Sun'iy intellekt javobi:

Jigar yalligʻlanishi (meditsina tilida — gepatit) – bu jigar to‘qimalarining yallig‘lanishi bo‘lib, uning sabablariga qarab turli turlarga ajratiladi. Gepatit jigar hujayralarining shikastlanishi, yallig‘lanishi va funksiyasining buzilishiga olib keladi. Jigar yalligʻlanishi uzoq davom etishi mumkin va surunkali holatga aylanganda jigar sirrozi yoki jigar saratoni rivojlanishiga sabab boʻlishi mumkin.

Sabablari

1. Virusli gepatitlar – eng keng tarqalgan sabablardan biri. Ular A, B, C, D va E tipdagi viruslar orqali yuzaga keladi:
   • Gepatit A va E asosan iflos suv yoki oziq-ovqat orqali yuqadi.
   • Gepatit B, C va D asosan qon, jinsiy aloqalar yoki emizish yo‘li bilan yuqadi.
2. Spirtli ichimliklar iste’moli – uzoq muddat spirtli ichimliklarni iste’mol qilish jigar to‘qimalarining zararlanib, yallig‘lanishiga olib keladi.
3. Kimyoviy moddalar va dorilar – ba’zi dori vositalari va toksik moddalarning uzoq vaqt qabul qilinishi jigarni zarar etkazishi mumkin.
4. Avtotoksik va immunitet buzilish kasalliklari – mezenterial gepatit kabi holatlar.

Belgilari

• Charchoq, umumiy holsizlik
• Ishtahaning pasayishi
• Ko‘ngil aynishi, qusish
• Qorin sohasining yuqori o‘ng tomonida og‘riq
• Terining va ko‘z oqining sarg‘ayishi (sariqlik)
• Qorinning shishishi va suv to‘planishi (qorin shishi)

Tashxis

• Qon analizlari (jigar fermentlari AST, ALT, bilirubin miqdori)
• Virusli gepatitlar uchun maxsus testlar (antigen va antikor testlari)
• Ultrasovuz tekshiruv (USG)
• Ba’zida jigar biopsiyasi talab qilinadi.

Davolash

• Virusli gepatitlarda antiviral preparatlar qoʻllaniladi.
• Spirtli gepatitda spirtli ichimliklardan butunlay voz kechish kerak.
• Zarur bo‘lsa, immunitetni modulyatsiya qiluvchi dorilar va vitaminlar buyuriladi.
• Jigarni qo‘llab-quvvatlovchi xo‘jalik choralariga rioya qilish (to‘g‘ri ovqatlanish, dam olish, toksik vositalardan saqlanish).
• Surunkali gepatitda muntazam nazorat talab qilinadi.

Oldini olish

• Gepatit vaksinatsiyasi (A va B viruslariga qarshi emlash)
• Gigiyena qoidalarga rioya qilish
• Spirtli ichimliklardan voz kechish yoki iste’molni cheklash
• Toza qon va tibbiy vositalardan foydalanish

Jigar yalligʻlanishi jiddiy kasallik boʻlishi mumkin, shuning uchun belgilari paydo boʻlganda shifokorga murojaat qilish muhimdir. Vaqtida tashxis qo‘yilib, davolash boshlandiqda kasallikning oldini olish va sog‘lom hayot kechirish imkoniyati oshadi.