John William Strutt

John William Strutt (talaffuzi: Jon Uilyam Strutt) (1842.12.11, Lengford Grov — 1919.30.6, Tirling Pleys) — ingliz fizigi, tebranish nazariyasi asoschilaridan biri; London Qirollik jamiyati aʼzosi (1873-yildan). Kembrij universitetini tugatgan (1865), J.K. Maksvell oʻlimidan keyin shu universitet professor (1879-yildan) va Kembrij universiteti krshidagi Kavendish laboratoriya direktori. Britaniya Qirollik instituti professor (1887-yildan).

Ilmiy ishlari akustika, tebranish nazariyasi, optika, elektr va fizikaning boshqa sohalariga oid. U guruhdi va fazaviy tezliklar farqini tushuntirib berdi va guruqli tezlik formulasi (Reley formulasi)ni yaratdi. R. mutlaq qora jism nurlanishining qonunlaridan biri — shu jism nurlanish spektrida energiya taqsimotining traga bogʻlikligini ifodalaydigan qonun (Reley — Jins nurlanish qonuni)ni ishlab chiqdi (1900), bu qonun kvant nazariyaning yaratilishida muhim oʻrin egalladi. R. yorugʻlik sochilishining molekulyar nazariyasiga asos soldi. U U. Ramzay bilan birgalikda argonni kashf etdi (1894). Nobel mukofoti laureati (1904).

Manbalar

uz.wikipedia.org

Sun'iy intellekt javobi:

John William Strutt — Buyuk britaniyalik mashhur fizik va matematik olim. U asosan Rayleigh grafligi nomi bilan tanilgan. 1842-yilda tug‘ilgan va 1919-yilda vafot etgan Strutt, tabiiy fanlar sohasidagi ulkan hissalari bilan mashhur bo‘lib, ayniqsa optika, akustika va termodinamika bo‘yicha ishlari bilan tanilgan.

John William Strutt Rayleigh grafigi orqali fizikada tolqinning tarqalishi va yorug‘likning atmosferada qanday sochilishini izohlashga katta hissa qo‘shgan. U 1904-yilda Rayleigh mukofotini olgan va 1905-yilda esa fizikaga qo‘shgan ulkan xizmati uchun Nobel mukofotiga sazovor bo‘lgan.

Shuningdek, Strutt gazlarning fizik xususiyatlari hamda tebranishlar haqidagi tadqiqotlar olib borgan va bu sohalarda yangi nazariyalarni ishlab chiqishga yordam bergan. U Cambridge universitetida dars bergan va buyuk fiziklar bilan hamkorlikda ishlagan.

Umuman olganda, John William Strutt (Rayleigh) zamonaviy fizikaga muhim ta’sir ko‘rsatgan, ko‘plab fundamental ilmiy kashfiyotlar muallifi bo‘lgan buyuk olim hisoblanadi. Uning ishlari hozirgi kungacha optika, akustika va boshqa ko‘plab sohalarda asosiy nazariyalar qatoriga kiradi.