Karnaval
Karnaval (lot. carrus navalis — ajoyib arava, bayram marosimlari kemasi) — asosan, ochiq havoda oʻtkaziladigan teatrlashtirilgan oʻyinlar, koʻcha namoyishlaridan iborat ommaviy sayilning bir turi. Yil fasllarining almashuvi, bahorgi dehqonchilik va boshqa bayramlar bilan bogʻliq majusiylarning marosimlaridan boshlangan . Har qanday karnavalning eng muhim bir boʻlagi — shaharning muhim koʻchalarida tantanali yurishdir.
Tarixi
Karnaval nomi XIII-asrda Italiyada vujudga kelgan. XVI-asr mashhur italyan xalq teatri turi niqoblar komediyasi („Del arte komediyasi“)ning paydo boʻlishi Karnaval bilan bogʻliq. Karnavalga oʻxshash koʻcha va maydon tomoshalari sharqda juda qadim zamonlardan maʼlum. Oʻrta Sharqda Karnaval zardushtiylik, navroʻz va boshqa bayramlar bilan bogʻliq holda uyushtirilgan. Temur va temuriylar, oʻzbek xonlari, amir va beklar davlat miqyosidagi bayramlar munosabati bilan ham Karnaval tomoshalari oʻtkazgan. Fransua Rablening «Гаргантюа va Пантагрюэль» romanida Karnaval haqida ajoyib tavsif berilgan
Hozirgi kunda Karnaval
Oʻzbekistonda 1957-yildan har yili kuzning birinchi oyida hozirgi Milliy bogʻda muntazam Karnaval oʻtkazib kelingan. Hozirgi kunda qayta tiklangan navroʻz bayramlarida asta-sekin Karnaval tomoshalari odat tusiga kirmoqda.
Dunyodagi eng машҳур karnaval Rio-de-Jeneyroda o'tkaziladi. Bu keng miqiyosli bayramga yil bo'yi puhtalik bilan tayyorgarlik ko'riladi. Karnavalni ko'rish u4un Braziliyaga butun dunyo yuzidan sayyohlar tomosha qilishga kelishadi.
Manbalar
Havolalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Karnaval — bu bayramona va ko‘pincha festivalligacha davom etadigan xalqaro yoki mahalliy tadbir bo‘lib, unda odamlar maskarad kiyimlari kiyishadi, musiqalar chalishadi, raqslar qilishadi va turli ko‘ngilochar faoliyatlar tashkil etiladi. Karnaval odatda qish mavsumining oxirida yoki bahorning boshlanishida nishonlanadi va ko‘plab madaniyatlarda bahor kelishini, yangi qurilish davrining boshlanishini yoki diniy marosimlarning tayyorlanishini bildiradi.
Karnavalning kelib chiqishi va tarixi
Karnaval so‘zi lotincha “carne vale” (go‘shtga xayr) degan so‘zdan hosil bo‘lgan, bu esa Ramazon oldidan go‘sht iste’mol qilishni to‘xtatishdan oldingi davrga ishora qiladi. Tarixan, karnavallar Rim imperiyasi davridan boshlangan va keyinchalik Yevropada xristian an’analariga asoslangan tarzda rivojlangan. Karnaval davrida odamlar qattiq ro‘za tutishdan oldin zavqlanishni boshlashar edi.
Karnavalning asosiy elementlari
- Maskarad kiyimlari va niqoblar: Karnavalda qatnashuvchilar turli rang-barang va noodatiy kiyimlar kiyib, yuzlariga niqoblar taqib, o‘zlarini boshqacha obrazda namoyon etishadi.
- Paradlar va ko‘rgazmalar: Shaharlarda katta yurishlar va paralar o‘tadi, unda tematik kompozitsiyalar, haykallar va ko‘ngilochar guruhlar qatnashadi.
- Musiqa va raqs: Karnavalda turli xalq musiqalari, orkestrlar va raqs guruhlari ishtirok etadi. Raqs va musiqa bayramga quvonch va joning kiritadi.
- Oziq-ovqat va ichimliklar: Bayram davomida an’anaviy taomlar tayyorlanadi, odamlar o‘zaro ziyofatlar va ko‘ngilochar ovqatlanishlari bilan churqashadi.
Mashhur karnavallar
- Rio-de-Janeyro karnavali (Braziliya): Dunyoning eng mashhur karnavallaridan biri hisoblanadi, unda samba raqslari, katta paradlar va minglab ishtirokchilar qatnashadi.
- Venetsiya karnavali (Italiya): Maskarad kiyimlari va niqoblar bilan mashhur, tarixiy an’analar saqlanib qolgan asl ansambl bayram hisoblanadi.
- New Orleans Mardi Gras (AQSh): Rang-barang paradlar, musiqalar va ko‘ngilochar tadbirlar bilan ajralib turadi.
- Nitsa Karnavali (Frantsiya): Atlantika sohilidagi klassik karnaval bo‘lib, go‘zal gul aravachalari va musiqa chiqishlarini o‘z ichiga oladi.
Karnavalning madaniy ahamiyati
Karnaval ko‘plab madaniyatlarda tarixiy va diniy voqealarni eslash, jamiyatni birlashtirish va ijodiy ifoda vositasi sifatida xizmat qiladi. Bu bayram odamlar orasida do‘stlik va birlikni mustahkamlash, stressni kamaytirish va kundalik hayotdan vaqtincha ozod bo‘lish imkonini yaratadi. Shuningdek, karnaval turizm va iqtisodiyot uchun muhim ahamiyatga ega, chunki u ko‘plab sayyohlarni jalb qiladi.
Xulosa
Karnaval — bu faqatgina bayram yoki oddiy parlaq kiyimlar kiyinish emas, balki insonlarning o‘z madaniy an’analari va ijodiy kuchlarini namoyon etadigan muhim va qiziqarli hodisa hisoblanadi. Har yili dunyoning turli burchaklarida yuzlab minglab odamlar karnavallarni intiqlik bilan kutib, undan zavq olishadi.