Kampilobakterioz
Kampilobakterioz , v i b r i o z— hayvonlarda uchraydigan yuqumli infeksion kasallik. Asosan, qoramol va qoʻylar kasallanadi, choʻchqa, echki, tovuklar va odamga yuqishi mumkin. Kasallik hayvonlar jinsiy organlari zararlanishi bilan kechadi. Infeksiya jinsiy organlarning shilliq pardasida boʻlib, hayvonlarni qochirish vaqtida, shuningdek, toʻshama, ozuqa va b. orqali yuqadi. Kasallik qoʻzgʻatuvchi — Campylobacter fetus (vibriofetus) veneralis hisoblanadi. Kasallik dunyoning barcha mamlakatlarida qayd qilingan.
Kasallik qoʻzgʻatuvchisi 1903—13-yillarda topilgan. Kasal haivon qisir qoladi va sutdan chiqadi, oriqlaydi, boʻgʻoz boʻlsa bola tashlaydi, bolasi koʻpincha oʻlik tugʻiladi, tirik tugʻilgani 1—2 kunda oʻladi, yoʻldoshi koʻp hollarda tushmaydi, qon va yiring aralash shilliq suyuqlik chiqib turadi. Erkak hayvonlarda urugʻdoni yalligʻlanadi. Kasallik klinik, epizootologik, bakteriologik, serologik maʼlumotlarga asosan aniqlanadi.
Davolash: kasal qoramollarga streptomitsin, penitsillin, bitsilin va b. dorilar beriladi, 3 marta ketmaket urugʻlantirilgandan keyin boʻgʻoz boʻlmagan sigir hamda gʻunajinning bachadoniga (kuyikish vaqtida), buqalarning preputsiya boʻshligʻi va mushak oraligʻiga (3—4 kun qatorasiga) antibiotik yuboriladi. Davolangandan soʻng bir oy oʻtgach, buqalarning spermasi va preputsiya shilligʻi tekshirilib, ularning tuzalganligi aniqlanadi. Kasal qoʻylar ham antibiotiklar bilan davolanadi. Bundan tashqari, qoʻy bachadoniga kaliy permanganat eritmasi yuboriladi.
Oldini olish: hayvonlar sinchiklab tekshiriladi, kasallangan hayvonlar ajratib, alohida boqiladi, davolanadi, sunʼiy qochirish usulidan foydalaniladi, nosogʻlom xoʻjaliklar dezinfeksiya qilinadi.
Adabiyot
Hoshim Nurmamatov.
Manbalar
uz.wikipedia.org
Sun'iy intellekt javobi:
Kampilobakterioz — bu bakterial infeksiya bo‘lib, odatda Campylobacter jinsidagi bakteriyalar, ayniqsa Campylobacter jejuni yoki Campylobacter coli tomonidan yuzaga keladi. Bu kasallik asosan ichaklarni zararlaydi va gastroenterit (ich qotishi, diareya) shaklida namoyon bo‘ladi. Kampilobakterioz insonlarda eng ko‘p uchraydigan oziq-ovqat orqali yuqadigan gastroenterit sababchilaridan biridir.
Sabablari
Kampilobakterioz kasalligi asosan quyidagi manbalardan yuqadi:
- Yomon pishirilgan yoki ifloslangan parranda go‘shti, ayniqsa tovuq go‘shti.
- If-loslangan suv yoki yengil yuqumli oziq-ovqatlar.
- Odamdan odamga iflos qo‘l yoki narsalar orqali yuqishi mumkin.
- Hayvonlar, ayniqsa tovuq, qo‘y, sigir, it va mushuklar ham manba bo‘lishi mumkin.
Belgilari
Kasallik belgilari odatda infektsiyadan keyin 2–5 kun ichida paydo bo‘ladi va quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- Qorin og‘rig‘i va krampalari.
- Ko‘p miqdordagi suvli yoki qonli diareya.
- Isitma (harorat ko‘tarilishi).
- Ko‘ngil aynishi va qusish.
- Holsizlik, bosh og‘rig‘i.
Ko‘pchilik bemorlar uchun simptomlar 1 haftagacha davom etadi va o‘z-o‘zidan yaxshilanadi, lekin ba’zan kasallik og‘ir kechishi yoki asoratlar yuzaga kelishi mumkin.
Diagnostika
Kampilobakteriozni aniqlash uchun odatda bemorning najasidan histologik yoki mad biologik testlar yordamida Campylobacter bakteriyasi izlanadi.
Davolash
- Eng ko‘p hollarda kasallik o‘z-o‘zidan, simptomatik davolash hisobiga tuzaladi.
- Suv va tuzni to‘g‘ri qabul qilish diareyani kamaytirish uchun muhimdir.
- Ayrim og‘ir holatlarda yoki immun tizimi zaif bemorlarda antibiotiklar (eritromitsin, azitromitsin) buyuriladi.
- Asoratlarning oldini olish uchun tezkor tashxis va davolash kerak.
Oldini olish
- Go‘shtni yaxshi pishirish.
- Qo‘lni yuvish, ayniqsa go‘shtni kesgandan yoki hojatxonadan keyin.
- Suv va oziq-ovqatlarni toza holatda saqlash.
- Kasallangan hayvonlar bilan aloqani cheklash.
Kampilobakterioz odatda jiddiy xavf tug‘dirmaydi, lekin immun tizimi zaif bo‘lgan va yosh bolalarda asoratlar paydo bo‘lishi mumkin, shuning uchun oldini olish va kerak bo’lganda shifokorga murojaat qilish muhimdir.