash prinsipi:
Katapultalanadigan o‘rindiqda odatda yuqori kuch bilan ishlaydigan raketalari yoki gaz-generatori mavjud bo‘ladi, ular o‘rindiqni tezda oldinga, yuqoriga yoki kerakli yo‘nalishda tashlaydi. Ushbu tezlik va yo‘nalish samolyot ichidagi a’zoni devorlardan va boshqa qismlardan himoya qiladi, so‘ngra o‘rindiqdan alohida parashyut ochiladi.
Tarixiy ma'lumot:
Katapultalanadigan o‘rindiqlar 2-jahon urushi davrida takomillashgan va keyinchalik samolyotlar xavfsizligini ta'minlash bo‘yicha muhim jihat hisoblanadi. Dastlabki modellarda ularning ishlash mexanizmi yangi texnologiyalar paydo bo‘lishi bilan sezilarli darajada yaxshilandi.
Kasbi va ahamiyati:
Harbiy aviatsiyada katapultalanadigan o‘rindiq ekipaj a’zolarining hayotini saqlab qolish vositasi bo‘lib, ular uchun eng so‘nggi himoya chizig‘idir. Ushbu texnologiya yangi avlod samolyotlarida ham muntazam qo‘llanilmoqda.
Agar sizga ushbu mavzu bo‘yicha batafsilroq texnik ma’lumot kerak bo‘lsa, iltimos, xabar bering!