Sun'iy intellekt javobi:

Jinoyat ishini qayta harakatga keltirish haqida o‘zbek tilida kengroq ma’lumot beraman.

Jinoyat ishini qayta harakatga keltirish tushunchasi

Jinoyat ishini qayta harakatga keltirish jinoyat protsessining muayyan yurishidan so‘ng, qonunda belgilangan asoslar bo‘yicha ishning qayta ko‘rilishi jarayonini anglatadi. Bu holat odatda sudning ilgari qabul qilgan qarori yoki hal qiluv qarori noro‘yxatdan yoki qonun buzilishlari mavjud bo‘lganda yuzaga keladi.

Qonuniy asoslari

Jinoyat protsessual kodekslar va qonunlarda jinoyat ishlarini qayta ko‘rish tartibi va asoslari aniq belgilangan. Masalan, O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-Protsessual Kodeksining tegishli moddalarida qayta harakatga keltirish (qayta ko‘rish) tartibi hamda asoslari ko‘rsatilgan.

Qayta harakatga keltirish quyidagi asoslarda amalga oshirilishi mumkin:

1. Yangi dalillar topilganda — ilgari ko‘rilgan ish bo‘yicha sudga taqdim etilmagan, ammo ish hal qilinishiga taʼsir ko‘rsatsa bo‘lgan yangi dalillar paydo bo‘lsa;
2. Sud qarorining qonunga zidligi — qarorda qonun buzilishi aniqlandi, masalan, jazoni belgilanganda yoki dalillarni baholashda xatoliklar mavjud;
3. Sud qarori o‘zbek tiliga yoki sudning boshqa jarayon qoidalariga muvofiq bo‘lmaganida;
4. Yolg‘on yoki qalbakilashtirilgan dalillar asosida qaror qabul qilinganida;
5. Sud tomonidan shikoyat qilinmagan yoki noto‘g‘ri ko‘rilgan materiallar aniqlanganda.

Jarayoni

Jinoyat ishini qayta harakatga keltirishni boshlash uchun odatda quyidagi qadamlar amalga oshiriladi:

1. Yozma shikoyat, iltimosnoma yoki ariza berish — jabrlanuvchi, aybdorga himoya qiluvchi, advokat yoki boshqa qonuniy manfaatdor shaxs tomonidan.
2. Sud tomonidan arizani ko‘rib chiqish — sud arizani olgach, uning asosli yoki asossizligini tekshiradi.
3. Qayta tergov yoki sud jarayonini o‘tkazish — agar asos mavjud boʻlsa, ish qayta koʻriladi.
4. Qaror chiqarish — qayta ko‘rilgan ish bo‘yicha yangi sud qarori qabul qilinadi va avvalgi qaror bekor qilinishi yoki o‘zgartirilishi mumkin.

Qayta harakatga keltirishning ahamiyati

• Adolatni taʼminlash: noto‘g‘ri sud qarorlarini tuzatish orqali haqiqatni aniqlash va adolatni tiklash imkoniyati paydo bo‘ladi.
• Jinoyatchilikni kamaytirish: xato yoki adolatsiz hukm ostida qolgan shaxslar himoya qilinadi.
• Jinoyat protsessining shaffofligi: protsessda xatolar bartaraf etilib, sud tizimiga bo‘lgan ishonch oshadi.

Xulosa

Jinoyat ishini qayta harakatga keltirish jarayoni jinoyat sudlarida qabul qilingan qarorlarning adolatliligini taʼminlash, sud jarayonlarida yuzaga kelgan xatolarni tuzatish uchun muhim vositalardan biridir. U qonun doirasida o‘tkaziladi va faqat qonuniy asoslar mavjud bo‘lganda amal qiladi.

Agar sizga aniq bir holatda qayta harakatga keltirish tartibi yoki hujjatlar ro‘yxati kerak bo‘lsa, o‘sha hududning jinoyat protsessual qonun hujjatlarini o‘rganish yoki yuridik maslahat olish tavsiya qilinadi.